QUAD အဖွဲ့က ဖီဂျီဆိပ်ကမ်း ဆောက်လုပ်မည်။ အမေရိကန်-တရုတ် ပဋိပက္ခအသစ် ဖြစ်လာနိုင်သလား။

နယူးဒေလီ၊ အိန္ဒိယ – အိန္ဒိယ၊ အမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် ယခုသီတင်းပတ်အစောပိုင်းက နယူးဒေလီတွင် ၎င်းတို့၏အစည်းအဝေးအပြီးတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည့် ဖီဂျီနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းအခြေခံအဆောက်အအုံများ ပူးတွဲတည်ဆောက်ရန် စီမံကိန်းများ ကြေညာခဲ့ကြသည်။

၎င်းတို့၏အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော လေးပွင့်ဆိုင်လုံခြုံရေးဆွေးနွေးပွဲမဟာမိတ်အဖွဲ့ (အတိုကောက်အားဖြင့် Quad) သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၂၀ ကျော်ကာလအတွင်း အာရှပစိဖိတ်ဒေသရှိ တရုတ်၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်သည့် အင်အားစုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံကမူ အဖွဲ့အစည်းများသည် "မည်သည့်တတိယအဖွဲ့အစည်းကိုမျှ ပစ်မှတ်ထားခြင်းမပြုသင့်" ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ပေကျင်းက "အုပ်စုဖွဲ့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခြင်း" ကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပန်နီဝေါင်က ဖီဂျီရှိ အဆိုပါစီမံကိန်းကို Quad အဖွဲ့က ပစိဖိတ်ဒေသတွင် အရည်အသွေးမြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပံ့ပိုးပေးရန် အခိုင်မာဆုံး ကတိကဝတ်ပြုခြင်းဖြစ်သည်ဟု ချီးကျူးပြောဆိုခဲ့သည်။ ဖီဂျီရှိ ဆိပ်ကမ်းအခြေခံအဆောက်အအုံအတွက် စမ်းသပ်စီမံကိန်းသည် ပစိဖိတ်ဒေသ၏ ဦးစားပေးများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အရည်အသွေးမြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည့် အဖွဲ့၏စွမ်းရည်ကို ထင်ဟပ်စေသည်ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။

ယနေ့ကမ္ဘာ့စနစ်တွင် ၎င်းတို့အဖွဲ့၏ သက်ဆိုင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများ ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က တရုတ်ကို ဆွဲဆောင်နေခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်သည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို ဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ၎င်း၏ထိပ်တန်းဦးစားပေးအဖြစ် ဒေသမှ ဝေးရာသို့ လှည့်ခဲ့သည်။

သို့ဆိုလျှင် ဖီဂျီရှိ ဆိပ်ကမ်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အရေးပါပုံကား အဘယ်နည်း။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နှင့် တရုတ်တို့အကြား အတက်အကျရှိသော ဆက်ဆံရေးတွင် နောက်ထပ် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာနေရာ ဖြစ်လာနိုင်ပါသလား။

ဖီဂျီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက အသစ်ကြေညာထားသော “Quad Ports of the Future Partnership” ၏ စမ်းသပ်စီမံကိန်းအောက်တွင် ဆူဗာနှင့် လော်တိုကာတို့သည် ကျွန်းပေါ်တွင် ပထမဆုံး တည်ဆောက်မည့် ဆိပ်ကမ်းများ ဖြစ်လာမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းသည် Quad အဖွဲ့၏ ပထမဆုံး ပူးတွဲစီမံကိန်းဖြစ်သည်။

မြို့တော် ဆူဗာသည် နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ သကြားတင်ပို့မှုများကြောင့် တည်ထောင်ခဲ့သော လော်တိုကာသည် ဖီဂျီ၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။

