ဘယ်လ်ဂျီယံ NGO က အစ္စရေးအရံတပ်သားကို စွပ်စွဲခံထားရသည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ဖမ်းဆီးရန် အိန္ဒိယကို တိုက်တွန်းလိုက်သည်။

ဘယ်လ်ဂျီယံအခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (NGO) တစ်ခုက အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် အားလပ်ရက်အပန်းဖြေနေသော အစ္စရေးစစ်တပ် အရံတပ်သားတစ်ဦးအား ဂါဇာအပေါ် အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးရန် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဟင်ဒ် ရာဂျပ် ဖောင်ဒေးရှင်း (HRF) သည် အင်္ဂါနေ့က အဆိုပါ NGO ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်အရ၊ လက်ရှိ ဟီမာချယ် ပရာဒက်ရှ် (Himachal Pradesh) တွင် အားလပ်ရက်အပန်းဖြေနေသော အစ္စရေးနိုင်ငံသား အီတန် ဂီလ်ဘိုအာ (Eitan Gilboa) အား “ချက်ချင်းဖမ်းဆီးရန်” တောင်းဆိုရန်အတွက် စနေနေ့က အိန္ဒိယရဲတပ်ဖွဲ့၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အိန္ဒိယလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဗျူရိုတို့ထံ တိုင်ကြားစာတင်သွင်းခဲ့သည်။

“HRF က အစ္စရေးစစ်တပ် အရံတပ်သား ဂီလ်ဘိုအာဟာ ဂါဇာရှိ လူနေအိမ်ရာအဆောက်အအုံများစွာကို စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးခြင်းနဲ့ လက်စားချေတဲ့ လုပ်ရပ်အဖြစ် ကျင်းပခြင်းတို့ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပြတဲ့ အသေးစိတ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအစီရင်ခံစာကို တင်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အဲဒီလုပ်ရပ်တွေဟာ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်းဥပဒေအရ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေဖြစ်တယ်” ဟု ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

HRF ၏ ပြောကြားချက်အရ သက်သေအထောက်အထားများတွင် ပထဝီဝင်တည်နေရာပြ ဗီဒီယိုများ၊ လူမှုမီဒီယာပို့စ်များနှင့် ကွပ်ကဲမှုကွင်းဆက်ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ ပါဝင်သည်။

အဆိုပါ NGO ၏ အမည်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အစ္စရေး၏ ဂါဇာ၌ ကားတစ်စီးအတွင်း သေဆုံးခဲ့သော ငါးနှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦးထံမှ ရယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ သူမသည် သူမ၏ သေဆုံးနေသော မိသားစုဝင်များ ဝန်းရံလျက်ရှိပြီး သူမထံရောက်ရှိရန် ကြိုးစားစဉ် သေဆုံးခဲ့ရသော ပါလက်စတိုင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ မြင်ကွင်းတွင် ရှိနေစဉ် သုံးနာရီကြာ ဖုန်းဖြင့် အကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။

ကမ္ဘာကို တုန်လှုပ်စေခဲ့သော ဤဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပွားပြီး လအနည်းငယ်အကြာတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် HRF သည် ဂီလ်ဘိုအာအပေါ် စွဲဆိုထားသည့် အမှုကဲ့သို့သော အမှုများကို ပြင်ဆင်ရန် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ရှေ့နေများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို စုစည်းခဲ့သည်။

အဆိုပါ NGO သည် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးသို့ ထိုကဲ့သို့သော အမှုပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော် တင်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးစစ်သားများ ကိုယ်တိုင်မျှဝေခဲ့သော လူမှုမီဒီယာအကြောင်းအရာများကို အဓိကထား၍ ဂါဇာတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ကျူးလွန်နေသည့် အစ္စရေးစစ်သားများအား နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်တွင်းဥပဒေအရ တရားစွဲဆိုရန် ကြိုးပမ်းသည်။

အစ္စရေးသိမ်းပိုက်မှုကာလအတွင်း ဂါဇာတွင် မွေးဖွားခဲ့သော ဂီလ်ဘိုအာနှင့် သူ၏မိသားစုသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အစ္စရေးနုတ်ထွက်ပြီးနောက် အဆိုပါဒေသမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ပိတ်ဆို့ခံထားရသော ဒေသအပေါ် အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစစ်ပွဲ စတင်ပြီးနောက် ဂီလ်ဘိုအာနှင့် သူ၏မောင်နှမအချို့သည် စစ်သားများအဖြစ် ဂါဇာသို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ဂါဇာကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ ဤစစ်ပွဲကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၇၂,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။

“ပြန်ရောက်လာတဲ့အခါ ဂီလ်ဘိုအာဟာ သူ့ရဲ့ ငယ်ဘဝမြင်ကွင်းတွေကို ပြန်လည်ဖန်တီးထားတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေကို ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး၊ ပါလက်စတိုင်း ကစားကွင်းတွေနဲ့ ကလေးကစားစရာတွေ ပျက်စီးနေတဲ့ အပျက်အစီးတွေကြားမှာ သူ့ကိုယ်သူ နေရာချထားခဲ့တယ်” ဟု HRF က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က အစ္စရေးစစ်သားများ မျှဝေခဲ့သော ဗီဒီယိုများနှင့် ဓာတ်ပုံများ၏ ပုံစံကို အတုယူခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် ပါလက်စတိုင်းအမျိုးသားများကို အတွင်းခံဘောင်းဘီဖြင့် လမ်းလျှောက်ခိုင်းခြင်းနှင့် ၎င်းတို့လုယူခဲ့သော အမျိုးသမီးအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ထို့အပြင် “ဂီလ်ဘိုအာဟာ သူလုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ အရပ်သားအဆောက်အအုံတွေ ဖျက်ဆီးမှုကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ခန်းယူနစ်စ် (Khan Younis) နဲ့ ရာဖာ (Rafah) မြို့တွေမှာရှိတဲ့ အရပ်သားနေအိမ်တွေ ဖျက်ဆီးဖို့ အမိန့်ပေးခြင်း၊ လုပ်ဆောင်ခြင်းနဲ့ ဂုဏ်ပြုခြင်းတို့ကို သူ့ကိုယ်သူ ရိုက်ကူးခဲ့တယ်” ဟု HRF က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဂီလ်ဘိုအာ၏ မိခင်က ထိုဗီဒီယိုများကို လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းအမျိုးမျိုးတွင် မျှဝေခဲ့သည်။

