လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ အရေးပါသော လီတာနီမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ရှေ့တိုးလာစဉ် လူငါးဦး သေဆုံး

လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမြို့များကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး လူငါးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးစစ်ဘက်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များသည် ပင်တဂွန်တွင် လုံခြုံရေးဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပရန် စီစဉ်နေကြသည်။

သောကြာနေ့က တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုက အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်ရာမှ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၃၀ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသော လက်ဘနွန်ရှိ လီတာနီမြစ်ကို ချဲ့ထွင်ထားသော မြေပြင်ထိုးစစ်တစ်ခုအဖြစ် ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အစ္စရေး၏ နောက်ဆုံးစစ်ဆင်ရေးသည် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးပွဲများအပြီး မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရက် ၄၅ ရက် ထပ်မံတိုးမြှင့်ခဲ့သည့် "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ရှိနေသော်လည်း စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သောကြာနေ့နောက်ပိုင်း ပင်တဂွန်ဆွေးနွေးပွဲများတွင် လက်ဘနွန်က မကြာသေးမီရက်များအတွင်း ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သော အစ္စရေး၏ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုမည်ဖြစ်သည်။

လက်ဘနွန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် စစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး ဂျော့ဂျ် ရစ်ဇ်ကာလာ (Georges Rizkallah) ဦးဆောင်သော အရာရှိ ခြောက်ဦး ပါဝင်သည်။

အစ္စရေးစစ်ဘက်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ အစ္စရေးဘက်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အာမီချိုင်း လီဗင် (Amichai Levin)၊ စစ်တပ်၏ စီမံကိန်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးရှိ မဟာဗျူဟာဌာန အကြီးအကဲသည် ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် ဝါရှင်တန်တွင် ရောက်ရှိနေသည်။

လက်ဘနွန်သမ္မတ ဂျိုးဇက် အောင် (Joseph Aoun) က အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယို (Marco Rubio) အား အစ္စရေးနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် အရေးကြီးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ရုံးမှ ထုတ်ပြန်သော ကြေညာချက်တွင် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုအတွင်း သမ္မတ အောင်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုအားလုံးကို လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အခြားမည်သည့်အဆင့်သို့မဆို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် အရေးကြီးသော တံခါးပေါက်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ရူဘီယိုက ဝါရှင်တန်တွင် အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့အကြား ယခင်သံအမတ်အဆင့် ဆွေးနွေးပွဲများ၏ ရလဒ်များကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်ရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်၏ တည်ငြိမ်မှု၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာကို ထောက်ခံကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်ဟု ကြေညာချက်တွင် ထပ်လောင်းဖော်ပြထားသည်။

သောကြာနေ့က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများတွင် တိုင်ယာမြို့အနီး အဘက်ဆီယာ (Abbasiyeh) မြို့ရှိ အဆောက်အအုံတစ်ခုကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ (NNA) က ဒေယာ ကာနွန် အယ်လ်-နာ (Deir Qanoun al-Nahr) အပေါ် သီးခြားတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် နောက်ထပ်တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

NNA က အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အယ်လ်-ဘိုင်ဆာရီယာ (al-Baisariyah)၊ အက်စ်-ဆာရာဖန် (as-Sarafand) နှင့် ခါဘက် ဆယ်လ် (Khirbet Selm) မြို့များအပေါ် လေကြောင်းစီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကိုလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အယ်လ်-အဘက်ဆီယာ (al-Abbassieh) အနီးရှိ လမ်းမပေါ်ရှိ မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂက လက်ဘနွန်တွင် ပြီးခဲ့သည့် ခုနစ်ရက်အတွင်း ကလေးငယ် ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၆၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ ကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (UNICEF) က ထိုကိန်းဂဏန်းများကို "ထိတ်လန့်စရာ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေအရ ပဋိပက္ခကာလအတွင်း ကလေးများကို အချိန်တိုင်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

"လက်ဘနွန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ ပြီးခဲ့သည့်တစ်ပတ်အတွင်း ကလေးငယ် ၇၇ ဦး သေဆုံး သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်" ဟု UNICEF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ရီကာဒို ပီရက်စ် (Ricardo Pires) က ဂျီနီဗာတွင် ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