"အဓိက ဆိပ်ကမ်းကြီးနှစ်ခု ဖြစ်ရပါလိမ့်မယ်" ဟု ဆာကီယာစီ ဒီတိုကာက ဆူဗာနှင့် လော်တိုကာကို ရည်ညွှန်း၍ ဖီဂျီသတင်းစာများကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ပြီးရင်တော့ နောက်ဆုံးမှာ ကျွန်တော်တို့ ပျံ့နှံ့သွားအောင် လုပ်ပါလိမ့်မယ် – မြောက်ဘက်ကို ကြည့်ရင် ဗာနူအာ လီဗူ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ စီမံကိန်းက အဲဒီအထိ ရောက်ရင်တော့ လီဗူကာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ဆိပ်ကမ်းများအတွက် စီမံကိန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အသေးစိတ်အချက်အလက်များ အလွန်နည်းပါးနေသေးသည်။

ဖီဂျီအစိုးရက ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်သော ဆူဗာဆိပ်ကမ်းအေဂျင်စီသည် အမေရိကန်အရာရှိများနှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၁၈၁ သန်းတန်ဖိုးရှိ ဆိပ်ကမ်းအဆင့်မြှင့်တင်မှုများနှင့် ဆူဗာဆိပ်ကမ်းကို ပြောင်းရွှေ့ရန် ဒေါ်လာ ၁.၈၂ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စီမံကိန်းကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ဖီဂျီမီဒီယာများက ယခုသီတင်းပတ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

အဆိုပါကြေညာချက်ကြောင့် "အတော်လေး အံ့အားသင့်မိသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သော ဖီဂျီဆိပ်ကမ်းများ၏ ယာယီအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဆူရက်ရှ် ပရာဆတ်က သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်- "၎င်းသည် Quad စီမံကိန်းဖြစ်ပါက ကြီးမားသော စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဆူဗာဆိပ်ကမ်း ဖြစ်နိုင်ခြေ အများဆုံးပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖီဂျီဝန်ကြီးချုပ် စီတီဗီနီ ရာဘူကာသည် ဆူဗာဆိပ်ကမ်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကို တရုတ်နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း ထိုစီမံကိန်းများ အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပေ။

ရာဘူကာက ယခုတနင်္လာနေ့တွင် ဖီဂျီပါလီမန်ကို အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြားအကူအညီပေးရေးအေဂျင်စီဖြစ်သော US Millennium Challenge Corporation နှင့်အတူ အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လေ့လာမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ရန် သဘောတူညီချက်အကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး မည်သည့်စီမံကိန်းကိုမဆို ချေးငွေများဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ထောက်ပံ့ငွေများဖြင့် ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့မည်ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Quad အဖွဲ့ဝင်လေးနိုင်ငံသည် ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့မှလွဲ၍ ဒေသတွင်းတွင် ဩဇာအရှိဆုံး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်သည်။

Quad ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနယ်ပယ်သည် ၎င်း၏ မူလလုံခြုံရေးဗဟိုပြု ရှုထောင့်မှ ကျော်လွန်၍ ချဲ့ထွင်လာခဲ့ပြီး ယခုအခါ ရေကြောင်းလုံခြုံရေး၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ နည်းပညာ၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များအတွက် အာရှပစိဖိတ်စီမံကိန်းများစွာအထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။

အဆိုပါအဖွဲ့သည် Indo-Pacific Partnership for Maritime Domain Awareness (IPMDA) ကိုလည်း လုပ်ဆောင်လျက်ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် ပစိဖိတ်နိုင်ငံများအား ဂြိုဟ်တုဒေတာအသုံးပြု၍ တရားမဝင် ငါးဖမ်းခြင်း၊ မှောင်ခိုကူးခြင်းနှင့် အခြားရေကြောင်းလှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်ရန် ကူညီပေးသည်။ ၎င်းသည် တရုတ်အပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချရန် လစ်သီယမ်၊ ရှားပါးမြေဓာတ်သတ္တုများနှင့် အခြားမဟာဗျူဟာမြောက် သတ္တုဓာတ်များအတွက် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး၊ ကွမ်တမ်ကွန်ပျူတာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးတို့တွင်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။

