အဏုမြူစွမ်းအင်သုံး လက်နက်များ တိုးချဲ့ခြင်းနှင့် ခေတ်မီအောင် ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် နျူကလီးယား အန္တရာယ်များ မြင့်တက်လာ

ကမ္ဘာ့နျူကလီးယားလက်နက်ကိုင်နိုင်ငံ ကိုးနိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ လက်နက်တိုက်များကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ချဲ့ထွင်ခြင်းများ ပြုလုပ်နေပြီး ကမ္ဘာ့တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် “အန္တရာယ်အသစ်များ” ကို ဖန်တီးပေးနေသည့် လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို အရှိန်မြှင့်နေကြောင်း အစီရင်ခံစာအသစ်တစ်ခုက သတိပေးလိုက်သည်။

တနင်္လာနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် စတော့ဟုမ်းငြိမ်းချမ်းရေးသုတေသနဌာန (SIPRI) ၏ လေ့လာမှုအရ ယင်းနိုင်ငံအများစုသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် နျူကလီးယားလက်နက်တပ်ဆင်ထားသော သို့မဟုတ် နျူကလီးယားလက်နက်သယ်ဆောင်နိုင်သော လက်နက်စနစ်အသစ်များကို တပ်ဖြန့်ချထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ နျူကလီးယားလက်နက်များအပေါ် မှီခိုအားထားမှု တိုးလာခြင်းသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို နောက်ပြန်ဆုတ်စေနေပြီး ပဋိပက္ခများ ကြီးထွားလာခြင်းနှင့် အမှားအယွင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်များ ကြီးထွားလာနေကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

“နျူကလီးယားလက်နက်ကိုင်နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးကတိကဝတ်များကို ဘေးဖယ်ထားကာ လက်လွှတ်ပစ်နေကြပြီး ၎င်းတို့၏ နျူကလီးယားကြွက်သားများကို ပြသလာနေကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ပိုမိုခိုင်မာလာနေပါသည်” ဟု SIPRI မှ သုတေသီ Hans Kristensen က ပြောကြားခဲ့သည်။

SIPRI အစီရင်ခံစာအရ နျူကလီးယားအင်အားကြီး ကိုးနိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ အိန္ဒိယ၊ အစ္စရေး၊ မြောက်ကိုရီးယား၊ ပါကစ္စတန်၊ ရုရှား၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အမေရိကန်တို့သည် ယခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ နျူကလီးယားထိပ်ဖူး ၁၂,၁၈၇ လုံးကို လက်ဝယ်ထားရှိပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ၉,၇၄၅ လုံးခန့်ကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သိုလှောင်ရုံများတွင် အသုံးပြုရန် သိုလှောင်ထားသည်။

သုတေသီများက ခန့်မှန်းခြေ ထိပ်ဖူး ၄,၀၁၂ လုံးကို ဒုံးကျည်များနှင့် လေယာဉ်များတွင် တပ်ဆင်ထားပြီး ၂,၂၀၀ အထိကို အဆင်သင့်သတိပေးချက်ဖြင့် ထားရှိကာ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ပစ်လွှတ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းတို့အနက်မှ အားလုံးနီးပါးသည် ရုရှား သို့မဟုတ် အမေရိကန်တို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်ပြီး အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုလည်းဖြစ်သည်။

ရုရှားနှင့် အမေရိကန်တို့သည် ကြီးမားသော နျူကလီးယားအင်အားကြီးနိုင်ငံများအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအသုံးပြုရန် ရရှိနိုင်သော ထိပ်ဖူးများ၏ ၈၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ကမ္ဘာ့နျူကလီးယားလက်နက်အားလုံး၏ ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို အတူတကွ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။

