အမေရိကန်သည် ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ဘရာဇီးကို အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်များဖြင့် ပစ်မှတ်ထား

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ မမျှတသော ကုန်သွယ်မှုကျင့်စဉ်များဟု စွပ်စွဲချက်များအကြား ဘရာဇီးမှ တင်သွင်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည့် အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်တစ်ခုကို အဆိုပြုလိုက်သည်။

အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ် ဂျေမီဆန် ဂရီးယား (Jamieson Greer) က တနင်္လာနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် အဆိုပါ ပြစ်ဒဏ်ခတ်သည့် အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်ကို ကြေညာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်ရေးနှင့် တရားမဝင် သစ်တောပြုန်းတီးမှုကဲ့သို့သော ကိစ္စရပ်များမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါ အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်ကို အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒ၏ အပိုင်း ၃၀၁ (Section 301) အရ ကောက်ခံသွားမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းဥပဒေမှာ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို ချိုးဖောက်ခြင်းနှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေအရ “မမျှတသော” ကုန်သွယ်မှုကျင့်စဉ်များဟု သတ်မှတ်သည့်အပေါ် အခြေခံ၍ ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ရန် အမေရိကန်အစိုးရအား ကျယ်ပြန့်သော အာဏာပေးအပ်ထားသည့် ဥပဒေဖြစ်သည်။

ဇူလိုင်လတွင် စတင်ခဲ့သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခု ရှိခဲ့ကြောင်း ဂရီးယားက ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန် ကုန်သွယ်ရေးဌာနက အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အကျဉ်းချုပ်အရ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်နေသည့် ကျင့်စဉ်များမှာ တရားမဝင် သစ်တောပြုန်းတီးမှု၊ အီသနောဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်မှုနှင့် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအပြင် အခြားသော အဓိကကိစ္စရပ်များနှင့် သက်ဆိုင်နေကြောင်း သိရသည်။

စာမျက်နှာ ၁၀၇ မျက်နှာပါဝင်သည့် အဆိုပါစာတမ်းတွင် အမေရိကန်အစိုးရက နှစ်နိုင်ငံကြား ကုန်သွယ်မှုကျင့်စဉ်များသည် “မမျှတသည့်အပြင် အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်မှုကို ဝန်ပိစေခြင်း သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ခြင်းများ ဖြစ်စေသည်” ဟု ဖော်ပြထားပြီး ဘရာဇီးနိုင်ငံက မက္ကဆီကိုနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် ချုပ်ဆိုထားသည့် သဘောတူညီချက်များကို ထောက်ပြထားသည်။

“ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ မက္ကဆီကိုနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် ချုပ်ဆိုထားသော ကုန်သွယ်မှုအစီအစဉ်များသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ တင်ပို့ခြင်းထက် ယင်းနိုင်ငံများမှ ဘရာဇီးသို့ တင်ပို့ခြင်းအတွက် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အားသာချက်များကို ဖန်တီးပေးခြင်းဖြင့် အမေရိကန်၏ ထုတ်လုပ်မှုများကို ပြည်ပသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် တွန်းအားပေးနေသည်” ဟု အဆိုပါစာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

အဆိုပြုထားသည့် အခွန်စည်းကြပ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အများပြည်သူ၏ သဘောထားမှတ်ချက်များကို ကြာသပတေးနေ့မှစတင်၍ လက်ခံသွားမည်ဖြစ်သည်။ စာဖြင့်ရေးသားပေးပို့ရမည့် မှတ်ချက်ပေးကာလမှာ ဇူလိုင် ၁ ရက်တွင် ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်ပြီး ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် ဝါရှင်တန်၌ အများပြည်သူကြားနာပွဲကို ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်သည်။

အမဲသား၊ ကော်ဖီ၊ ရှားပါးမြေကြီးသတ္တုများ (rare earths)၊ အခြားသတ္တုများ၊ စွမ်းအင်နှင့် လေယာဉ်အစိတ်အပိုင်းများမှာ အခွန်စည်းကြပ်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရမည့် ကုန်ပစ္စည်းများတွင် ပါဝင်သည်။