ဖီဂျီသည် ရိုးရာအရ ဩစတြေးလျနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ပြီး Quad အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကယ်ဆယ်ရေး၊ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိမှုနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းငယ်များသို့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ကတိပြုခဲ့ကြသည်။

Quad အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ဒေသတွင်း နှစ်စဉ်ကျင်းပသော Malabar စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းအောက်တွင် ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ဖျက်ရေး၊ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောစစ်ဆင်ရေးနှင့် ရေကြောင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုတို့ ပါဝင်သည်။

"တရုတ်က Quad ကို တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဖီဂျီရှိ ဤစီမံကိန်းအသစ်ကို Quad အဖွဲ့က ၎င်း၏လုပ်ငန်းများကို အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသရှိ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာနေရာများမှ ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများသို့ ချဲ့ထွင်ခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်သည်" ဟု တရုတ်အပေါ် အထူးအာရုံစိုက်သော Taiwan-Asia Exchange Foundation မှ ဘွဲ့လွန်သုတေသီ ဆာနာ ဟက်ရှ်မီက ပြောကြားခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပေကျင်းသည် ဒေသတွင်းသို့ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုလည်း တပြိုင်နက်တည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ယခုသီတင်းပတ်တွင် ဖီဂျီရှိ Quad ၏ စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်၍ မီဒီယာများ၏ မေးခွန်းကို တုံ့ပြန်ရာတွင် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မော်နင်းက ဒေသတွင်း မည်သည့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမဆို "မည်သည့်တတိယအဖွဲ့အစည်းကိုမျှ ပစ်မှတ်ထားခြင်းမပြုသင့်" ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

"တရုတ်နိုင်ငံသည် Quad နှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ရပ်တည်ချက်ကို အကြိမ်များစွာ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနှင့် သာယာဝပြောရေးအတွက် အထောက်အကူပြုသင့်ပြီး မည်သည့်တတိယအဖွဲ့အစည်းကိုမျှ ပစ်မှတ်ထားခြင်းမပြုသင့်ပါ" ဟု သူမက သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်ုပ်တို့သည် သီးသန့်အုပ်စုများ ဖွဲ့စည်းခြင်း သို့မဟုတ် အုပ်စုဖွဲ့ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ယခုသီတင်းပတ် နယူးဒေလီတွင် ၎င်းတို့၏အစည်းအဝေးအပြီး ပူးတွဲကြေညာချက်တွင် Quad အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများက အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့တွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး "ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးကို ခြိမ်းခြောက်သည့် အင်အားသုံးခြင်း သို့မဟုတ် အတင်းအကြပ်ပြုခြင်းအပါအဝင် မည်သည့်တည်ငြိမ်မှုပျက်ပြားစေသော သို့မဟုတ် တစ်ဖက်သတ်လုပ်ရပ်များကိုမဆို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ကြောင်း" ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါကြေညာချက်တွင် တရုတ်ကို တိတိကျကျ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသော်လည်း တရုတ်၏ ထိုင်ဝမ်အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းပြောဆိုမှုနှင့် ကျွန်းပတ်လည်တွင် ပြုလုပ်နေသော စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် တရုတ်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နင်းက သတင်းထောက်များကို "အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့၏ အခြေအနေသည် ယေဘုယျအားဖြင့် တည်ငြိမ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"အချို့နိုင်ငံများသည် တရုတ်၏ အိမ်နီးချင်းရေကြောင်းရေးရာများတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကို ရပ်တန့်သင့်ပြီး ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် လေးစားသင့်သည်" ဟု သူမက Quad ကို ရည်ညွှန်းပုံရသည့်အနေဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ "အုပ်စုငယ်များ ဖွဲ့စည်းရန်၊ တင်းမာမှုများ မြှင့်တင်ရန်နှင့် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကို လှုံ့ဆော်ရန် ကြိုးပမ်းသူများသည် မည်သည့်ထောက်ခံမှုမျှ ရရှိမည်မဟုတ်ပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ပေကျင်းသည် ကုန်းတွင်းပိုင်း အာရှအင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဒေသတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဗဟိုစီးပွားရေးနှင့် တဖြည်းဖြည်း မဟာဗျူဟာမြောက် အင်အားစုအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို တင်ပြလျက်ရှိသည်။