"ခုနစ်ရက်အတွင်း ကလေးငယ် ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၆၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၄ နာရီလျှင် ကလေးငယ် ၁၁ ဦးနှုန်းဖြစ်သည်။ ဤကလေးငယ်အများစုသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ နားလည်သည်။ မနေ့ကပင် ကလေးငယ် ခုနစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစည်းများစွာက မရပ်မနားတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ထွက်ခွာရမည်ကို စိုးရိမ်နေကြသည်။

မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ အစ္စရေးစစ်တပ်ကြောင့် လက်ဘနွန်နိုင်ငံသား သိန်းနှင့်ချီ၍ ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များမှ ထွက်ပြေးခဲ့ရပြီး အရေးပေါ် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများ လိုအပ်နေသည်။

"လုံခြုံရေးအခြေအနေ ဆက်လက်ဆိုးရွားလာပါက ကျွန်ုပ်တို့သည် အချို့သောဒေသများမှ ထွက်ခွာရပေမည်။ ကျွန်ုပ်တို့အဖွဲ့များ၏ လုံခြုံရေးအတွက် မကျော်လွန်နိုင်သော အနီရောင်မျဉ်းများ ရှိသည်" ဟု ပြင်သစ်အမည်အတိုကောက် MSF ဟု လူသိများသော နယ်စည်းမခြားဆရာဝန်များ (Doctors Without Borders) ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းမှ ဂျယ်ရမီ ရစ်စတော့ (Jeremy Ristord) က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

တောင်ပိုင်းရှိ ဆေးရုံ ၄၀ ခန့် ပိတ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

"ထို့အပြင် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ဆိုးရွားလာနေသော လုံခြုံရေးအခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပြင်းထန်သော ဖိအားအောက်၌ လုပ်ဆောင်နေကြသည်" ဟု ရစ်စတော့က ပြောကြားခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးသမားများသည် အစ္စရေး၏ "နှစ်ကြိမ်ဆက်တိုက်တိုက်ခိုက်မှုများ" ကို ကြောက်ရွံ့နေကြကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

"တစ်ခါတစ်ရံ ၎င်းတို့သည် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းပင် မရှိပါ"။

မတ်လကတည်းက စစ်ပွဲတွင် အရပ်ဘက်ကာကွယ်ရေးလုပ်သား ၁၂၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့ရာ "၎င်းသည် တစ်နေ့လျှင် လေးဦး ထိခိုက်သေဆုံးခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ဆိုသည်။

သောကြာနေ့တွင်လည်း အစ္စရေးစစ်တပ်က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့ခုနစ်မြို့အတွက် ထပ်မံ၍ ရွှေ့ပြောင်းရန် သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ထိုမြို့များအနက် နှစ်မြို့သည် အစ္စရေး၏ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၄၀ (မိုင် ၂၅) ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

၎င်း၏ရုံးမှ ထုတ်ပြန်သော ဗီဒီယိုတစ်ခုအရ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်သည် နယ်စပ်အနီးရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို သွားရောက်ကြည့်ရှုခဲ့သည်။

ထိုနေရာတွင် ၎င်းက အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လက်ဘနွန်၏ လီတာနီမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ရှေ့တိုးခဲ့ကြောင်း၊ လက်ဘနွန်နယ်စပ်တစ်လျှောက် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ (Hezbollah) အား တိုက်ခိုက်သည့် လုပ်ဆောင်မှုများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဘေရွတ် (Beirut) နှင့် ဘီကာချိုင့်ဝှမ်း (Bekaa Valley) တို့တွင်လည်း စစ်ဆင်ရေးများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"နက်တန်ယာဟုသည် သောကြာနေ့က လက်ဘနွန်နယ်စပ်သို့ ရုတ်တရက်သွားရောက်ခဲ့ပြီး အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ယခုအခါ လီတာနီမြစ်၏ မြောက်ဘက်တွင် နေရာယူထားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ နာဘာတီယာ (Nabatieh) ခရိုင်တစ်လျှောက် အစ္စရေး၏ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများ အဓိကထားခဲ့သည်" ဟု လက်ဘနွန်ရှိ တိုင်ယာ (Tyre) မှ သတင်းပေးပို့ခဲ့သော အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် အိုဘိုင်ဒါ ဟစ်တို (Obaida Hitto) က ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ ဒုတိယကာကွယ်ရေးလိုင်းများကို ထိုးဖောက်ခဲ့ပြီး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့၏ တတိယကာကွယ်ရေးလိုင်းများကို "ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေသည်" ဟု ဟစ်တိုက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။