ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် မိုင်းရှင်းလင်းခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် မည်သို့လုပ်ဆောင်သနည်း - ရုပ်ပုံဖြင့်ရှင်းပြချက်

ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် မူဘောင်သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ကဏ္ဍ၏ အချက်အချာဖြစ်သော ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် သင်္ဘောသွားလာမှုမှာ ထိုအချိန်မှစ၍ ပြန်လည်စတင်လာခဲ့သော်လည်း ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် စစ်ပွဲမစတင်မီက ရှိခဲ့သည့် အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိရန် အချိန်အနည်းငယ်ယူရဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောကြားသည်။ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီများနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းများကမူ ရေလက်ကြားအတွင်း ရေမြုပ်မိုင်းများရှိနေမည်ကို စိုးရိမ်ရသဖြင့် အလွန်အန္တရာယ်များနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

အဆိုပါသတိပေးချက်များသည် ပဋိပက္ခစတင်ချိန်တွင် အီရန်နိုင်ငံက ၎င်းတို့အနေဖြင့် သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို ပိတ်ဆို့ရန်အတွက် ရေမြုပ်မိုင်းအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုခဲ့မှုနောက်ပိုင်း ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အီရန်သည် ရေမြုပ်မိုင်းများ ချထားမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့များက အမှန်တကယ် ချထားခြင်းရှိ၊ မရှိကိုမူ မှတ်ချက်ပေးခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ တီဟီရန်သည် ၎င်းတို့၏ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အကျပ်အတည်း ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့်အတွက် အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများတွင် ရေလက်ကြားကို ညှိနှိုင်းရေးလက်နက်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

သဘောတူညီချက်အရ ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် အီရန်သည် ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း မိုင်းများကို ရှင်းလင်းပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့က မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်နေပြီး ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန်နှင့် ကနေဒါတို့ကဲ့သို့သော မဟာမိတ်နိုင်ငံများက ပံ့ပိုးကူညီလျက်ရှိသည်။

ရေမြုပ်မိုင်းဆိုသည်မှာ သင်္ဘောများကို ပျက်စီးစေရန် သို့မဟုတ် နစ်မြုပ်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် ရေအောက်ပေါက်ကွဲစေတတ်သော လက်နက်များဖြစ်သည်။

၎င်းတို့ကို ထုတ်လုပ်ရန် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာသော်လည်း တည်နေရာရှာဖွေရန်နှင့် ဖယ်ရှားရန်မှာမူ ကုန်ကျစရိတ်များသည်။ ၎င်းတို့သည် သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများနှင့် ရေတပ်စစ်ဆင်ရေးများကို အနှောင့်အယှက်ပေးရာတွင် အထိရောက်ဆုံး လက်နက်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။

မိုင်းအနည်းငယ်မျှဖြင့်ပင် သင်္ဘောများကို လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားစေရန် ဖိအားပေးနိုင်ပြီး အာမခံစရိတ်များ မြင့်တက်လာစေကာ အလုပ်များသော ရေလမ်းကြောင်းများကို ပိတ်ဆို့သွားစေနိုင်သည်။

ရေမြုပ်မိုင်းများတွင် အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ-

အောက်ခြေမိုင်းများ (Bottom mines) ဤမိုင်းများသည် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်တွင်၊ အထူးသဖြင့် တိမ်ကောသော ကမ်းရိုးတန်းရေပြင်များ၊ ရေလက်ကြားများ သို့မဟုတ် သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများတွင် တည်ရှိသည်။

၎င်းတို့သည် သင်္ဘောတစ်စင်း၏ သံလိုက်ဓာတ်၊ အသံလှိုင်း သို့မဟုတ် ဖိအားတို့ကို ထောက်လှမ်းနိုင်သည်။ သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ၎င်း၏အပေါ်မှ ဖြတ်သန်းသွားသည့်အခါ မိုင်းသည် သင်္ဘောအောက်တွင် ပေါက်ကွဲပြီး သင်္ဘောကို ပျက်စီးစေနိုင်သည့် ပြင်းထန်သော ဓာတ်ငွေ့ပူဖောင်းကို ဖန်တီးပေးသည်။

အောက်ခြေမိုင်းများသည် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ရှိ ကျောက်တုံးများ၊ အမှိုက်သရိုက်များ သို့မဟုတ် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆင်တူနေနိုင်သဖြင့် ရှာဖွေရန်နှင့် ခြေရာခံရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။

