အီရန်ငြိမ်းချမ်းရေးသည် ဗဟိုဘဏ်များ ချေးငွေအတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ခြင်းကို မတားဆီးနိုင်သေး

ဖရန့်ဖတ်/တိုကျို၊ ဇွန် ၁၈ - အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်တက်လာခြင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဗဟိုဘဏ်များအတွက် လျစ်လျူရှုထားရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ် (U.S. Federal Reserve) ဦးဆောင်သည့် ဗဟိုဘဏ်အများအပြားသည် ချေးငွေအတိုးနှုန်းများကို တိုးမြှင့်လိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ဖွယ်ရှိကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားလိုက်သည်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ပဋိပက္ခများသည် စွမ်းအင်ကုန်ကျစရိတ်များကို မြင့်တက်စေခဲ့ပြီး ကြားဖြတ်ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တစ်ခု တည်မြဲနေဦးတော့၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာ ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ရေနံလက်ကျန်များစွာ လျော့နည်းသွားခဲ့သည့်အတွက် စွမ်းအင်ဈေးကွက် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာရန်မှာ လာမည့်နှစ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိန်ကဲ့သို့သော အဓိကစီးပွားရေးနိုင်ငံကြီးအချို့သည် ၂၀၂၁-၂၂ ခုနှစ် ဈေးနှုန်းအပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ပစ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်းအတာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိအောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ဤအခြေအနေသည် အထူးစိုးရိမ်ဖွယ်ကောင်းနေသည်။ ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း ပစ်မှတ်ထက်ကျော်လွန်နေသည့် ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုသည် ၎င်းတို့၏ ဗဟိုဘဏ်များ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို စိန်ခေါ်လျက်ရှိသည်။

ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လှုပ်ရှားမှုများကို အရိပ်အမြွက်ပြသခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်ဘဏ် (Bank of England) မှ မူဝါဒချမှတ်သူများသည်လည်း အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ယာယီဖြစ်ပေါ်သည့် ထိတ်လန့်မှုများကို လျစ်လျူရှုသင့်သည်ဟူသော သမားရိုးကျ စီးပွားရေးသီအိုရီကို ဘေးဖယ်ထားခဲ့ကြသည်။

ဥရောပဗဟိုဘဏ် (ECB) နှင့် ဂျပန်ဘဏ် (Bank of Japan) တို့သည် အတိုးနှုန်းများကို တိုးမြှင့်ပြီးဖြစ်သည်။

ဥက္ကဋ္ဌသစ် ကီဗင် ဝေါရှ် (Kevin Warsh) လက်အောက်တွင် ၎င်း၏ ပထမဆုံး ငွေကြေးမူဝါဒဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခဲ့သည့် ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ်၏ လေသံပြောင်းလဲမှုမှာ အထူးသတိပြုဖွယ်ဖြစ်သည်။

ယခုနှစ်အစတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၏ အတိုးနှုန်းလျှော့ချမှု နှစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် သုံးကြိမ်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ၎င်းတို့သည် ချေးငွေအတိုးနှုန်း နှစ်ကြိမ်တိုးမြှင့်မည့်အခြေအနေကို တွက်ချက်ထားကြပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဗဟိုဘဏ်က မည်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်မျှ မလုပ်ဆောင်မီကပင် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အခြေအနေများ တင်းကျပ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်များသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဗဟိုဘဏ်၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို အခြေခံ၍ လှုပ်ရှားလေ့ရှိသောကြောင့် ၎င်းသည် အခြားဗဟိုဘဏ်များအတွက်ပါ ကွင်းဆက်အကျိုးသက်ရောက်မှု (domino effect) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

"ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်တော့မည့် အခြေအနေတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်သည့် သံသရာမှာ ပြီးဆုံးသွားပြီဟု ယူဆရန် လွယ်ကူနေသည်" ဟု TS Lombard မှ ဒါရီယို ပါကင် (Dario Perkins) က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ထိုအကဲဖြတ်ချက်မှာ မှားယွင်းနေပုံရသည်။ အခြေခံငွေကြေးဖောင်းပွမှုမှာ မြင့်မားနေဆဲဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးတိုးတက်မှုမှာလည်း ပြန်လည်အရှိန်ယူလာတော့မည်ဖြစ်သည်" ဟု ပါကင်က ဆိုသည်။

ထရမ့်၏ အတိုးနှုန်းလျှော့ချရေးမှာ ဖြစ်လာမည်မဟုတ်

ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် အသင့်ရှိနေကြောင်း ခန့်မှန်းချက်များဖြင့် ထိုသတင်းစကားကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။

