AI Summary
အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်တို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အပြန်အလှန် ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲနေကြပြီး၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ပြီးနောက်ပိုင်း ဂါဇာတွင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၉၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ ပါလက်စတိုင်း စစ်သွေးကြွများ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အစ္စရေးစစ်သား လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဟားမတ်စ်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အစ္စရေးက ထိုးစစ်စတင်ခဲ့ပြီး၊ စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ဂါဇာတွင် လူပေါင်း ၇၃,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ရာ အများစုမှာ အရပ်သားများဖြစ်သည်။ ထရမ့်ဦးဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ကို အဆင့်လိုက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြီးကြပ်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း၊ ဟားမတ်စ် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေးနှင့် အစ္စရေး တပ်ရုပ်သိမ်းရေးကဲ့သို့သော အခက်ခဲဆုံး ကိစ္စရပ်များကို နောက်ပိုင်းကာလသို့ ရွှေ့ဆိုင်းထားသည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့သည် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် ဆွေးနွေးနေဆဲဖြစ်သည်။ ဟားမတ်စ်က ဂါဇာရှိ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားကာ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့သည် အစ္စရေးဘက်သို့ ဘက်လိုက်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။
အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်တို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်သည်ဟု တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အကြိမ်ကြိမ် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စတင်ချိန်မှစ၍ ဂါဇာရှိ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပါလက်စတိုင်း ၉၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ပါလက်စတိုင်း စစ်သွေးကြွများ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အစ္စရေးစစ်သား လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ် သဘောတူညီချက်အရ ထရမ့် ဦးဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Board of Peace) ကို အဆင့်လိုက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြီးကြပ်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယင်းကို ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီက အတည်ပြုခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ဟားမတ်စ် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး၊ အစ္စရေး တပ်ရုပ်သိမ်းရေးနှင့် ဂါဇာအစိုးရ ဖွဲ့စည်းပုံ အပါအဝင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အခက်ခဲဆုံး ကိစ္စရပ်များစွာကို လုပ်ငန်းစဉ်၏ နောက်ပိုင်းကာလသို့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့မှ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းသူများသည် လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရေး ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်။
ဟားမတ်စ်က ဘုတ်အဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ကြားဝင်စေ့စပ်သူများဖြစ်သည့် အီဂျစ်၊ ကာတာနှင့် တူရကီတို့အား ဂါဇာရှိ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်ခြင်းသည် မည်သည့်တိုးတက်မှုအတွက်မဆို မရှိမဖြစ် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု အဆိုပါအဖွဲ့မှ သတင်းရင်းမြစ်များနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် နီးစပ်သည့် အရာရှိများက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂါဇာရှိ ဟားမတ်စ် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဟာဇမ် ကာဆမ်က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားရာ၌ အဆိုပါအဖွဲ့သည် ဂါဇာရှိ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို အဆုံးသတ်စေမည့်အပြင် ထရမ့်စီမံကိန်း၏ ဒုတိယအဆင့် ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဘုံသဘောတူညီချက် ရရှိစေမည့် အကြံဉာဏ်များကို လက်ခံရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းက ငြိမ်းချမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့သည် အစ္စရေးဘက်သို့ "ဘက်လိုက်ခြင်း" ကို ရပ်တန့်သင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂါဇာကျန်းမာရေး အာဏာပိုင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ဂါဇာရှိ လူပေါင်း ၇၃,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အများစုမှာ အရပ်သားများဖြစ်သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဟားမတ်စ် ဦးဆောင်သော စစ်သွေးကြွများက နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်ကာ လူ ၁,၂၀၀ ကို သတ်ဖြတ်ပြီး အစ္စရေးနှင့် နိုင်ငံခြားသား ဓားစာခံ ၂၅၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီးနောက် အစ္စရေးက ၎င်း၏ ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။