“တွဲလျက်ပါရှိတဲ့ ပို့စ်တွေက ဒီဖျက်ဆီးမှုတွေဟာ လက်စားချေတဲ့ လုပ်ရပ်တွေအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ကျဆုံးသွားတဲ့ IDF စစ်သားတွေအတွက် ရည်စူးတာဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြတယ်” ဟု HRF က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဂါဇာတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ဂီလ်ဘိုအာ၏ လုပ်ရပ်များသည် “စတုတ္ထဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်းကို ချိုးဖောက်သည်” ဟု HRF က ပြောကြားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယက ၎င်းကွန်ဗင်းရှင်းကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။

“ကွန်ဗင်းရှင်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အိန္ဒိယဟာ ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်းရဲ့ ပုဒ်မ ၁၄၆ အရ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု မခွဲခြားဘဲ ကြီးလေးတဲ့ ချိုးဖောက်မှုတွေ ကျူးလွန်တယ်လို့ စွပ်စွဲခံရသူတွေကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးပြီး တရားစွဲဆိုဖို့ ဥပဒေအရ တာဝန်ရှိတယ်” ဟု HRF က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါ့အပြင် အိန္ဒိယမှာ ဂီလ်ဘိုအာရောက်ရှိနေခြင်းဟာ နိုင်ငံတကာဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာဖို့ နိုင်ငံတော်ကို ညွှန်ကြားထားတဲ့ အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၁(ဂ) နဲ့ ဆန့်ကျင်နေတယ်” ဟုလည်း ဆိုသည်။

HRF ၏ အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူး ဒိုင်ယပ် အဘူ ဂျာဂျာ (Dyab Abou Jahjah) က ဂီလ်ဘိုအာအား ချက်ချင်းဖမ်းဆီးရန် အိန္ဒိယကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

“အီတန် ဂီလ်ဘိုအာဟာ ခရီးသွားတစ်ဦးမဟုတ်ပါဘူး။ သူဟာ သူ့ရဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေရဲ့ အကျိုးဆက်တွေကို ရှောင်တိမ်းနေစဉ် အိန္ဒိယရဲ့ ဧည့်ဝတ်ပြုမှုကို ခံစားနေရတဲ့ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်တစ်ဦးပါ။ သူဟာ ဂါဇာရှိ ရပ်ကွက်တစ်ခုလုံးကို ပြာမှုန့်ဖြစ်အောင် ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ဒီလူသတ်ပွဲတွေကို ကျဆုံးစစ်သားတွေအတွက် လက်စားချေတဲ့ လုပ်ရပ်အဖြစ် ရည်စူးခဲ့ကြောင်း လူသိရှင်ကြား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါတယ်” ဟု အဘူ ဂျာဂျာက ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဗီဒီယိုတွေမှာ သူဟာ ဂါဇာရှိ လူနေအဆောက်အအုံတွေ အများအပြားကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ ပေါက်ကွဲပစ္စည်းတွေကို အစပျိုးနေတာကို ပြသထားပါတယ်။ အိန္ဒိယဟာ သူ့ကို ချက်ချင်းဖမ်းဆီးဖို့ ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ အရပ်သားတွေရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ် ဖျက်ဆီးမှုကို ဂုဏ်ပြုသူတွေအတွက် အိန္ဒိယမြေဟာ ဘေးကင်းရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာစေဖို့ ခွင့်မပြုသင့်ပါဘူး” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယား (Al Jazeera) သည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းရှိ ဘိုဟီးမီးယန်း ကျောပိုးအိတ်ခရီးသွားများ နားခိုရာ မာနာလီ (Manali) မြို့တွင် အားလပ်ရက်အပန်းဖြေနေစဉ် ဂီလ်ဘိုအာထံမှ ချက်ချင်းတုံ့ပြန်မှုကို မရရှိခဲ့ပါ။

HRF သည် “ဘရာဇီး၊ ရိုမေးနီးယား၊ ပီရူး၊ ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် ကနေဒါတို့တွင် အောင်မြင်သော လုပ်ငန်းစဉ်ရလဒ်များ အပါအဝင် တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် ၃၀ တွင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တိုင်ကြားစာ ၉၀ ကျော်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်” ဟု ၎င်း၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

“HRF ဟာ တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှုအတွက် ကြိုးပမ်းရာမှာ နောက်ဆုတ်မှာမဟုတ်ပါဘူး... အိန္ဒိယဟာ အခုအခါ သံသယရှိသူကိုလည်း ဖမ်းဆီးထားပြီး ဆောင်ရွက်ဖို့ တာဝန်လည်း ရှိနေပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။