မိတ်ကပ်ဖီးလ်၏ သြဇာရှင်များ: အင်္ဂလန်မြို့သည် အရေးပါသော ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေသည်

အက်ရှ်တန်-အင်း-မေကာဖီးလ်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း – လူအနည်းငယ်မျှသာ ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့သည့် အခြေအနေတစ်ခုတွင် မန်ချက်စတာအနီးရှိ အင်္ဂလန်မြောက်ပိုင်း စျေးမြို့ငယ်လေးတစ်မြို့မှ မဲဆန္ဒရှင်များသည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ အနာဂတ် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မှုကို ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် လေဘာပါတီ အက်ရှ်တန်-အင်း-မေကာဖီးလ် ပါလီမန်အမတ် ဂျော့ရှ် ဆိုင်မွန်၏ အံ့အားသင့်ဖွယ် နုတ်ထွက်မှုသည် လုံခြုံသည်ဟု ယူဆရသည့် ဤနေရာကို လစ်လပ်သွားစေခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာ၏ လူကြိုက်များသော မြို့တော်ဝန် အန်ဒီ ဘန်ဟမ်အတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။

ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် အရေးပါသော ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်းက နေရာကို အနိုင်ရပါက နောက်ဆုံးတွင် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာကို ဖြုတ်ချနိုင်သည်။ ၎င်း၏လမ်းစဉ်တွင် အတားအဆီးဖြစ်နေသည်မှာ မဲဆန္ဒရှင်များဖြစ်ပြီး ဘန်ဟမ်သည် ၎င်း၏ အရည်အချင်းများကို မဲဆန္ဒရှင်အများအပြားကို မယုံကြည်နိုင်သေးပေ။ ထို့အပြင် လက်ယာယိမ်း သူပုန် ရီဖောင်း ယူကေ ပါတီကလည်း ဘန်ဟမ်၏ ယူကေပါလီမန်သို့ လမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့ရန် ကြိုးပမ်းမှုတွင် "အရာရာကို ပစ်ချမည်" ဟု ကတိပြုထားသည်။ ဒေသခံ ပီတာ သွမ်ဆင်က မြို့ငယ်လေးတွင် အလောင်းအစားများ မြင့်မားနေသည်ဟု အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ မေကာဖီးလ်၏ မဲဆန္ဒရှင်များသည် နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ချက်ခြင်း ဖန်တီးသူများ (kingmakers) သို့မဟုတ် ဘန်ဟမ်၏ "မြောက်ဘုရင်" ဟူသော လူကြိုက်များသည့် နာမည်ပြောင်ကို ထောက်၍ ခြိမ်းခြောက်ဖွယ်ရာအဖြစ် "ဘုရင်ဖျက်သူများ" ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင်များက ဤမဲဆန္ဒနယ်ကို အမျိုးအစားခွဲရန် ခက်ခဲသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အင်္ဂလန်မြောက်ပိုင်း၏ ကျဆင်းနေသော စက်မှုမြို့ငယ်များ၏ ပုံစံကျသော အမြင်နှင့်လည်း မကိုက်ညီသလို အနီးရှိ မန်ချက်စတာမြို့လယ်ရှိ မြင့်မားသော ဖန်သားတိုက်ခန်းများတွင် ထင်ဟပ်နေသော မြို့ပြဆန်သော အကောင်းမြင်ဝါဒလည်း အများကြီး မပါဝင်ပေ။ ယင်းအစား ၎င်းကို "ကြားခံနေရာ" တစ်ခုအဖြစ် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်ဟု နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပါမောက္ခ ရော့ဘ် ဖို့ဒ်က ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ၎င်း၏ဘလော့ဂ်တွင် ရေးသားခဲ့ပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ မန်ချက်စတာ သို့မဟုတ် အနီးရှိ ဝီဂန်ကဲ့သို့ ခံစားရပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ လီဗာပူးလ်အပါအဝင် အနီးရှိ မာဆေးဆိုက်ဒ်နှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ အနီးရှိ လန်ကာရှိုင်းယားကဲ့သို့ ခံစားရသည့် "သီးခြားစီဖြစ်ပြီး မကြာခဏ အဆက်အသွယ်မကောင်းသော မြို့ငယ်များ၏ ကျွန်းစု" တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအရလည်း သတ်မှတ်ရန် ခက်ခဲသည်။ မေကာဖီးလ်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ကတည်းက လေဘာပါတီအတွက် လုံခြုံသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း စတာမာ၏ ပါတီသည် မေလ ဒေသဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ၎င်း၏ ဒေသဆိုင်ရာ ကောင်စီ နေရာ ရှစ်ခုလုံးကို ရီဖောင်းအား ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ လေ့လာသူအနည်းငယ်သာ လက်ရှိပြိုင်ပွဲအတွက် ရလဒ်ကို ခန့်မှန်းရန် ရဲဝံ့ကြသည်။ သို့သော် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင်များ အံ့ဩနေချိန်တွင် အလှူပစ္စည်းဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်သော အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် ဒေသခံ ထရေစီ ဝေါလ်ကာမှာမူ ပြတ်သားနေသည်။ "ကျွန်မက အန်ဒီ ဘန်ဟမ်ကို လိုချင်တယ်။ ... သူ့ကို အခွင့်အရေးပေးသင့်တယ်လို့ ထင်တယ်။ သူက မြောက်ပိုင်းကလူပါ" ဟု ၎င်းက ဘန်ဟမ်အား နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ ရှည်လျားသော အစဉ်အလာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုကာ ပြောကြားခဲ့သည်။ "သူတို့က သူ့ကို အနားပေးသင့်တယ်လို့ ထင်တယ်" ဟု ၎င်းက ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အနီးရှိ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မန်ချက်စတာမြို့တော်ဝန်အား ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမှ ပိတ်ပင်ရန် လေဘာပါတီ၏ အုပ်ချုပ်ရေး အမျိုးသားကောင်စီ၏ ယခင်လုပ်ရပ်ကို ရည်ညွှန်းကာ ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဘန်ဟမ်သည် မန်ချက်စတာမြို့တော်ဝန်အဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံရပြီး သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြန်လည်အရွေးခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ လူကြိုက်များမှုသည် လေဘာပါတီ၏ လူကြိုက်များမှုနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်။ စတာမာ၏ ၂၀၂၄ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးတွင် ကတိပြုထားသည့် "အပြောင်းအလဲ" အနည်းငယ်မျှသာ အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေ ပျမ်းမျှအောက်နိမ့်ကျသည့် မေကာဖီးလ်ကဲ့သို့နေရာများသို့ ရောက်ရှိပုံရသည်။ "ကျွန်တော် အသက် ၇၈ နှစ်ရှိပြီ။ ကျွန်တော့်မဲပေးဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဒီနိုင်ငံကို ပါတီနှစ်ခုပဲ အုပ်ချုပ်ခဲ့တယ်၊ လေဘာနဲ့ ကွန်ဆာဗေးတစ်" ဟု ၎င်း၏ ဗီနိုင်းဓာတ်ပြားဆိုင်မှ ကောင်တာနောက်တွင် ရပ်နေသော ပီတာ သွမ်ဆင်က ပြောကြားခဲ့သည်။ သူက ရီဖောင်းကို မဲပေးရန် စီစဉ်ထားသည်။ "အခု နိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို လှည့်ကြည့်လိုက်ပါ။ အပြောင်းအလဲ လိုအပ်နေတယ်။" "အာဏာရှိတဲ့သူတွေ" ကို မေ့လျော့မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲကာ "ကျွန်တော်နဲ့ အတူသောက်တဲ့ ကျွန်တော့်အရွယ်အုပ်စုက လူတွေအားလုံး ဒီလိုပဲ ခံစားရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အပြောင်းအလဲလိုချင်တယ်။ ဒါက ရီဖောင်းအတွက် အသည်းအသန်ထောက်ခံမှုမဟုတ်ဘူး။ ... ဒါက တည်ထောင်ထားတဲ့စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တာပါ။ တည်ထောင်ထားတဲ့စနစ်က သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးအတွက်ပါ။ ရီဖောင်း အာဏာရလာရင်လည်း သူတို့ မတူညီနိုင်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော် သံသယမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် အာဏာကနေ နှင်ထုတ်ခံထားရတဲ့ လူတွေအတွက် အမြင်ကို ပြောင်းလဲစေပြီး သူတို့ကို ထိတ်လန့်စေနိုင်တယ်။" 'ခြိုးခြံချွေတာရေးဝါဒက အက်ရှ်တန်ကို တကယ်ပဲ ဒဏ်ခတ်ခဲ့ပြီး မညီမျှမှု အများကြီး ပိုများလာတယ်' ဟု အက်ရှ်တန်-အင်း-မေကာဖီးလ်ရှိ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဆန့်ကျင်ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ မော်လ်ကွန်က ပြောသည် [Simon Speakman Cordall/Al Jazeera] မဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အပြောင်းအလဲ ပီတာကဲ့သို့သော စိတ်ပျက်အားလျော့မှုသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ ခြိုးခြံချွေတာရေးအစီအစဉ်၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အခြားဒေသခံတစ်ဦးဖြစ်ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ မော်လ်ကွန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ မြို့လယ်တွင် ရီဖောင်းကို