အာဖဂန်နစ္စတန်က ပါကစ္စတန်အတွင်းရှိ ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာ

ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် “ရန်လိုသော ထောက်လှမ်းရေးအသိုင်းအဝိုင်းများ” အသုံးပြုနေသည့် စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထား၍ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ ကဘူးလ်မြို့က ကြေညာလိုက်သည်။

သောကြာနေ့တွင် အာဖဂန်နစ္စတန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို ယခင်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုဖြစ်စဉ်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံနှစ်ခုကြားရှိ မတည်ငြိမ်သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် နောက်ဆုံးပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

လွန်ခဲ့သည့်လများအတွင်း ရန်လိုမှုများ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူပေါင်းရာနှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့ရပြီး တရုတ်နိုင်ငံ ဦးဆောင်သည့် ကြားဝင်စေ့စပ်သူများမှာလည်း တည်ငြိမ်သော ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိရန် ယခုအချိန်အထိ မစွမ်းဆောင်နိုင်သေးပေ။

အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဘာလိုချီစတန်နှင့် ခိုင်ဘာပက်ခ်တွန်ခွာ ပြည်နယ်များရှိ အဆိုပါစခန်းများကို ကြာသပတေးနေ့ညတွင် “လေတပ်” က ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အာဖဂန်နစ္စတန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

အဆိုပါ “စခန်းများ” သည် “အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ဆန့်ကျင်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများကို စီစဉ်ရန်နှင့် စည်းရုံးရန်အတွက် အချို့သော ရန်လိုသည့် ထောက်လှမ်းရေးအသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ အသုံးပြုနေသည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရကြောင်း” ဝန်ကြီးဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ပါကစ္စတန်ထောက်လှမ်းရေးကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန်များ အာဏာပြန်လည်ရရှိပြီးနောက်ပိုင်း ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်နေသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ကဘူးလ်က ခိုလှုံခွင့်ပေးထားကြောင်း ပုံမှန်စွပ်စွဲလေ့ရှိပြီး ယင်းတပ်ဖွဲ့များကို ပစ်မှတ်ထားသည်ဟုဆိုကာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်ကမူ စွပ်စွဲချက်အားလုံးကို ငြင်းဆိုထားသည်။

လများအတွင်း ကဘူးလ်က တာဝန်ယူကြောင်း ကြေညာသည့် ပထမဆုံးသော အဓိကထိုးစစ်ဖြစ်သည့် ယခုတိုက်ခိုက်မှုကို မည်သို့လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ကို ကဘူးလ်က အသေးစိတ်ဖော်ပြခြင်း မရှိပေ။

လန်ဒန်အခြေစိုက် နိုင်ငံတကာ မဟာဗျူဟာလေ့လာရေးဌာန (International Institute for Strategic Studies) ၏ အချက်အလက်များအရ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင် တိုက်လေယာဉ်များ မရှိသော်လည်း အနည်းဆုံး လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် ရဟတ်ယာဉ် ၂၃ စင်း ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရသည်။

တာလီဘန်တပ်ဖွဲ့များသည် ပါကစ္စတန်နှင့် တိုက်ပွဲများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ဒရုန်းများလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရှိရသည်။

ရိုက်တာသတင်းဌာန၏ အတည်မပြုနိုင်သေးသော သတင်းတစ်ရပ်အရ ပါကစ္စတန် သတင်းအချက်အလက်ဝန်ကြီးဌာနက ကဘူးလ်၏ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

တာလီဘန်တို့ ဒုတိယအကြိမ် အာဏာရလာပြီးနောက်ပိုင်း ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်ကြား ဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာလျက်ရှိသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် ပါကစ္စတန်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အာဖဂန်နစ္စတန်က နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။

ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် သေစေလောက်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၊ အထူးသဖြင့် TTP အဖွဲ့ကို ကဘူးလ်က ခိုလှုံခွင့်ပေးထားသည်ဟု အစ္စလာမ်မာဘတ်က ဆက်လက်ယုံကြည်နေသည်။ အာဖဂန်အစိုးရကမူ ယင်းပြဿနာသည် ပါကစ္စတန်၏ ပြည်တွင်းရေးသာဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသည်။

မတ်လတွင် ရရှိခဲ့သော မတည်ငြိမ်သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်မှာ နှစ်ဖက်စလုံးက တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ချိုးဖောက်သည်ဟု အပြန်အလှန် စွပ်စွဲပြီးနောက် ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် တင်းမာမှုများကို လျှော့ချရန် နောက်ဆက်တွဲ ကြိုးပမ်းမှုများမှာလည်း ယခုအချိန်အထိ ရလဒ်ထွက်ပေါ်လာခြင်း မရှိသေးပေ။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမသုံးလပတ်အတွင်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အာဖဂန်အရပ်သား အနည်းဆုံး ၃၇၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၉၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက မေလတွင် အစီရင်ခံခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က ပါကစ္စတန်သည် အာဖဂန်ပြည်နယ်များအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေး ၁၁ ဦးအပါအဝင် လူ ၁၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အာဖဂန်တာလီဘန်တို့က ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စလာမ်မာဘတ်ကမူ အဆိုပါ “ချိန်ဆတိုက်ခိုက်မှုများ” ကြောင့် တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“အာဖဂန်နစ္စတန်အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ တည်ငြိမ်မှုကို ခြိမ်းခြောက်မှုမှန်သမျှကို နောက်ထပ် သည်းခံနေတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခြိမ်းခြောက်မှုမှန်သမျှကို အရင်းအမြစ်မှာတင် ချေမှုန်းပစ်ဖို့အတွက် ရရှိနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်အားလုံးကို အသုံးပြုသွားမှာဖြစ်ပါတယ်” ဟု အာဖဂန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက သောကြာနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်၌ ဖော်ပြထားသည်။