ထရမ့်က အီရန်သဘောတူညီချက်ကို မနက်ဖြန် လက်မှတ်ရေးထိုးမည်ဟု ပြောကြား၊ အီရန်အရာရှိစကားနှင့် ကွဲလွဲ

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့နှင့် အီရန်တို့အကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန်အတွက် ကနဦးသဘောတူညီချက်ကို "မနက်ဖြန်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် စီစဉ်ထားသည်" ဟု ပြောကြားလိုက်သည်။

သို့သော် စနေနေ့က ထရမ့်၏ Truth Social အကောင့်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ထိုကြေညာချက်သည် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အက်စ်မေးလ် ဘာဂါအီ (Esmaeil Baghaei) ၏ အစောပိုင်းထုတ်ပြန်ချက်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသည်။

အီရန်၏ IRNA သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည့် မှတ်ချက်များတွင် ဘာဂါအီက နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးမည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် ညှိနှိုင်းရေးမှူးများအနေဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော အခမ်းအနားအတွက် ပြင်ဆင်ရန် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာသို့ ချက်ချင်းသွားရောက်ရန် စီစဉ်ထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘာဂါအီ၏ အဆိုအရ လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းကို "လာမည့်ရက်များအတွင်း" ပြုလုပ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ထရမ့်က "သဘောတူညီချက်ကို မနက်ဖြန်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် စီစဉ်ထားပြီး လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသည်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Hormuz Strait) သည် အားလုံးအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးမည်ဖြစ်သည်" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ တနင်္ဂနွေနေ့သည် ထရမ့်၏ အသက် ၈၀ ပြည့် မွေးနေ့ဖြစ်သည်။

မကြာသေးမီရက်များအတွင်း အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် မျှော်လင့်ထားသည့် သဘောတူညီချက်၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ဖော်ပြရာတွင် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အကြိမ်ကြိမ် ဆန့်ကျင်ပြောဆိုခဲ့ကြပြီး၊ နှစ်ဖက်စလုံးက သဘောတူညီချက်တစ်ခုရရှိရန် ယခင်ကထက် ပိုမိုနီးကပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း မည်သည့်စည်းကမ်းချက်မျှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသေးဘဲ၊ အမေရိကန်နှင့် အီရန်အရာရှိများက သောကြာနေ့တွင် သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိသေးကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းအပြင်၊ ထရမ့်က စနေနေ့တွင် တင်ခဲ့သော ပို့စ်၌ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် "နျူကလီးယားလက်နက်မရှိစေရမည့် တံတိုင်းတစ်ခု" ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး "ငွေကြေးအပေးအယူ လုံးဝမရှိစေရ" ဟု ဆိုသည်။

ထရမ့်က "အရာအားလုံး ငြိမ်သက်သွားသည့် သင့်လျော်သောအချိန်တွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဝင်ရောက်ပြီး နျူကလီးယားအမှုန်အမွှားများကို သိမ်းယူမည်" ဟု အီရန်၏ ကြွယ်ဝပြည့်စုံသော ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုများကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် သောကြာနေ့က အီရန်၏ Press TV တွင် ပြောကြားရာ၌ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရက်ချီ (Abbas Araghchi) က ကနဦးနားလည်မှုစာချွန်လွှာသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်၏ အနာဂတ်အတွက် ညှိနှိုင်းမှုများ၏ အစပြုရာနေရာသာ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဆိုသည်။

လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းကြောင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ချက်ချင်းရပ်တန့်သွားမည်ဖြစ်သော်လည်း အီရန်နှင့် အိုမန်တို့က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဆက်လက်စီမံခန့်ခွဲသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် နိုင်ငံခြားပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးရေးကိစ္စရပ်များကို နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အာရက်ချီက ပြောသည်။

ယခုနောက်ဆုံးပေါ် သံတမန်ရေးရာ လှုပ်ရှားမှုများသည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့ကတည်းက ရပ်တန့်ထားသည့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အဆုံးသတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်လျက် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့က ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း နှစ်ရက်ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်၏ အနာဂတ်နှင့်ပတ်သက်၍ သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင်လည်း နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အီရန်အပေါ် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့ဖူးသည်။

အီရန်အရာရှိများက အမေရိကန်အပေါ် ထားရှိသည့် နက်ရှိုင်းသော မယုံကြည်မှုများကြောင့် လက်ရှိစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ရေရှည်တည်တံ့သော သဘောတူညီချက်တစ်ခုရရှိရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ နှေးကွေးနေရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း ထရမ့်က သူ၏ ဒီမိုကရက်တစ်ပြိုင်ဘက်ဟောင်း သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမား လက်ထက်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော ၂၀၁၅ ခုနှစ် နျူကလီးယားသဘောတူညီချက် (JCPOA) ထက် ပိုမိုသာလွန်သည့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို ရရှိရန် အကြိမ်ကြိမ် ကတိပြုထားသည်။

ထရမ့်က ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖက်သတ် နုတ်ထွက်ခဲ့သည့် ထိုသဘောတူညီချက်အရ တီဟီရန်သည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ကန့်သတ်ရန်နှင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းပေးမည့်အစား နိုင်ငံတကာ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များကို ခွင့်ပြုရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။

နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် အီရန်က ၎င်းတို့၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် အရပ်ဘက်သုံးအတွက်သာဖြစ်ပြီး နျူကလီးယားလက်နက်ကို ရှာဖွေနေခြင်းမဟုတ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားလာခဲ့သည်။

Truth Social တွင် တင်ခဲ့သော ပို့စ်၌ ထရမ့်က ရရှိလာမည့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်မဆို JCPOA ထက် ပိုမိုတင်းကျပ်မည်ဟု ထပ်မံကတိပြုခဲ့သည်။

"အီရန်နဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ ယခင်အစိုးရတွေထက် ပိုမိုကွဲပြားပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုး ဖြစ်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

"ဒီလုပ်ငန်းစဉ်တွေအားလုံး မြန်မြန်ဆန်ဆန်၊ လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ ချောချောမွေ့မွေ့ ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"အကယ်၍ မဖြစ်လာဘူးဆိုရင်တော့ ကျွန်တော်တို့မှာ နောက်ဆုံးရွေးချယ်စရာတစ်ခု ရှိပါတယ်၊ ဒါကိုတော့ ဘယ်တော့မှ ထပ်မသုံးရပါစေနဲ့လို့ပဲ မျှော်လင့်ပါတယ်!" ဟု ၎င်း၏ ခြိမ်းခြောက်မှုက မည်သည်ကို ဆိုလိုကြောင်း အသေးစိတ်မဖော်ပြဘဲ ရေးသားခဲ့သည်။