CNBC သတင်းဌာနတွင် ဂရီးယားက ပြောကြားရာ၌ ဂရီးယားက “ဧရာမ” ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြမှုဟု ခေါ်ဆိုသည့် ကိစ္စရပ်ကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် မမျှတသော ကုန်သွယ်မှုကျင့်စဉ်များနှင့် ပတ်သက်သည့် နောက်ထပ်တွေ့ရှိချက်များကို လာမည့်သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ထုတ်ပြန်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အချက်အလက်များအရ အမေရိကန်သည် ဘရာဇီးနှင့် ကုန်သွယ်မှုပိုငွေပြနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ မတ်လတွင် ဘရာဇီးသည် အမေရိကန်ထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဒေါ်လာ ၃.၃ ဘီလီယံဖိုး ဝယ်ယူခဲ့ပြီး အမေရိကန်သို့ ဒေါ်လာ ၂.၉ ဘီလီယံဖိုးသာ တင်ပို့ခဲ့သဖြင့် ဒေါ်လာ ၄၂၀ သန်း ကုန်သွယ်မှုပိုငွေပြခဲ့သည်။

စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုခံနေရသည့် အခြားနိုင်ငံများတွင် တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်တို့ ပါဝင်သည်။

အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်သည် ထရမ့်က ယမန်နှစ်က ဘရာဇီးကုန်ပစ္စည်းအများအပြားအပေါ် ချမှတ်ခဲ့သည့် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိ အခွန်ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစားထိုးမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ထရမ့်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သူ ဘရာဇီးသမ္မတဟောင်း ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရို (Jair Bolsonaro) အား တရားစွဲဆိုမှုအတွက် ဘရာဇီးကို ပြစ်ဒဏ်ခတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

အိမ်ဖြူတော်သည် မကြာသေးမီက အချို့သော အလူမီနီယမ်၊ ကြေးနီနှင့် သံမဏိတင်သွင်းမှုများအပေါ် အခွန်စည်းကြပ်မှုကို လျှော့ချခဲ့ပြီး ယင်းတွင် ရိတ်သိမ်းစက်ကဲ့သို့သော စိုက်ပျိုးရေးသုံးကိရိယာများလည်း ပါဝင်သည်။ အဆိုပါ အခွန်နှုန်းထားများကို ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်များသည် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်က အိမ်ဖြူတော်မှ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခွန်စည်းကြပ်မှုများ ချမှတ်ရန် အသုံးပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ်စီးပွားရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ (IEEPA) ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

“၎င်းတို့သည် IEPPA အမျိုးသားလုံခြုံရေးအခွန်များကို အစားထိုးရန်အတွက် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းမည့် အခွန်များစွာထဲမှ ပထမဆုံးဖြစ်သည်။ အများပြည်သူ၏ သဘောထားမှတ်ချက်ပေးနိုင်သည့် ကာလက အနည်းငယ်သော ပြင်ဆင်မှုများနှင့် ကင်းလွတ်ခွင့်များကို ခွင့်ပြုပေးလိမ့်မည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းသည် လွန်ခဲ့သည့်လအနည်းငယ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဖိအားအချို့ကို တိုးလာစေလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း လွန်ခဲ့သည့်တစ်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါကမူ ထူးခြားမှုရှိမည်မဟုတ်ပါ” ဟု Center for a New American Security မှ အကြီးတန်းတွဲဖက်သုတေသီ ရေချယ် ဇီမ်ဘာ (Rachel Ziemba) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

သမ္မတ လူဝီ အီနာစီယို လူလာ ဒါဆေးလ်ဗား (Luiz Inacio Lula da Silva) သည် ပြီးခဲ့သည့်လက ဝါရှင်တန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သော်လည်း မကြာသေးမီလများအတွင်း ဆက်ဆံရေးများ ယိုယွင်းလာမှုနှင့်အတူ ယခုပြောင်းလဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနသည် ဘရာဇီး၏ ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းနှစ်ခုကို “အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် အောက်တိုဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် လူလာ၏ အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်သူ ဆီးနိတ်တာ ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရို (Flavio Bolsonaro) ၏ ရပ်တည်ချက်ကို ထောက်ခံရာရောက်ပြီး ဘရာဇီးအရာရှိများ၏ ကန့်ကွက်မှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို အခွန်မကောက်ဖို့ သမ္မတ ထရမ့်ကို ကျွန်တော် အတိအလင်း တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်” ဟု ဘိုဆိုနာရိုက အင်္ဂါနေ့တွင် X လူမှုကွန်ရက်၌ ရေးသားခဲ့သည်။ “အခွန်စည်းကြပ်မှုတွေက ဖြေရှင်းချက်မဟုတ်ပါဘူး။”

အိမ်ဖြူတော်က အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်ကို တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပေ။