အယ်လ်နီညိုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သဖြင့် ပြင်းထန်သောရာသီဥတုအခြေအနေများအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန် ကုလသမဂ္ဂသတိပေး

ကုလသမဂ္ဂ၏ ရာသီဥတုဆိုင်ရာအေဂျင်စီသည် ပေါ်ပေါက်လာနေသည့် အယ်လ်နီညို (El Nino) ရာသီဥတုပုံစံကြောင့် လာမည့်သီတင်းပတ်များနှင့် လများအတွင်း ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာကြောင်း သတိပေးချက်ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့ (WMO) က အင်္ဂါနေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုမှတစ်ဆင့် အဆိုပါသတိပေးချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုပူနွေးသော ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များဖြင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာရှိသည့် အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဇွန်လနှင့် သြဂုတ်လကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်လာရန် ရာခိုင်နှုန်း ၈၀ ရှိကြောင်းနှင့် နိုဝင်ဘာလတွင် ဖြစ်ပေါ်လာရန် ရာခိုင်နှုန်း ၉၀ ခန့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

"သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်တွေက ရှင်းလင်းနေပါတယ်။ အယ်လ်နီညိုဟာ လာမယ့်လတွေအတွင်းမှာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း သေချာသလောက် ရောက်ရှိလာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်" ဟု ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်က ဗီဒီယိုမိန့်ခွန်းတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကမ္ဘာကြီးအနေနဲ့ ဒါကို အရေးပေါ် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ သတိပေးချက်တစ်ခုအဖြစ် သဘောထားရပါမယ်။"

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ လေတိုက်ခတ်မှု၊ လေဖိအားနှင့် မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံများကို ပြောင်းလဲစေသည့် အယ်လ်နီညိုသည် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် နှစ်နှစ်မှ ခုနစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားကာ ကိုးလမှ ၁၂ လခန့်အထိ ကြာမြင့်လေ့ရှိသည်။

အယ်လ်နီညိုသည် တောင်အမေရိကနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တောင်ပိုင်းဒေသများ၊ အာဖရိကဦးချိုဒေသနှင့် အလယ်အာရှ၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် မိုးရွာသွန်းမှု ပိုမိုများပြားလာစေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဩစတြေးလျ၊ အလယ်အမေရိက၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် တောင်အာရှ၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတွင် ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် တွန်းအားပေးနိုင်ကြောင်း WMO က ဆိုသည်။

ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီက ယခုနှစ်၏ အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်သည် "အနည်းဆုံး အသင့်အတင့်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်နိုင်ခြေလည်းရှိသည်" ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

"သက်ရောက်မှုတွေက ပိုမိုပြင်းထန်လာမှာဖြစ်ပြီး ပိုမိုဝေးကွာတဲ့နေရာတွေအထိ ရောက်ရှိကာ နယ်စပ်တွေကိုပါ အလွန်မြန်ဆန်တဲ့နှုန်းနဲ့ ကျော်ဖြတ်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်" ဟု ဂူတာရက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါလမ်းကြောင်းသည် ယခုနှစ်တွင် အထူးပြင်းထန်သော တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် အားပေးနိုင်ကြောင်း Imperial College London မှ သုတေသီများနှင့် World Weather Attribution ရာသီဥတုသိပ္ပံပညာရှင်များကွန်ရက်တို့က ဆိုသည်။

ယင်းအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်သည့်အနေဖြင့် ဥရောပသမဂ္ဂသည် ဆိုက်ပရပ်စ်၊ ဂရိ၊ အီတလီ၊ ပြင်သစ်၊ စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတို့အပါအဝင် အန္တရာယ်မြင့်မားသော ဒေသများတွင် မီးသတ်သမားများနှင့် လေယာဉ်အရေအတွက် စံချိန်တင်ချထားရန် အစီအစဉ်များကို ကြေညာခဲ့သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော နောက်ဆုံးအယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်သည် ပြင်းထန်ခဲ့ကြောင်း မိုးလေဝသပညာရှင်များက ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကို စံချိန်တင် အပူဆုံးနှစ်ဖြစ်လာစေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ကြောင်း WMO အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဆလက်စ်တီ ဆာလိုက ပြောကြားခဲ့သည်။

အလွန်အမင်း ပူပြင်းမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော အခြားအန္တရာယ်များတွင် ခြင်နှင့် အင်းဆက်ပိုးမွှားများကဲ့သို့သော ရောဂါသယ်ဆောင်သူများမှတစ်ဆင့် ရောဂါများ ပိုမိုပျံ့နှံ့လာခြင်းနှင့် အစားအစာနှင့် ရေပေးဝေမှု လျော့နည်းသွားခြင်းတို့ ပါဝင်ကြောင်း ဆာလိုက ပြောသည်။

"ပြီးသား အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ခံနိုင်ရည်ထက် ပိုမိုဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေတွေကို ရင်ဆိုင်ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။

အမေရိကန်-အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ကြား ပဋိပက္ခကြောင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ရင်ဆိုင်နေရသော စားသုံးသူများအတွက် အယ်လ်နီညိုကြောင့် အစားအစာဈေးနှုန်းများ ပိုမိုမြင့်တက်လာနိုင်သည်။

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကိုကိုးထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Barry Callebaut ၏ စီအီးအို ဟိန်း ရှူးမက်ချာက ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကို တာဝန်ယူထားသည့် အီကွေဒေါနှင့် အနောက်အာဖရိကရှိ စိုက်ပျိုးရေးဒေသများတွင် သီးနှံအထွက်နှုန်း လျော့နည်းသွားနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

"ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ အလွန်သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေရတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ" ဟု သူက ပြောသည်။ "အယ်လ်နီညိုဟာ တစ်တန်ကို ဒေါ်လာထောင်ဂဏန်းအထိ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်သွားစေနိုင်တဲ့ သက်ရောက်မှုမျိုး ရှိလာနိုင်ပါတယ်။"

ဂူတာရက်စ်က အဆိုပါ ရာသီဥတုလမ်းကြောင်းသည် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများမှ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်သို့ ကူးပြောင်းရန် လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "အယ်လ်နီညို အခြေအနေတွေဟာ ပူနွေးလာနေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ မီးတောက်ထဲကို လောင်စာဆီ လောင်းထည့်လိုက်သလို ဖြစ်လာမှာပါ" ဟု သူက ဆိုသည်။