"အဓိကအချက်မှာ ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ်သည် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် အသင့်ရှိနေပုံရသည်" ဟု Capital Economics မှ စတီဖင် ဘရောင်း (Stephen Brown) က ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုတည်းကပင် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်သင့်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် (Donald Trump) တောင်းဆိုခဲ့ဖူးသည့် အတိုးနှုန်းလျှော့ချမှုများမှာ မကြာမီကာလအတွင်း ဖြစ်လာဖွယ်မရှိပေ။ အထူးသဖြင့် ဝေါရှ် (Warsh) သည် ဗဟိုဘဏ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် ကော်မတီအများအပြား ဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်ထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

"ဝေါရှ်၏ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုဆိုင်ရာ ပြောဆိုချက်များသည် ကျွန်ုပ်တို့မျှော်လင့်ထားသည်ထက် ပိုမိုတင်းကျပ်နေသည်" ဟု UniCredit က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ "FOMC အနေဖြင့် ကော်မတီများ၏ အကြံပြုချက်များကို စောင့်ဆိုင်းနေစဉ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ရန် အကြောင်းပြချက် နည်းပါးနေလိမ့်မည်။"

ရေနံဈေးကွက်သည်လည်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေပြီး မကြာသေးမီရက်ပိုင်းအတွင်း ဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

သို့သော် ဈေးနှုန်းမျဉ်းကွေးမှာ ယခုအခါ ပြားနေပြီး ဘရန့်ရေနံစိမ်း (Brent crude) သည် တစ်စည်လျှင် ၇၇ ဒေါ်လာဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နေကာ ဒီဇင်ဘာလအတွက် ကြိုတင်ရောင်းဝယ်မှုမှာ ၇၆ ဒေါ်လာဖြစ်နေသည်။ ၎င်းသည် ဈေးကွက်များအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် တည်မြဲလိမ့်မည်ဟု မယုံကြည်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေနံလက်ကျန်များ ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် လိုအပ်သည့်အတွက် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာရန် အချိန်ကြာမြင့်ဦးမည်ဟု ယူဆနေခြင်းကို ပြသနေသည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ခံစားရမည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ

"ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု" (Fed effect) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားမည်ဖြစ်သည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် ဂျပန်ယန်းငွေ တန်ဖိုး သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခြင်းက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုဆိုင်ရာ ပြောဆိုမှုအသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ဂျပန်ဘဏ် (BOJ) အနေဖြင့် ချေးငွေအတိုးနှုန်းများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ရန် ဖိအားပေးခံရမည်ဖြစ်သည်။

"ဖက်ဒရယ်အရန်ဘဏ်၏ တင်းကျပ်သော မူဝါဒကြောင့် ယန်းငွေတန်ဖိုး ကျဆင်းလာခြင်းသည် ဂျပန်ဘဏ်ကို အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်သည့် အရှိန်အဟုန်ကို မြှင့်တင်ရန် တွန်းအားပေးနိုင်သည်" ဟု တိုကျိုရှိ Sumitomo Mitsui Trust Asset Management မှ အကြီးတန်းဗျူဟာမှူး ကတ်ဆူတိုရှီ အီနာဒိုမီ (Katsutoshi Inadome) က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ယန်းငွေအားနည်းခြင်းကြောင့် ရေရှည်ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မျှော်လင့်ချက်များ မြင့်တက်လာသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်၊ ဤလမ်းကြောင်းသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေနိုင်ပြီး ဂျပန်ဘဏ်အပေါ် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် ဖိအားပေးနေဦးမည်ဖြစ်သည်" ဟု ကတ်ဆူတိုရှီက ဆိုသည်။

အင်္ဂလန်ဘဏ် (BoE) သည် ကြာသပတေးနေ့တွင် အတိုးနှုန်းကို မပြောင်းလဲဘဲ ထားရှိခဲ့သော်လည်း အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ နော်ဝေဗဟိုဘဏ်ကလည်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်မားလွန်းနေပြီး ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ချေးငွေအတိုးနှုန်းများ တိုးမြှင့်ဖွယ်ရှိကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

အင်္ဂလန်ဘဏ်သည် အခြားဘဏ်များထက် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်မည့်အကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားရာတွင် ပိုမိုသတိထားခဲ့သော်လည်း ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်များကမူ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်မည့်အခြေအနေကို အပြည့်အဝ တွက်ချက်ထားပြီးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဘဏ်၏ အဓိကစီးပွားရေးပညာရှင်ကိုယ်တိုင်က အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် ဆက်လက်တိုက်တွန်းနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်သည့် ပထမဆုံးသော အဓိကဗဟိုဘဏ်ဖြစ်လာခဲ့သည့် ဥရောပဗဟိုဘဏ် (ECB) သည် ယခုသီတင်းပတ်တွင်လည်း နောက်ထပ်မူဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို လုပ်ဆောင်ရန် အသင့်ရှိနေသည်။ မူဝါဒချမှတ်သူများက ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်အမင်း တိုးတက်မှုရှိလာမည်ဟု မျှော်လင့်ခြင်းမပြုရန် သတိပေးထားသည်။

(Catherine Evans မှ တည်းဖြတ်သည်။)