Lowy Institute ၏ ၂၀၂၅ အာရှအင်အားအညွှန်းကိန်းအရ တရုတ်သည် အမေရိကန်ပြီးနောက် ဒေသတွင်း ဒုတိယအဆင့်ရှိသော ဘက်စုံအင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ကုန်သွယ်ရေးချိတ်ဆက်မှုနှင့် စီးပွားရေးဩဇာလွှမ်းမိုးမှုတို့ကဲ့သို့သော အဓိကနယ်ပယ်များစွာတွင် လွှမ်းမိုးထားသည်။

တရုတ်သည် အညွှန်းကိန်းတွင် တိုင်းတာထားသော ၂၇ နိုင်ငံအနက် ၂၂ နိုင်ငံအတွက် အဓိကဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ဖက်လည်းဖြစ်ပြီး အာရှနှင့် ပစိဖိတ်စီးပွားရေးများ၏ တရုတ်ဈေးကွက်များ၊ ထုတ်လုပ်မှုကွင်းဆက်များနှင့် သွင်းကုန်များအပေါ် မှီခိုမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

ပေကျင်းသည် ဒေသတွင်းရှိ နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံကို တရုတ်၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးတွင် အမြင့်ဆုံး သံတမန်မိတ်ဖက်အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သော "ဘက်စုံမဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်များ" အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ တရုတ်ထိပ်တန်းအရာရှိများသည် ဒေသတွင်းသို့ မကြာခဏ လာရောက်ခဲ့ကြပြီး ရှီကျင့်ဖျင်သည် လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

"ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများတွင် တရုတ်၏ ခြေရာခံများ တိုးပွားလာခြင်းသည် ဩစတြေးလျနှင့် အခြားဒေသတွင်း သရုပ်ဆောင်များအတွက် အဓိကစိုးရိမ်စရာအဖြစ် ရှိနေသည်" ဟု ဟက်ရှ်မီက အယ်လ်ဂျာဇီးယားကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ထို့ကြောင့် Quad အဖွဲ့၏ ဒေသတွင်းတွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားလိုစိတ်ကို ပေကျင်းက မဟာဗျူဟာမြောက် ဝန်းရံမှုပုံစံနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများတွင် တရုတ်၏ ဒေသတွင်းရည်မှန်းချက်များကို ကန့်သတ်နိုင်သည့် တန်ပြန်မဟာမိတ်အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ဖီဂျီသည် လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်က ဆောင်ရွက်ခဲ့သော လမ်းဖောက်လုပ်ရေးနှင့် အခြားအခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းများအတွက် တရုတ်နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်များသို့ ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော် ကြွေးမြီတင်ရှိနေသည်။

အမေရိကန်နှင့် ဩစတြေးလျတို့သည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များအတွင်း ပစိဖိတ်ကျွန်းများတစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို တိုးမြှင့်ခဲ့ကြပြီး ဒေသတွင်း တရုတ်၏ သံတမန်နှင့် ရေကြောင်းခြေရာခံများ တိုးချဲ့လာခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျ၊ အမေရိကန်နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့အကြား AUKUS သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းအောက်တွင် ကန်ဘာရာနှင့် လန်ဒန်တို့သည် ၂၀၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဩစတြေးလျသို့ ပေးပို့ရန် အသင့်ဖြစ်နေသော နျူကလီးယားအဆင့် ရေငုပ်သင်္ဘောများ ဒီဇိုင်းထုတ်ရန် ဝါရှင်တန်နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