ရေပေါ်မိုင်းများ (Moored mines) ရေပေါ်မိုင်းတစ်လုံးကို ကေဘယ်ကြိုးဖြင့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်တွင် ချည်နှောင်ထားပြီး ရေမျက်နှာပြင်အောက်တွင် ပေါ်နေအောင် ထားရှိသည်။

၎င်းတို့သည် စစ်ပွဲဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံများတွင် မြင်တွေ့ရလေ့ရှိသည့် “ဆူးချွန်များ” ပါသော ဂန္ထဝင်ရေမြုပ်မိုင်းများဖြစ်သည်။ သင်္ဘောတစ်စင်းက ၎င်းနှင့် ထိမိသည့်အခါ သို့မဟုတ် အနီးကပ်အာရုံခံကိရိယာများ၏ အကွာအဝေးအတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည့်အခါ ၎င်းတို့သည် ပေါက်ကွဲသည်။

၎င်းတို့သည် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်တွင် မနေဘဲ ရေထဲတွင် ပေါ်နေသောကြောင့် ရေမျက်နှာပြင်မှ မြင်တွေ့ရန် ခက်ခဲပြီး သင်္ဘောများကို အန္တရာယ်ပေးနိုင်သည်။

မျောပါမိုင်းများ (Drifting mines) မျောပါမိုင်းသည် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားခြင်းမရှိဘဲ ရေစီးကြောင်းနှင့် ဒီရေအတက်အကျအတိုင်း ရွေ့လျားနေသည်။ ၎င်း၏အနေအထားမှာ အမြဲပြောင်းလဲနေသဖြင့် အခန့်မသင့်ဆုံး မိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

နေရာတစ်ခုတွင် ချထားလိုက်သော မိုင်းတစ်လုံးသည် အကွာအဝေးများစွာအထိ ရွေ့လျားသွားနိုင်ပြီး မူလပဋိပက္ခဇုန်မှ ဝေးကွာသောနေရာများအထိ ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည်။

ရေကြောင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် မျောပါမိုင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် အလုပ်များသော သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများအတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ကပ်တွယ်မိုင်းများ (Limpet mines) ကပ်တွယ်မိုင်းသည် သင်္ဘောကိုယ်ထည်တွင် တိုက်ရိုက်ကပ်ထားနိုင်သည့် သေးငယ်သော ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် ကိရိယာဖြစ်သည်။

ကပ်တွယ်မိုင်းများသည် သံလိုက် သို့မဟုတ် ကလစ်များကို အသုံးပြု၍ သင်္ဘောတွင် ကပ်တွယ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် များသောအားဖြင့် အချိန်တိုင်းကိရိယာ (timer) ပါရှိပြီး မိုင်းထောင်သူများအနေဖြင့် ပေါက်ကွဲမှုမဖြစ်မီ ထိုနေရာမှ ထွက်ခွာသွားနိုင်စေသည်။

မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် (Mine countermeasures - MCM) သည် နှေးကွေးပြီး အန္တရာယ်များသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် မိုင်းတစ်ခုချင်းစီကို ရှာဖွေပြီး ထိုနေရာတွင် ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် သံသယရှိသော နေရာများကို စကင်န်ဖတ်၍ မိုင်းများကို ပေါက်ကွဲစေခြင်း သို့မဟုတ် ဖြတ်တောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

သင်္ဘောများသည် ဆိုနာ (sonar) တပ်ဆင်ထားသော ရေအောက်ဒရုန်းများနှင့် အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့် မောင်းနှင်သည့်ယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ကို စကင်န်ဖတ်ကြသည်။ ခေတ်မီစနစ်များသည် ဧရိယာကျယ်ဝန်းစွာ စကင်န်ဖတ်နိုင်ပြီး ဆိုနာဒေတာနှင့် ရုပ်ပုံများကို အော်ပရေတာများထံ ပြန်လည်ပေးပို့နိုင်သည်။

အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ်ရေတပ်များသည် ရေအောက်ဒရုန်းများ၊ စက်ရုပ်များနှင့် မိုင်းရှာဖွေရေး အာရုံခံကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားသည့် ရဟတ်ယာဉ်များကို ပိုမိုအားထားလာကြကြောင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ပစ်မှတ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိပြီးသည်နှင့် အော်ပရေတာများသည် ၎င်းသည် အမှန်တကယ် မိုင်းဟုတ်၊ မဟုတ်ကို ဆုံးဖြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်တွင် ကျောက်တုံးများ၊ စွန့်ပစ်ထားသော စက်ပစ္စည်းများ၊ သင်္ဘောပျက်အပိုင်းအစများနှင့် ဆိုနာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မိုင်းနှင့်ဆင်တူနိုင်သည့် အမှိုက်သရိုက်များ ပြည့်နှက်နေတတ်သည်။

မိုင်းတစ်ခုကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီးနောက် ၎င်းကို ထိန်းချုပ်ထားသော ပေါက်ကွဲမှုဖြင့် ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်သော ရေငုပ်သမားများ သို့မဟုတ် အဝေးထိန်းယာဉ်များဖြင့် ပိတ်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် မိုင်းရှင်းလင်းရေးကိရိယာများဖြင့် ဖြတ်တောက်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

မိုင်းရှင်းလင်းရေးတွင် မိုင်းတစ်ခုချင်းစီကို ရှာဖွေစရာမလိုဘဲ သံသယရှိသော မိုင်းကွင်းများကို ရှင်းလင်းရန် ဆွဲယူရသော ကိရိယာများကို အသုံးပြုသည်။ စက်မှုဆိုင်ရာရှင်းလင်းရေးတွင် ရေပေါ်မိုင်း၏ ကျောက်ဆူးကြိုးကို ဖြတ်တောက်နိုင်သည့် ဓားများပါသော ကေဘယ်ကြိုးများကို ဆွဲယူပြီး မိုင်းကို ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ တက်လာစေကာ ဘေးကင်းစွာ ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။

အခြားစနစ်များမှာ သင်္ဘော၏ သံလိုက်နှင့် အသံလှိုင်းပုံစံကို အတုယူသည့် ကိရိယာများကို ဆွဲယူခြင်းဖြင့် မိုင်းများကို စောစီးစွာ ပေါက်ကွဲစေရန် လှည့်စားခြင်းဖြစ်သည်။

ရေမြုပ်မိုင်းတစ်လုံးကို ရှာဖွေရန် ခက်ခဲသည်။ မိုင်းများ ထပ်မရှိတော့ကြောင်း သက်သေပြရန်မှာ ပို၍ပင်ခက်ခဲသည်။

ထို့ကြောင့် ရေမြုပ်မိုင်းများသည် ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ပေးရာတွင် အစွမ်းထက်ဆုံးကိရိယာများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့ကို နာရီပိုင်းအတွင်း ချထားနိုင်သော်လည်း ဖယ်ရှားရန်အတွက်မူ ရက်သတ္တပတ်များ၊ လများ သို့မဟုတ် ထိုထက်ပို၍ ကြာမြင့်နိုင်သည်။

ချက်ချင်းပေါက်ကွဲသည့် ဒုံးကျည်များနှင့် မတူဘဲ မိုင်းများသည် သင်္ဘောများကို ပွင့်လင်းသောပင်လယ်ပြင်တွင် အချိန်မရွေး တိုက်ခိုက်ခံရနိုင်သည်ဟု ယူဆစေရန် ဖိအားပေးသည်။

အတည်ပြုထားသော မိုင်းတစ်လုံးသည် သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ပိတ်ဆို့နိုင်ပြီး အရေးကြီးသော ကုန်သွယ်မှုကို ရပ်တန့်စေနိုင်သည်။ မိုင်းရှိသည်ဟူသော ကောလာဟလများကပင် အာမခံစရိတ်များကို မြင့်တက်စေပြီး သင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင်များကို ထိုဧရိယာအတွင်းသို့ မဝင်ရောက်ရန် တားဆီးနိုင်သည်။

ခေတ်မီစူပါတန်ကာသင်္ဘောများနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောများသည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိပြီး ၎င်းတို့၏ အာမခံပရီမီယံကြေးများမှာ ပို၍ပင် မြင့်မားနိုင်သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများသည် မည်သည့်သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်ဖြစ်စေ ရက်သတ္တပတ်များစွာ ကြာမြင့်နိုင်ကြောင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ အာမခံလုပ်ငန်းများနှင့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ဘေးကင်းသည်ဟု မသတ်မှတ်မီ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတိုင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ရှာဖွေရမည်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။