ကုလသမဂ္ဂက ဂစ်စီးပွားရေးလုပ်သားများအတွက် စံနှုန်းများချမှတ်သည့် သဘောတူစာချုပ်ကို အတည်ပြု

ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ (ILO) သည် gig economy ဟုခေါ်သော ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းလုပ်သားများအတွက် အလုပ်အကိုင်စံနှုန်းများ သတ်မှတ်သည့် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးသော စည်းနှောင်မှုရှိသည့် သဘောတူညီချက်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။

ပလက်ဖောင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သောအလုပ် (Decent Work in the Platform Economy Convention) ဟုအမည်ပေးထားသည့် အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပသော ၁၁၄ ကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားညီလာခံတွင် သောကြာနေ့က ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစားအသောက်ပို့ဆောင်ရေးနှင့် တက္ကစီဝန်ဆောင်မှုများကဲ့သို့သော ကဏ္ဍများတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် လုပ်ကိုင်နေကြသည့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သန်းရာပေါင်းများစွာသော ပြည်သူများအတွက် အလုပ်သမားကာကွယ်မှုများကို တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်သည်။

အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် ပုံမှန်အလုပ်သမားကာကွယ်မှုများမှ ချန်လှပ်ခံထားရသည့် လုပ်သားဦးရေ တိုးပွားလာနေခြင်းအတွက် လုံလောက်သော အကာအကွယ်များ ထူထောင်ရန် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၏ ကတိကဝတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထိုလုပ်သားများကို ဝန်ထမ်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမပြုဘဲ လွတ်လပ်သော ကန်ထရိုက်တာများအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းကြောင့် ယင်းသို့ ချန်လှပ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ အလုပ်ချိန်နှင့် နေရာများကို သတ်မှတ်ပေးသည့် အက်ပ်များကို ထိန်းချုပ်ထားသော ကုမ္ပဏီများက အများအားဖြင့် အသုံးပြုသည့် နည်းဗျူဟာတစ်ခုဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ကာကွယ်မှုများတွင် ထိုသို့သော ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများကို အဆုံးသတ်ခြင်း၊ အနည်းဆုံးလုပ်ခ လိုအပ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဖျားနာခွင့်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ထည့်ဝင်ငွေများ အပါအဝင် တာဝန်ဝတ္တရားများ ပါဝင်သည်။

ILO အဖွဲ့ဝင်များက ချမှတ်ခဲ့သည့် စာသားအရ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် "ဒစ်ဂျစ်တယ်အလုပ်သမားပလက်ဖောင်းအားလုံး" နှင့် "ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းလုပ်သားအားလုံး... ၎င်းတို့သည် တရားဝင်စီးပွားရေး သို့မဟုတ် တရားမဝင်စီးပွားရေးတွင် ရှိသည်ဖြစ်စေ" အကျုံးဝင်သည်။

အလုပ်အကိုင်စံနှုန်းများဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို အဖွဲ့ဝင် ၄၀၆ ဦးက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ပြီး ၈ ဦးက ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့ကာ ၃၆ ဦးက ကြားနေခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာအလုပ်သမားအခွင့်အရေးများကို မြှင့်တင်ပေးသည့် ILO ၏ အဖွဲ့ဝင်များတွင် အစိုးရများ၊ အလုပ်ရှင်များနှင့် အလုပ်သမားများ ပါဝင်သည်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၌ အက်ပ်အခြေပြု gig လုပ်သားများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသူ ၄၃၅ သန်းအထိ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများနှင့် အလုပ်သမားများ၏ အကျိုးစီးပွားကို ကိုယ်စားပြုသည့် ILO ၏ အလုပ်သမားအဖွဲ့ (Workers’ Group) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အမန်ဒါ ဘရောင်းက အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ပလက်ဖောင်းလုပ်သားများအတွက် သမိုင်းဝင်အခိုက်အတန့်ဖြစ်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ်မှုများအပေါ် တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"နိုင်ငံတကာဥပဒေသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့၏မြို့များကို ရွေ့လျားစေသူများ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏အိမ်များတွင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ အမျိုးသမီးများနှင့် အမျိုးသားများသည် စည်းနှောင်မှုရှိသော နိုင်ငံတကာစံနှုန်းတစ်ခုဖြင့် အမည်တပ်ခံရမည်၊ အသိအမှတ်ပြုခံရမည်၊ ကာကွယ်ခံရမည်ဖြစ်သည်" ဟု ဘရောင်းက ကိုယ်စားလှယ်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ကုမ္ပဏီပေါင်း သန်း ၅၀ ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်ရှင်များအဖွဲ့ (International Organisation of Employers - IOE) ၏ အကြီးအကဲက အဆိုပါမူဘောင်တွင် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်မှုများ ပါဝင်သည်ကို ကြိုဆိုခဲ့သည်။

"၎င်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေစနစ်များကို လေးစားပြီး နိုင်ငံများအား ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေများနှင့် သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများအတိုင်း အလုပ်အကိုင်အခြေအနေကို ဆုံးဖြတ်ခွင့်ပြုသည်" ဟု IOE အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ရိုဘတ်တို ဆွာရက်ဇ် ဆန်းတို့စ် (Roberto Suarez Santos) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ILO တွင် တိုက်ရိုက်ပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည့် အာဏာမရှိသော်လည်း အဖွဲ့ဝင်များသည် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး အစိုးရများအပေါ် ဖိအားတိုးမြှင့်နိုင်သည့် တရားဝင်တိုင်ကြားမှုများကို တင်သွင်းနိုင်သည်။

ထို့အပြင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက ILO သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို အတည်ပြုပြီး ၎င်းကို နိုင်ငံတော်ဥပဒေအဖြစ် ထည့်သွင်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦးချင်းစီသည် တိုက်ရိုက်နစ်နာမှုအတွက် gig economy ပလက်ဖောင်းများအပေါ် ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။