အမေရိကန်နှင့် ဩစတြေးလျတို့သည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း ပစိဖိတ်စီမံကိန်းများစွာကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး ပါပူအာနယူးဂီနီနှင့် ပိုမိုခိုင်မာသော ကာကွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များ ပါဝင်သည်။ ဩစတြေးလျသည် ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများအတွက် အကူအညီ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့အထောက်အပံ့နှင့် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေများကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သည် ပစိဖိတ်နိုင်ငံသို့ ရဲတပ်ဖွဲ့၊ စစ်တပ်နှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို ပေကျင်းက စေလွှတ်ခွင့်ပြုရန် ဆော်လမွန်ကျွန်းများနှင့် သမိုင်းဝင်သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဩစတြေးလျမှ ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ (မိုင် ၁,၂၄၀) အောက်သာ ဝေးသော ရေပြင်တွင် ပေကျင်းအား ခိုင်မာသော ခြေကုပ်တစ်ခု ပေးခဲ့သည်။

နောက်လများတွင် ဝါရှင်တန်သည် သံရုံးများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် ဒေသတစ်ဝန်းလုံးတွင် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ချဲ့ထွင်ရန် အလျင်အမြန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် နှစ် ၃၀ ကြာ ပိတ်ထားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆော်လမွန်ကျွန်းများရှိ ၎င်း၏သံရုံးကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနှစ်တွင်ပင် တုံဂါတွင် သံရုံးအသစ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ဗာနူအာတူနှင့် ကီရီဘာတီအပါအဝင် နိုင်ငံများတွင် နောက်ထပ် သံတမန်မစ်ရှင်များအတွက် စီမံကိန်းများကို ကြေညာခဲ့သည်။

ဂျိုးဘိုင်ဒင် သမ္မတသက်တမ်းအောက်ရှိ အိမ်ဖြူတော်သည် ပစိဖိတ်နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံဖြစ်သည့် မာရှယ်ကျွန်းများ၊ မိုက်ခရိုနီးရှားနှင့် ပါလောင်းတို့နှင့်အတူ မဟာဗျူဟာမြောက် Compacts of Free Association သဘောတူညီချက်များကို သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။

သို့သော် တရုတ်သည် ဤစုပေါင်းကြိုးပမ်းမှုများထက် ရှေ့ရောက်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဟက်ရှ်မီက အယ်လ်ဂျာဇီးယားကို ပြောကြားခဲ့သည်။

"နိုင်ငံများစွာအတွက်၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်အတွက်၊ ဒေသနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် စီးပွားရေးခံနိုင်ရည်ရှိမှုတို့ကဲ့သို့သော ဒေသခံအဓိကစိုးရိမ်မှုများကို ရေရှည်အာရုံစိုက်မှုမရှိဘဲ ရံဖန်ရံခါနှင့် ယာယီသဘောသာ ဖြစ်ခဲ့သည်" ဟု သုံးသပ်သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ထို့ကြောင့် တရုတ်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန် ရေရှည်ကတိကဝတ်နှင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မှု လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ Quad ၏ မကြာသေးမီက ကြေညာချက်သည် အရေးပါလာသည့်နေရာဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ဤကြေညာချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်မှုဖြင့် လိုက်ပါလာခြင်းရှိမရှိအပေါ် မူတည်မည်ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

တရုတ်နှင့် ဖီဂျီတို့၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည်လည်း အတော်အတန် တိုးတက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆူဗာသည် ထိုင်ဝမ်ကိုမဟုတ်ဘဲ ပေကျင်းကို အသိအမှတ်ပြုကာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့သည့် ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများအနက် ပထမဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် ဖီဂျီအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီး ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်ကဲ့သို့သော ရိုးရာမဟာမိတ်များထံမှ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက် ဆက်ဆံရေးတွင် အမှန်တကယ် တိုးတက်မှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရလဒ်မှာ ဆူဗာသည် တရုတ်နှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စီတီဗီနီ ရာဘူကာ ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံအစိုးရ အာဏာရလာပြီးနောက်တွင်ပင် ၎င်းသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။

