ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပြင်းထန်သောငလျင်ကြောင့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင် နှစ်မီတာအထိ မြင့်တက်လာ
AI Summary
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မင်ဒါနာအိုကျွန်းတွင် ပြင်းအား ၇.၈ ရှိသော ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၆၁ ဦး သေဆုံးပြီး ၄၀ ဦး ပျောက်ဆုံးနေသည်။ ကိုတာဘာတိုမြေကျင်း ရွေ့လျားမှုကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းမြေမျက်နှာသွင်ပြင် ၂ မီတာခန့် မြင့်တက်လာပြီး ပင်လယ်ကြမ်းပြင်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ပင်လယ်မြက်ခင်းပြင်များ ပျက်စီးကာ ရေနေသတ္တဝါများ သေဆုံးလျက်ရှိသည်။ ပုပ်သိုးနေသော သတ္တဝါများ၏ အနံ့ဆိုးများကြောင့် ဒေသခံများ စိုးရိမ်လျက်ရှိပြီး တာဝန်ရှိသူများက ထိခိုက်မှုဧရိယာကို စစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ပျက်စီးမှုပမာဏကို တိကျစွာ မခန့်မှန်းနိုင်သေးဘဲ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုများအတွက် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်နေသည်။
ထင်ရှားသော ပြောကြားချက်များ
"စာရန်ဂါနီနှင့် ဒါဗာအို အနောက်ပိုင်း (ပြည်နယ်များ) ၏ ကမ်းရိုးတန်းအစိတ်အပိုင်းများကို အပေါ်သို့ တွန်းတင်လိုက်သဖြင့်... ယခင်က ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေခဲ့သည့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်"
"မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြင့်တက်လာမှုမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၂ မီတာခန့် ရှိသည်ဟု တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။"
"ဤပေါ်ထွက်လာသည့် သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ပင်လယ်မြက်ခင်းပြင်များတွင် နေထိုင်ကြသည့် ကျောက်တန်းငါးများ၊ ငါးရှဉ့်များ၊ ခရုများနှင့် ကမာကောင်များကဲ့သို့သော သက်ရှိများမှာလည်း သေဆုံးစပြုနေပြီဖြစ်သည်"
မနီလာ - ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း လူပေါင်း အနည်းဆုံး ၆၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည့် ပြင်းထန်သော ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်သည် ၂ မီတာအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး သန္တာကျောက်တန်းများ ပေါ်ထွက်လာကာ ရေနေသတ္တဝါများကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေခဲ့ကြောင်း ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဌာနက တနင်္ဂနွေနေ့ (ဇွန်လ ၁၄ ရက်) တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
တောင်ပိုင်း မင်ဒါနာအိုကျွန်းတွင် တနင်္လာနေ့က လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပြင်းအား ၇.၈ ရှိ ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၄၀ ဦးထက်မနည်း ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ၏ နောက်ဆုံးရစာရင်းများအရ သိရသည်။
"ကမ်းရိုးတန်း မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြင့်တက်လာခြင်း" (coastal uplift) ဟုခေါ်ဆိုသည့် ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်ကို ငလျင်လှုပ်ပြီး နှစ်ရက်အကြာတွင် ဒေသခံများက စတင်သတင်းပို့ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး အချို့နေရာများတွင် ကမ်းရိုးတန်းသည် မီတာ ၂၀၀ အထိ တိုးချဲ့သွားခဲ့ကြောင်း ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဌာနက ဆိုသည်။
ကိုတာဘာတိုမြေကျင်း (Cotabato Trench) ရွေ့လျားမှုကြောင့် "စာရန်ဂါနီနှင့် ဒါဗာအို အနောက်ပိုင်း (ပြည်နယ်များ) ၏ ကမ်းရိုးတန်းအစိတ်အပိုင်းများကို အပေါ်သို့ တွန်းတင်လိုက်သဖြင့်... ယခင်က ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေခဲ့သည့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ဖိလစ်ပိုင် မီးတောင်နှင့် ငလျင်ဗေဒဌာနက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည်။
"မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြင့်တက်လာမှုမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၂ မီတာခန့် ရှိသည်ဟု တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။"
တောင်ပိုင်း မင်ဒါနာအိုကမ်းရိုးတန်းမှ ၅၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ကိုတာဘာတိုမြေကျင်းသည် ငလျင်လှုပ်ရှားမှု မကြာခဏဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဇန်နဝါရီလအတွင်းကလည်း ငလျင်ငယ်ပေါင်း ထောင်နှင့်ချီ၍ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် "ငလျင်အစုအဝေး" ဖြစ်စဉ်များ ရှိခဲ့သည်။
အဆိုပါဒေသသို့ စေလွှတ်ထားသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် "ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၊ သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ပင်လယ်မြက်ခင်းပြင်များ အများအပြား ပေါ်ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်" ဟု ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဌာနက ပြောကြားသည်။
တနင်္ဂနွေနေ့က AFP သို့ ပြောကြားခဲ့သည့် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးကမူ စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည့် ဧရိယာ အလွန်ကျယ်ဝန်းသဖြင့် မည်မျှကျယ်ဝန်းသော ဧရိယာ ထိခိုက်ခဲ့သည်ကို တိတိကျကျ ပြောဆိုနိုင်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း ဆိုသည်။
အဆိုပါဌာန၏ ဒေသဆိုင်ရာရုံးမှ ထုတ်ပြန်လိုက်သည့် ဓာတ်ပုံများတွင် ပေါ်ထွက်လာသည့် သန္တာကျောက်တန်းများပေါ်၌ သေဆုံးနေသော ငါးများနှင့် အခြားရေနေသတ္တဝါများကို မြင်တွေ့ရသည်။
ပုပ်သိုးနေသော ရေနေသတ္တဝါများမှ ထွက်လာသည့် အနံ့ဆိုးများကြောင့် အဆိပ်သင့်မည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ဒေသခံများက ပင်လယ်ကြမ်းပြင် ပြောင်းလဲမှုများကို စတင်သတင်းပို့ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
"ဤပေါ်ထွက်လာသည့် သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ပင်လယ်မြက်ခင်းပြင်များတွင် နေထိုင်ကြသည့် ကျောက်တန်းငါးများ၊ ငါးရှဉ့်များ၊ ခရုများနှင့် ကမာကောင်များကဲ့သို့သော သက်ရှိများမှာလည်း သေဆုံးစပြုနေပြီဖြစ်သည်" ဟု ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။