မန်ဟက်တန် အင်စတီကျုသည် DEI ဖျက်သိမ်းရေးကို ကူညီခဲ့သည်။ ယခု ဆန္ဒပြပွဲများကို ပစ်မှတ်ထားလာပြီ။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နယူးယောက်မြို့တွင် သည်းခံမှုကင်းမဲ့သော ရဲလုပ်ငန်းများ ပေါ်ပေါက်လာစေရန်နှင့် ထရန့်အစိုးရ၏ "ကွဲပြားမှု၊ တန်းတူညီမျှမှုနှင့် ပေါင်းစည်းမှု" အစီအစဉ်များကို မြေလှန်စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲရာတွင် တာဝန်ရှိသည့် ညာဘက်အစွန်းရောက် ဉာဏ်ကြီးရှင်အဖွဲ့သည် ဆန္ဒပြပွဲနှင့်ပတ်သက်သည့် ရာဇဝတ်မှုငယ်များကို "အရပ်ဘက် အကြမ်းဖက်မှု" အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ပြည်နယ်အဆင့် ဥပဒေပြုရေး ကြိုးပမ်းမှုများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ရှိနေသည်။

၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ (CIA) ၏ ဒါရိုက်တာဟောင်း ဝီလျံ ကေစီနှင့် ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သော မန်ဟက်တန် အင်စတီကျုသည် ဆန္ဒပြပွဲအတွင်း ဖျက်ဆီးမှု၊ လမ်းပိတ်ဆို့မှု သို့မဟုတ် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုငယ်များကို ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ထောင်ဒဏ် ၁၈ လ ချမှတ်နိုင်သည့် ပြစ်မှုကြီးများအဖြစ် ပြန်လည်သတ်မှတ်ရန် ပြည်နယ်အဆင့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းရေးအတွက် တစ်နှစ်ကြာ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှု ပြုလုပ်နေသည်။

မန်ဟက်တန် အင်စတီကျု၏ အကြမ်းမဖက်သော မနာခံမှုကို အကြမ်းဖက်မှုပုံစံအဖြစ် ရာဇဝတ်မှုမြောက်အောင် တွန်းအားပေးမှုသည် လက်ဝဲအဖွဲ့အစည်းများ၊ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် လူမှုလှုပ်ရှားမှုများကို နှိမ်နင်းရန်နှင့် အကြမ်းမဖက်သော အရပ်ဘက်မနာခံမှု လုပ်ရပ်များကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရာဇဝတ်မှုများအဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ရန် ထရန့်အစိုးရ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှုများကြားတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

"ယနေ့ခေတ် လက်ဝဲသမား ဆူပူလှုံ့ဆော်သူများသည် အရပ်သားများစွာကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန်နှင့် အခက်အခဲဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်သည့် ဥပဒေမဲ့လုပ်ရပ်များကို ကျပန်းလုပ်ဆောင်ကြပြီး အစိုးရကို လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် ဖိအားပေးနိုင်ရန် မျှော်လင့်ကြသည်။ ဤနည်းဗျူဟာကို အကြမ်းဖက်မှုပုံစံတစ်ရပ်အဖြစ် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ဖော်ပြနိုင်သည်၊ သို့သော် လှုပ်ရှားတက်ကြွသူများသည် အယ်လ်ကိုင်ဒါ သို့မဟုတ် ဟားမတ်စ်ကဲ့သို့ လူသတ်သမားများမဟုတ်ကြ—သူတို့သည် သေနတ်၊ ဗုံး သို့မဟုတ် ကြိုတင်ခန့်မှန်းမရသော သွေးထွက်သံယိုမှု ခြိမ်းခြောက်မှုများကို အသုံးမပြုကြပါ။ ယင်းအစား ၎င်းတို့သည် အရပ်ဘက် အကြမ်းဖက်မှု တွင် ပါဝင်ပတ်သက်ကြသည်" ဟု မန်ဟက်တန် အင်စတီကျု၏ ဥပဒေရေးရာ မူဝါဒဆိုင်ရာ ပညာရှင် တဲလ် ဖော့တ်ဂန်က ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် နယူးယောက် တက္ကသိုလ်မှ မကြာသေးမီက ဘွဲ့ရရှိခဲ့သော ဥပဒေဘွဲ့ရတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဂါဇာအပေါ် အစ္စရေး၏ စစ်ပွဲကို ဆန္ဒပြသည့် ကျောင်းသားများကို "ဂျူးမုန်းတီးမှု" ကြောင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

ညာဘက်အစွန်းရောက် ဉာဏ်ကြီးရှင်အဖွဲ့များတွင် သူ၏အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းကို ကုန်ဆုံးခဲ့သော ဖော့တ်ဂန်သည် "အရပ်ဘက် အကြမ်းဖက်မှု" သီအိုရီ၏ အဓိက ထောက်ခံသူဖြစ်ပုံရပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် Wall Street Journal သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာ့အာဘော်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းအယ်ဒီတာ့အာဘော်တွင် လမ်းပိတ်ဆို့ခြင်းကဲ့သို့သော အကြမ်းမဖက်သော မနာခံမှု လုပ်ရပ်များသည် ပိုမိုဆိုးရွားသော အရာဖြစ်ကြောင်း ငြင်းခုံခဲ့သည်။ မကြာသေးမီက သူသည် မန်ဟက်တန် အင်စတီကျု၏ ပြည်တွင်းမဂ္ဂဇင်းဖြစ်သော City Journal တွင် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့ပြီး Answer စစ်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြကွန်ရက်၏ "အရပ်ဘက် အကြမ်းဖက်မှု လုပ်ရပ်တစ်ခုကို စီစဉ်ရာတွင် ဗဟိုအခန်းကဏ္ဍနှင့် ဗင်နီဇွဲလား၊ အီရန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့အတွက် ထောက်ခံအားပေးမှု [တို့သည်] FARA ကဲ့သို့သော ဥပဒေများအောက်တွင် ၎င်း၏လုပ်ရပ်များသည် ဥပဒေမဲ့ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ရန် လုံလောက်သော အကြောင်းပြချက်များဖြစ်သည်" ဟု ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ FARA ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံခြားအေးဂျင့်များ မှတ်ပုံတင်ခြင်း အက်ဥပဒေ ဖြစ်သည်။

WIRED ၏ မေးခွန်းများကို တုံ့ပြန်ရာတွင် ဖော့တ်ဂန်က သူ၏ စာပေများတွင် ဆန်းသစ်သော "အရပ်ဘက် အကြမ်းဖက်မှု" သီအိုရီကို တရားမျှတအောင် ရေးသားရာ၌ စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ ပါလက်စတိုင်းလိုလားသူများနှင့် Black Lives Matter လှုပ်ရှားသူများကို အဓိကထားသည်ဟု ဆိုသည်။ "အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် ဤအပြုအမူတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အများစုကြီးကို ကိုယ်စားပြုသောကြောင့် ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲနှင့်ပတ်သက်သည့် ရာဇဝတ်မှုများကို ပြစ်မှုငယ်များမှ ပြစ်မှုကြီးများအဖြစ် အဘယ်ကြောင့် ပြည်နယ်များက တိုးမြှင့်သင့်သနည်းဟု မေးမြန်းရာတွင် သူက ရေးသားခဲ့သည်– "လူရာပေါင်းများစွာ စုဝေးပြီး စည်းကမ်းမဲ့လုပ်ရပ်များကို အတူတကွ ကျူးလွန်သောအခါ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် လုံးဝကွဲပြားခြားနားသော အရာတစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ၎င်းကို ကျွန်ုပ်က အရပ်ဘက် အကြမ်းဖက်မှုဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းမှာ လူဦးရေကို အချို့သော မူဝါဒများ လက်ခံကျင့်သုံးရန် ခြိမ်းခြောက်ရန် သို့မဟုတ် အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးရန်အတွက် ရာဇဝတ်မှုငယ်များကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကျူးလွန်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဘီလျံနာများ၏ ထောက်ပံ့မှုရရှိထားသော မန်ဟက်တန် အင်စတီကျုမှ လျှို့ဝှက်ရေးသားခဲ့သော ပြည်နယ်အဆင့် ဥပဒေနှစ်ခုသည် ဖော့တ်ဂန်၏ ရည်မှန်းချက် အကောင်အထည်ပေါ်လာစေရန် အဆင့်များ လုပ်ဆောင်နေသည်။ ယူတားပြည်နယ် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် ယခုနှစ်အစောပိုင်းက HB 331 ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး စပင်ဆာ ကော့စ်က မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဥပဒေအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ HB 331 ၏ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦးသာ ကန့်ကွက်မဲပေးခဲ့သဖြင့် ယူတားပြည်နယ် အောက်လွှတ်တော်နှင့် အထက်လွှတ်တော်တို့တွင် ခုခံမှု အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း "ပြင်းထန်သော စည်းကမ်းမဲ့လုပ်ရပ်" အတွက် ပြစ်ဒဏ်များ တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် "နိုင်ငံခြားအဖွဲ့အစည်းများကို ဥပဒေမဲ့ တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း" အတွက် ပြစ်မှုအသစ်တစ်ခု ဖန်တီးခြင်းအပြင် ယူတားဥပဒေသည် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် အရပ်သားများ မျက်နှာဖုံးစွပ်ခြင်းကိုလည်း တားမြစ်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်ကို ဒေသခံရဲများနှင့် ဖက်ဒရယ်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အေးဂျင့်များ မျက်နှာဖုံးစွပ်ခွင့်ပြုထားခြင်းနှင့် ပွင့်လင်းစွာ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်ဟု Salt Lake Tribune က ဝေဖန်ခဲ့သည်။

အရီဇိုးနားပြည်နယ်တွင် ပြည်နယ်လွှတ်တော်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးကို ရီပတ်ဘလစ်ကန်နှင့် ဒီမိုကရက်များအကြား ခွဲဝေထားရာ မန်ဟက်တန် အင်စတီကျု၏ ပုံစံဥပဒေကြမ်းသည် မတ်လအစောပိုင်းက အောက်လွှတ်တော်တွင် ၃၁ မဲ ၂၁ မဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် လက်ရှိတွင် ပြည်နယ်အထက်လွှတ်တော်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရန် စောင့်ဆိုင်းနေသည်။ အရီဇိုးနား ဒီမိုကရက်များသည် ဥပဒေကြမ်းကို အဟန့်အတားဖြစ်စေရန် ကတိပြုထားပြီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ကေတီ ဟော့ဘ်စ်က လမ်းပိတ်ဆို့ခြင်းကို ပြစ်မှုကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်မည့် အလားတူ ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချခဲ့သည်။