"ဖီဂျီသည် ဒေသတွင်းတွင် ဩဇာအရှိဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဒေသအတွက် တံခါးပေါက်နှင့် ဒေသတွင်းဗဟိုချက်အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်" ဟု ပေကျင်းအတွက် ကျွန်းနိုင်ငံ၏ အရေးပါပုံကို ရှင်းပြရင်း ဟက်ရှ်မီက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ပစိဖိတ်ကျွန်းများသည် ကျယ်ပြန့်သော သမုဒ္ဒရာပြင်ကို သိမ်းပိုက်ထားပြီး အာရှ၊ ဩစတြေးလျနှင့် အမေရိကတိုက်တို့ကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် အရေးပါသော ပင်လယ်ရေကြောင်းလမ်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည်" ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ "ထိုနေရာတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် မဟာဗျူဟာမြောက် နက်ရှိုင်းမှုကို ပေးစွမ်းပြီး တရုတ်အား ၎င်း၏ရေကြောင်းတည်ရှိမှုကို ပထမနှင့် ဒုတိယကျွန်းကွင်းဆက်များထက် ကျော်လွန်၍ တဖြည်းဖြည်း ချဲ့ထွင်နိုင်စေသည်။ အင်အားကြီးမားသော ရေတပ်အဖြစ် ချဲ့ထွင်ရန် အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းဆောင်တာတစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ၎င်းသည် ဖီဂျီအနေဖြင့် ဟန်ချက်ညီအောင် ထိန်းညှိလုပ်ဆောင်ရမည့် အခြေအနေကိုလည်း ဆိုလိုသည်။

ဩစတြေးလျနှင့် ၎င်း၏ရိုးရာမဟာမိတ်ဖွဲ့မှု၊ ထို့အပြင် အမေရိကန်နှင့် အခြားအနောက်တိုင်းမဟာမိတ်များနှင့် ဆက်စပ်၍ ၎င်း၏တိုးတက်မှုနှုန်းကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပြီး Quad အဖွဲ့က ပိုမိုခိုင်မာသော ခြေကုပ်တစ်ခုရရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ဆူဗာကို ပစိဖိတ်ဒေသရှိ မိတ်ဖက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။

အမေရိကန်ဈေးကွက်သည် ဖီဂျီကုန်ပစ္စည်းများအတွက် အကြီးဆုံးတင်ပို့မှုနေရာလည်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၃၈၃ သန်းရှိကာ ဩစတြေးလျက ဒေါ်လာ ၁၆၈ သန်းဖြင့် နောက်မှလိုက်သည်။

တရုတ်သည် ဖီဂျီအတွက် ထိပ်တန်းတင်ပို့သူဖြစ်ပြီး ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဒေါ်လာ ၅၃၁ သန်း တန်ဖိုးရှိကာ စင်ကာပူ၏ ဒေါ်လာ ၇၆၁ သန်းတန်ဖိုးရှိ တင်ပို့မှုပြီးနောက် ဒုတိယဖြစ်သည်။ ဆူဗာ၏ ပေကျင်းသို့ တင်ပို့မှုသည် ဒေါ်လာ ၄၉.၂ သန်းသာရှိပြီး မည်သည့်မိတ်ဖက်နှင့်မဆို အကြီးဆုံးကုန်သွယ်မှုလိုငွေကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ဖီဂျီကဲ့သို့ပင် ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများသည် တရုတ်နှင့် ခိုင်မာသော စီးပွားရေးထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဩစတြေးလျ၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် အိန္ဒိယတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို နက်ရှိုင်းစေသည်ဟု ဟက်ရှ်မီက ပြောကြားခဲ့သည်။

"၎င်းတို့သည် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒမျိုးစုံနှင့် အကာအကွယ်ပေးရေး မဟာဗျူဟာကို အများအားဖြင့် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြပြီး၊ မည်သည့်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့်မျှ တရားဝင်ဘက်မလိုက်ဘဲ အဓိကသရုပ်ဆောင်အားလုံးနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ကြိုဆိုသည်" ဟု သူမက အယ်လ်ဂျာဇီးယားကို ပြောကြားခဲ့သည်။

"မည်သည့်နိုင်ငံမျှ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ပြိုင်ဆိုင်မှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်လိုခြင်း မရှိပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။