Could ex-ISIL fighters be used against Iran, as a Russian official claimed?

ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်လုံခြုံရေးဝန်ဆောင်မှုဌာန (FSB) အကြီးအကဲ အလက်ဇန္ဒား ဘော့တ်နီကော့ဗ် (Alexander Bortnikov) က အနောက်နိုင်ငံများသည် ISIL (ISIS) လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့၏ တိုက်ခိုက်ရေးသမားဟောင်းများကို အီရန်နိုင်ငံအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသုံးချရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း မေလနှောင်းပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

"အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးဌာနတွေဟာ ဆီးရီးယားက အကြမ်းဖက်သမားတွေကို အီရန်နဲ့စစ်ပွဲမှာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အသုံးချဖို့ ကြိုးပမ်းနေတာကို လက်မလျှော့သေးပါဘူး" ဟု ဘော့တ်နီကော့ဗ်က မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဆိုဗီယက်ဟောင်းနိုင်ငံ ရှစ်နိုင်ငံမှ ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိများ၏ အစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင် RIA Novosti သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဆီးရီးယားအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများမှ ISIL နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အကျဉ်းသား တိုက်ခိုက်ရေးသမား ထောင်ပေါင်းများစွာကို အီရတ်နိုင်ငံသို့ စတင်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ အမေရိကန်စစ်တပ်၏ အဆိုအရ ယင်းလုပ်ဆောင်ချက်သည် ဆီးရီးယားသမ္မတ အာမက် အယ်လ်-ရှာရာ (Ahmed al-Sharaa) က ISIL ဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန်နှင့် ကုဒ်လူမျိုးစုဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများအား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကုဒ်တပ်ဖွဲ့များသည် ISIL တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၉,၀၀၀ အထိ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဘော့တ်နီကော့ဗ်သည် မည်သည့်အနောက်နိုင်ငံ၏ ထောက်လှမ်းရေးဌာနက ၎င်းတို့ကို "အသုံးချ" ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ကို တိတိကျကျ မဖော်ပြခဲ့သလို ကြားဖြတ်ဖမ်းဆီးရမိသည့် စကားပြောဆိုမှုများ သို့မဟုတ် ဓာတ်ပုံများကဲ့သို့သော အထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာကိုလည်း တင်ပြခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

သို့ဆိုလျှင် ရုရှား၏ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲနှင့် သမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်၏ အရင်းနှီးဆုံးမဟာမိတ်က အီရန်ကိုဆန့်ကျင်သည့် လျှို့ဝှက်အနောက်နိုင်ငံစစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကို ဖော်ထုတ်လိုက်ခြင်းလော၊ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ကြေညာချက်သည် မော်စကို၏ ယခင်လက်အောက်ခံနိုင်ငံများအပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုလော။

ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ အေဂျင်စီသည် ရုရှားအတိုကောက်အမည် FSB ဟု ပိုမိုလူသိများပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပူတင်နှင့်အတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ဆိုဗီယက် KGB ၏ အဓိကဆက်ခံသူဖြစ်သည်။

အိမ်ဖြူတော်၊ ပေါက်ကြားလာသည့် အချက်အလက်များစွာနှင့် မီဒီယာအစီရင်ခံစာများအရ FSB သည် ပူတင်အား အထူးသဖြင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းမှားများ ပေးလေ့ရှိသည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။

KGB အရာရှိဟောင်းနှင့် လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်လာပြီးနောက် ပူတင်ကို ဝေဖန်သူဖြစ်လာသည့် ဂန်နာဒီ ဂူဒ်ကော့ဗ် (Gennady Gudkov) က ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ ပြောဆိုချက်များသည် ယနေ့ခေတ်ရုရှားနိုင်ငံရှိ လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများအပေါ် ကြီးကြပ်မှု အားနည်းနေခြင်းကို ထင်ဟပ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဒါတွေဟာ အထောက်အထားမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေသက်သက်ပါပဲ။ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေ ဒါမှမဟုတ် အချက်အလက်တွေနဲ့ ထောက်ခံဖို့တောင် ကြိုးစားမထားပါဘူး" ဟု ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် KGB ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခြင်းနှင့် အစိုးရ၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို ဝေဖန်ခြင်းတို့ကြောင့် လွှတ်တော်အမတ်အဆင့်မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသူ ဂူဒ်ကော့ဗ်က ပြောသည်။

သူသည် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပါလီမန်ကော်မရှင်များတွင် ပါဝင်ခဲ့စဉ်က လွှတ်တော်အမတ်များ၊ ရှေ့နေများနှင့် တရားရုံးများသည် လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများ၏ ပြောဆိုလုပ်ဆောင်မှုများကို အနည်းဆုံး သီအိုရီအရ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"သူတို့အပေါ် ထိန်းချုပ်မှုတွေ အကုန်ပျောက်သွားတဲ့အခါ သူတို့ဘာမဆို လိမ်ပြောလို့ရတယ်၊ ဘယ်သူမှလည်း စစ်ဆေးလို့မရဘူးဆိုတာ သူတို့ နားလည်သွားခဲ့တယ်" ဟု ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရုရှားမှ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ထိုနိုင်ငံတွင် "အကြမ်းဖက်သမားနှင့် အစွန်းရောက်သမား" အဖြစ် အလိုရှိခံထားရသူ ဂူဒ်ကော့ဗ်က ပြောသည်။

ISIL နှင့်ပတ်သက်သည့် သူ၏မှတ်ချက်များတွင် ဘော့တ်နီကော့ဗ်က အနောက်နိုင်ငံထောက်လှမ်းရေးများက အဆိုပါလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကို "ဖန်တီး" ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမားများကို "လေ့ကျင့်" ပေးခဲ့သည်ဟူသော FSB ၏ ယခင်ပြောဆိုချက်များကို ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"ISIL ရဲ့သမိုင်းကြောင်းဟာ အီရတ်မှာ တိုက်ခိုက်နေတဲ့ [အမေရိကန်ဦးဆောင်သော] အနောက်မဟာမိတ်အဖွဲ့ရဲ့ အထူးဝန်ဆောင်မှုဌာနတွေက ကြီးကြပ်တဲ့ အီရတ်အကျဉ်းထောင်တွေမှာ စတင်ခဲ့တာပါ" ဟု ဘော့တ်နီကော့ဗ် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

"အဲဒီအချိန်မှာပဲ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံတွေက ဂျီဟတ်ဝါဒကို ကိုးကွယ်သူ အရေအတွက် သိသိသာသာ တိုးလာတာကို သတင်းပို့ခဲ့ကြတာပါ" ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

ရုရှား၏ မွတ်စလင်အများစုနေထိုင်ရာ မြောက်ကော့ကေးဆပ်ဒေသမှ ဒေသခံထောင်ပေါင်းများစွာသည် လွန်ခဲ့သည့်ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်က ISIL သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပြီး မိသားစုများကိုပါ ခေါ်ဆောင်သွားကာ အဆင့်ဆင့် ရာထူးတိုးတက်မှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။

ရုရှားထောက်လှမ်းရေးသည် မြောက်ကော့ကေးဆပ်မှ "အစွန်းရောက်" ဟု စွပ်စွဲခံရသူ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဆီးရီးယားနှင့် အီရတ်ရှိ ISIL ထိန်းချုပ်နယ်မြေများသို့ ထွက်ပြေးခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အထဲမှ အေးဂျင့်များ သို့မဟုတ် သတင်းပေးများကို စုဆောင်းခဲ့ကြောင်း၊ မကြာခဏဆိုသလို ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း လေ့လာသူများက ဆိုသည်။

ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘရီမင်တက္ကသိုလ်မှ ကျွမ်းကျင်သူ နီကိုလိုင်း မစ်ထရိုခင်း (Nikolay Mitrokhin) ၏ အဆိုအရ ထိုအကျဉ်းကျ အေးဂျင့်အချို့ကို အီရတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ရုရှားရှိ ၎င်းတို့၏ အထက်အရာရှိများနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။

ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများသည် ၎င်းတို့၏ သတင်းစကားများကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရာတွင် "ပူတင် ကြားချင်သည့်အရာများကို ထည့်သွင်းပြီး နိုင်ငံရေးအရ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်" ဟု မစ်ထရိုခင်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"ရုရှားအထူးဝန်ဆောင်မှုဌာနတွေရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေဟာ အမြဲတမ်း လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်ပြီး မသိရှိရတဲ့ အခြေခံအချက်တွေပေါ်မှာ အခြေခံထားပေမဲ့ သူတို့ကို ဖော်ထုတ်ဖို့က လွယ်ကူပါတယ်" ဟု သူက ဆိုသည်။

ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ ပြောဆိုချက်သည် "အနည်းငယ် အလှမ်းဝေးလွန်းနေသည်" ဟု အမေရိကန်-ဗြိတိန် သုတေသနအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် New Eurasian Strategies Centre မှ တွဲဖက်သုတေသီ ရုစ်လန် ဆူလေမန်နော့ဗ် (Ruslan Suleymanov) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "အခုအချိန်အထိတော့ ဒီသတင်းအချက်အလက်တွေက ကောလာဟလတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်"

သို့သော်လည်း သမ္မတ အယ်လ်-ရှာရာနှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ်များ ဦးဆောင်ခဲ့ဖူးသည့် Hayat Tahrir al-Sham အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းအချို့သည် ဆီးရီးယားမှ ထွက်ခွာပြီး အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်း အာဖဂန်နစ္စတန်သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ထိုနေရာတွင် Khorasan ပြည်နယ် (ISKP) ရှိ ISIL လက်ခွဲအဖွဲ့သည် ဆက်လက်လှုပ်ရှားနေကြောင်း သူက ပြောသည်။

အဆိုပါဒေသများသည် ပါကစ္စတန်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။

"အဲဒီနေရာမှာ သူတို့ဟာ အာမက် အယ်လ်-ရှာရာ ကိုယ်စားပြုတဲ့ အာဏာပိုင်သစ်တွေက အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံတော်နဲ့ လုံးဝခွဲထွက်ပြီး ဝါရှင်တန်ဦးဆောင်တဲ့ ISIL ဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့မှာ ပါဝင်သွားတဲ့ ဆီးရီးယားမှာထက် ပိုပြီး စိတ်အေးလက်အေး ရှိကြပါတယ်" ဟု ဆူလေမန်နော့ဗ်က ပြောသည်။

အနောက်နိုင်ငံထောက်လှမ်းရေးနှင့် ISIL တိုက်ခိုက်ရေးသမားဟောင်းများအကြား ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟူသော ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ အချက်အလက်သည် "ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပုံရသည်" ဟု ရုရှား-အီရန် ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ နီကီတာ စမာဂင် (Nikita Smagin) က ဆိုသည်။

"ဒါပေမဲ့ ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်တယ်ဆိုတာက နောက်ဆုံးမှာ ဒီတပ်ဖွဲ့တွေက အီရန်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ဆိုလိုတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု သူက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ စွပ်စွဲချက်များသည် ဆိုဗီယက်ဟောင်းသမ္မတနိုင်ငံများတွင် မှေးမှိန်လာသော ရုရှား၏သြဇာကို ပြန်လည်ရယူရန် ခရင်မ်လင်၏ ကြိုးပမ်းမှုလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

"အမေရိကန်က ဒီလိုလုပ်နေလို့ ပိုအန္တရာယ်များတယ်၊ ကျွန်တော်တို့က သင့်ကို ကူညီပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုဆိုင်ရာ စကားလုံးတွေက ဒီယုတ္တိနဲ့ အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်" ဟု စမာဂင်က ပြောသည်။

ဆိုဗီယက်ဟောင်း လုံခြုံရေးအရာရှိများကို မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ဘော့တ်နီကော့ဗ်က အနောက်နိုင်ငံများ၏ ISIL ကို "အသုံးချ" ရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် အီရန် သို့မဟုတ် ၎င်း၏အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်လာသည့် ဗဟိုအာရှနှင့် တောင်ကော့ကေးဆပ်ရှိ ဆိုဗီယက်ဟောင်းနိုင်ငံများအတွက် လုံခြုံရေးခြိမ်းခြောက်မှု ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။