ဤကိန်းဂဏန်းများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှင့် အတော်အတန်တူညီသော်လည်း အဆိုပါနိုင်ငံများ၏ “ကျယ်ပြန့်သော” ခေတ်မီအောင်ပြုလုပ်ရေးအစီအစဉ်များသည် “အနာဂတ်တွင် ၎င်းတို့၏ လက်နက်တိုက်များ၏ အရွယ်အစားနှင့် ကွဲပြားမှုကို တိုးမြင့်လာစေနိုင်ဖွယ်ရှိသည်” ဟု SIPRI က ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် စစ်အေးတိုက်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့နျူကလီးယားသိုလှောင်မှု တည်ငြိမ်စွာ ကျဆင်းမှုသည် လာမည့်နှစ်များတွင် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားနိုင်သည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း၊ အကြောင်းမှာ ထိပ်တန်းအင်အားကြီးနိုင်ငံများမှ အငြိမ်းစားယူထားသော ထိပ်ဖူးများကို ဖျက်သိမ်းခြင်း နှေးကွေးလာပြီး လက်နက်အသစ်များ တပ်ဖြန့်ချခြင်း အရှိန်မြှင့်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း အဖွဲ့အစည်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံး နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်ဖြစ်သည့် တရုတ်၏ နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်သည် နှစ်အလိုက် ထိပ်ဖူး ၆၀၀ ခန့်မှ ၆၂၀ သို့ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အခြားနိုင်ငံများထက် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ချဲ့ထွင်လာသည်ဟု SIPRI က ဆိုသည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင် ဗြိတိန်သည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် ၎င်း၏ လက်နက်တိုက်ကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်ဟု မယူဆပါ။ သို့သော် နိုင်ငံ၏ စစ်ဆင်ရေးသုံး ထိပ်ဖူးသိုလှောင်မှုသည် အနာဂတ်တွင် တိုးလာမည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း SIPRI က ပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းတွင် ပြင်သစ်သည် ၎င်း၏ စွမ်းရည်များကို ခေတ်မီအောင် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပြီး ထိပ်ဖူးအရေအတွက်ကို တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ်များကို ကြေညာကာ ၎င်း၏ လက်နက်တိုက်၏ အရွယ်အစားကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုတော့မည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်ကို အနည်းငယ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရကြောင်း SIPRI က ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံသည် ပေးပို့စနစ်အမျိုးအစားသစ်များကို ဆက်လက်တီထွင်နေပြီး အိမ်နီးချင်း ပါကစ္စတန်လည်း အလားတူလုပ်ဆောင်နေကာ လာမည့်နှစ်များတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လက်နက်တိုက်ချဲ့ထွင်မှုကို အရိပ်အမြွက်ပြနိုင်သည့် ဗြိတိန်ပစ္စည်းများကို ဆက်လက်စုဆောင်းနေကြောင်း အဖွဲ့အစည်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားမရေရာမှုမူဝါဒကို ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း SIPRI က ထိပ်ဖူး ၉၀ ခန့်ရှိသည့် လက်နက်တိုက်တစ်ခုကို ခန့်မှန်းထားသည်။ ၎င်းသည် ၎င်း၏ စွမ်းရည်များကို ခေတ်မီအောင် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ယူဆရပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် Dimona အနီးရှိ Negev နျူကလီးယားသုတေသနစင်တာတွင် ဆောက်လုပ်မှု တိုးမြှင့်လာခြင်းသည် ရေရှည်အခြေခံအဆောက်အအုံအဆင့်မြှင့်တင်မှုများကို အချက်ပြနိုင်သည်။

နောက်ဆုံးအနေဖြင့် မြောက်ကိုရီးယားသည် စုစုပေါင်း ထိပ်ဖူး ၆၀ ခန့်ကို တပ်ဆင်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ၎င်း၏ နျူကလီးယားလက်နက်တိုက်ကို “ထပ်ကာထပ်ကာ” ချဲ့ထွင်ရန် ၎င်း၏ ဖော်ပြထားသော ရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် စွမ်းရည်များကို ဆက်လက်တီထွင်နေပါသည်။

“ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်အချို့ အပါအဝင် သြဇာကြီးသော အသံများက ရန်လိုသောနိုင်ငံတစ်ခု၏ တိုက်ခိုက်မှုကို အာမခံချက်အဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်များကို ထောက်ခံအားပေးနေသည်” ဟု SIPRI ညွှန်ကြားရေးမှူး Karim Haggag က ပြောကြားခဲ့သည်။

“သို့သော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးမဟာဗျူဟာများကို နျူကလီးယားလက်နက်များပေါ်တွင် မှီခိုအားထားခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုမှီခိုအားထားခြင်းသည် နျူကလီးယားအန္တရာယ်များကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်စေနိုင်သည်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။