ICC prosecutor suspended pending vote on sexual misconduct claims

နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) ၏ အဓိကအစိုးရရှေ့နေ ကာရင်မ်ခန်း (Karim Khan) သည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ၎င်း၏ တာဝန်များမှ ရပ်ဆိုင်းခံလိုက်ရကြောင်း ခုံရုံး၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ကြေညာချက်တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ညီလာခံဗျူရို (Bureau of the Assembly of States Parties) က ကာရင်မ်ခန်းအား ICC အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၂၅ နိုင်ငံလုံးရှေ့မှောက်တွင် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြင့် စစ်ဆေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အနာဂတ်အတွက် အထူးအစည်းအဝေးတွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

"ဒီရပ်ဆိုင်းမှုဟာ နောက်ဆုံးရလဒ်ကို ညွှန်ပြနေတာ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု အဆိုပါကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ခုံရုံး၏ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော အဆိုပါဗျူရိုက အစိုးရရှေ့နေနှင့် ပတ်သက်သည့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအတွက် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ပြီးနောက် ကာရင်မ်ခန်းအား လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အစီရင်ခံစာ၊ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများပါဝင်သည့် အထူးကော်မတီ၏ အကြံပြုချက်နှင့် စာဖြင့်တင်ပြချက်များအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း မည်သို့ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟူသော အသေးစိတ်အချက်အလက်များကိုမူ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။

"ဗျူရိုရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ဆက်စပ်စာရွက်စာတမ်းတွေဟာ လျှို့ဝှက်ချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမှာပါ" ဟု ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကာရင်မ်ခန်း၏ ရှေ့နေများက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ၎င်းတို့အနေဖြင့် အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ကြောင်းနှင့် မည်သည့်အမှားအယွင်းမျှ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ထပ်လောင်းငြင်းဆိုခဲ့သည်။

"ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ တရားမဝင်သလို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအရလည်း မမျှတဘဲ သက်သေအထောက်အထား ခိုင်လုံမှုမရှိပါဘူး" ဟု အဆိုပါထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ် ကာရင်မ်ခန်းသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် ကျူးလွန်ခဲ့သော စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအတွက် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုနှင့် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ယိုအက်ဗ် ဂယ်လန့်တို့အား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့ချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

၎င်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်က အစ္စရေးနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဟားမားစ်ခေါင်းဆောင် ယဟ်ယာ ဆင်ဝါ အပါအဝင် ဟားမားစ်ခေါင်းဆောင်များအတွက်လည်း ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ကာရင်မ်ခန်းသည် အစ္စရေး၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုကို ခံရသည့် ပထမဆုံးသူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်က အဆိုပါ ဖမ်းဝရမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

၎င်းကမူ အဆိုပါ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် နိုင်ငံရေးအရ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် ဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားထားသည်။

ရိုက်တာနှင့် အေပီသတင်းဌာနများ၏ ဖော်ပြချက်အရ ကုလသမဂ္ဂ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင် အမျိုးသမီးလက်ထောက်တစ်ဦး၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွပ်စွဲချက်များအတွက် "အချက်အလက်အခြေခံ" တစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တွေ့ရှိချက်များကို ဥပဒေကြောင်းအရ အကဲဖြတ်ရန် အမှုဆောင်ကော်မတီက ရွေးချယ်ထားသော တရားသူကြီးသုံးဦးပါဝင်သည့် အဖွဲ့ကမူ အဆိုပါစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ အပြီးသတ်ဆုံးဖြတ်ရန် လုံလောက်မှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ကာရင်မ်ခန်း၏ ရှေ့နေများက ယခင်က ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် တရားသူကြီးများက "အချက်အလက်ဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များသည် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု သို့မဟုတ် တာဝန်ပျက်ကွက်မှုကို မထူထောင်နိုင်ပါ" ဟု တညီတညွတ်တည်း ကောက်ချက်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကာရင်မ်ခန်းသည် ပြီးခဲ့သည့် မေလကတည်းက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ရလဒ်မထွက်ပေါ်မီအထိ မိမိဆန္ဒအလျောက် ခွင့်ယူထားခဲ့ပြီးနောက် ICC ၏ အစိုးရရှေ့နေရုံးကို ဦးဆောင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။

၎င်းသည် ခုံရုံး၏ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့မှ တရားဝင် ရာထူးမှရပ်ဆိုင်းခံရသည့် ပထမဆုံးသော ICC အစိုးရရှေ့နေဖြစ်သည်။

အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ညီလာခံ (Assembly of States Parties) သာလျှင် ကာရင်မ်ခန်းအား ရာထူးမှ ဖယ်ရှားပိုင်ခွင့်ရှိပြီး ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အဖွဲ့ဝင် ၁၂၅ နိုင်ငံ၏ လျှို့ဝှက်မဲပေးမှုတွင် အများစု၏ ထောက်ခံမဲ လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

၎င်းအား ရာထူးမှ ဖယ်ရှားရန်အတွက် နိုင်ငံပေါင်း ၆၃ နိုင်ငံ၏ ထောက်ခံမှု လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါအစည်းအဝေးအတွက် ရက်စွဲကို ချက်ချင်းသတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။

ကာရင်မ်ခန်းသည် လက်ရှိတွင် ခွင့်ယူထားပြီးဖြစ်သည့်အတွက် ၎င်းအား ရာထူးမှရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်းသည် ခုံရုံး၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများအပေါ် လက်တွေ့ကျသော သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

၎င်းသည် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဟောင်း ရိုဒရီဂို ဒူတာတေးအား စွဲချက်တင်ထားသည့် ICC ၏ လက်ရှိအထင်ရှားဆုံး အမှုတွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမှ ဖယ်ရှားခံထားရပြီးဖြစ်သည်။