အဇာဘိုင်ဂျန်နှင့် အာမေးနီးယားတို့သည် အီရန်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး ယခင်က အီရန်၏ ပြည်နယ်များ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။

ဥဇဘက်ကစ္စတန်၊ တာဂျစ်ကစ္စတန်၊ ကာဇက်စတန်နှင့် ကာဂျစ္စတန်တို့ကဲ့သို့သော ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများသည် အီရန်နှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိသည်။

ဗဟိုအာရှမှ လူပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာသည် ISIL သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

အနောက်နိုင်ငံထောက်လှမ်းရေးများက "စုဆောင်း" လိုက်ပါက ဤလူများသည် "ဖျက်ဆီးရေး" သြဇာလွှမ်းမိုးမှု၏ လမ်းကြောင်းများ ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ဘော့တ်နီကော့ဗ်က ဆိုသည်။

"အနောက်နိုင်ငံတွေက ပေါင်းစည်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပိတ်ဆို့ဖို့၊ [ဆိုဗီယက်ဟောင်း] နိုင်ငံတွေကို အတွင်းကနေ ဖျက်ဆီးဖို့၊ သူတို့ရဲ့ ပြည်သူတွေကို ဘုံသမိုင်းကြောင်းကို မေ့သွားအောင်လုပ်ပြီး တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရန်တိုက်ပေးဖို့ ကြိုးစားနေတာပါ" ဟု ဘော့တ်နီကော့ဗ်က စွပ်စွဲပြောကြားခဲ့သည်။

အခြားလေ့လာသူတစ်ဦးက ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ စကားများသည် "အလေးအနက်ထားစရာ မလိုပါ" ဟု ဆိုသည်။

၎င်းတို့သည် "အမှန်တကယ်ဖြစ်ရပ်မှန်ကို ထင်ဟပ်တာထက် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးစကားလုံးတွေရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလို ပိုဖြစ်နေတယ်" ဟု အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ ဘာကူမြို့အခြေစိုက် Minval Politika မဂ္ဂဇင်း၏ အယ်ဒီတာချုပ် အီမေးလ် မူစတာဖာယက်ဗ် (Emil Mustafayev) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ အထက်အရာရှိဖြစ်သူ ပူတင်သည် တီဟီရန်နှင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့မှုများကို ဆန့်ကျင်ကာ အီရန်ကို ထောက်ခံခဲ့သူဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါပြောဆိုချက်များကို ထပ်မံပြောကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည့် ဆိုဗီယက်ဟောင်း လုံခြုံရေးအရာရှိများထဲမှ မည်သူမျှ သူ့ကို လူသိရှင်ကြား ထောက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိပါ။

ထို့အပြင် ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဘော့တ်နီကော့ဗ်၏ မိန့်ခွန်းကို ဖော်ပြမှုမှာ ခရင်မ်လင်ထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာအချို့တွင်သာ ကန့်သတ်ထားပြီး ခရင်မ်လင်လိုလားသော နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူ မည်သူမျှ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆောင်းပါးများ သို့မဟုတ် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဘော့တ်နီကော့ဗ်သည် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ ဆာမာကန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် ဆိုဗီယက်ဟောင်း ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲများ၏ အလားတူအစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် ဗြိတိန်ထောက်လှမ်းရေးဌာနကို ယူကရိန်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဆိုဗီယက်ဟောင်းသမ္မတနိုင်ငံများတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ စီစဉ်ခြင်းနှင့် တူရကီသို့သွားမည့် ရုရှားသဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းကို ဖောက်ခွဲရန် ကြိုးပမ်းခြင်းတို့အတွက် စွပ်စွဲခဲ့ဖူးသည်။

ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းက ထိုစွပ်စွဲချက်များကို "အဓိပ္ပာယ်မရှိသော စကားများ" ဟု ပယ်ချခဲ့သည်။