ဆန့်ကျင်သော လက်ကမ်းစာစောင်များ ဖြန့်ဝေနေစဉ် အယ်လ်ဂျာဇီးယားက ၎င်းအား တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည်။ "ခြိုးခြံချွေတာရေးဝါဒက အက်ရှ်တန်ကို တကယ်ပဲ ဒဏ်ခတ်ခဲ့ပြီး မညီမျှမှု အများကြီး ပိုများလာတယ်။ လူတွေ ပိုရုန်းကန်နေရတယ်" ဟု ၎င်း၏ မျိုးရိုးနာမည်ကို မဖော်ပြရန် တောင်းဆိုခဲ့သော မော်လ်ကွန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ "လူတွေ ဒေါသထွက်နေကြပြီး ဒေါသကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေဆီ လွှဲပြောင်းပေးနေတယ်။ လူတွေက ခြိုးခြံချွေတာရေးဝါဒနဲ့ တခြားအရာတွေအတွက် ဒေါသထွက်နေပြီး ရီဖောင်းက လိမ္မာပါးနပ်စွာ လုပ်နေတာက ဒါဟာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေရဲ့ အပြစ်လို့ ပြောနေတာပါ။ ဒါက ကြည့်ရတာ အလွန်လွယ်ကူတဲ့ အရာပါ။" ဘန်ဟမ်နှင့် ရီဖောင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရောဘတ် ကီနွန် နှစ်ဦးစလုံးသည် ရှင်းလင်းသော အများစုကို မရရှိကြကြောင်း စစ်တမ်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရီဖောင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ရောဘတ် ကီနွန် [X/@reformparty_uk] ရီဖောင်းသည် အာဏာ ၁၄ နှစ်အကြာတွင် ဆက်လက်နိမ့်ကျနေဆဲဖြစ်သော ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ စိန်ခေါ်မှုမှ လုံခြုံသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော လက်ယာစွန်း ရီစတိုး ပါတီသည် ရီဖောင်း၏ မဲများကို ခွဲထုတ်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် ယခုသီတင်းပတ်ကုန်တွင် အမေရိကန်အခြေစိုက် နည်းပညာဘီလျံနာ အီလွန် မတ်စ်က ထောက်ခံမှုရရှိပြီးနောက် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ "ရီစတိုးက အက်ရှ်တန်မှာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိနေတယ်၊ ဒါပေမယ့် အဲဒါက ရီဖောင်း တကယ်လိုအပ်တဲ့ ၇ ရာခိုင်နှုန်းပါ" ဟု ဗြိတိန်၏ အကျော်ကြားဆုံး စစ်တမ်းပညာရှင် ဂျွန် ကာတစ်စ်က အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ မဲဆန္ဒနယ်အတွင်းရှိ တိုးတက်သော လက်ဝဲယိမ်းပါတီအားလုံး၏ ပေါင်းစပ်စစ်တမ်းများကို ညီမျှသော လက်ယာယိမ်းပါတီများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သောအခါ အဆိုပါ အုပ်စုနှစ်ခုသည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ညီမျှနေသည်ဟု ၎င်းက ရှင်းပြခဲ့သည်။ ၎င်းက ခြွင်းချက်တစ်ခုမှာ ဘန်ဟမ်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ "ဘန်ဟမ်ဟာ ၂၀၂၄ မဲဆန္ဒရှင်တွေကြားမှာ အလွန်ရေပန်းစားပါတယ်" ဟု လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်က လေဘာ၏ အပြတ်အသတ် အများစုအောင်ပွဲအတွက် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သူများကို ရည်ညွှန်းကာ ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ "အဲဒီအုပ်စုကို ဘန်ဟမ်ရဲ့ နာမည်ပါတဲ့ စစ်တမ်းနဲ့ မပါတဲ့ စစ်တမ်းကို ယူကြည့်ရင် ကွာခြားချက်က ၉ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိပြီး အဲဒါက အက်ရှ်တန်ကို အနိုင်ရဖို့ လုံလောက်တဲ့ သက်သေပြနိုင်လိမ့်မယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲသည် ရက်အနည်းငယ် လိုနေသေးသည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ အဒ်နာ ကွန်လစ်ဖ်က သူမသည် ဒေသခံ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးကို လိုလားသည်ဟု ဆိုသည် [Simon Speakman Cordall/Al Jazeera] အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ် အဒ်နာ ကွန်လစ်ဖ်အတွက် နိုင်ငံရေးအားလုံးသည် ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်သည်ဟူသော ရှေးဆိုရိုးစကားသည် ယခင်ကကဲ့သို့ မှန်ကန်ဆဲဖြစ်သည်။ "သူက ဒေသခံပါ၊ အလွန်ဒေသခံပါ" ဟု ဘန်ဟမ်၏ နေအိမ်ရှိရာ မဲဆန္ဒနယ်၏ အစွန်အဖျားကို ညွှန်ပြကာ အိမ်ပြန်ဘတ်စ်ကားကို စောင့်ဆိုင်းနေစဉ် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ပြီး "သူက မန်ချက်စတာအတွက် အများကြီး လုပ်ပေးခဲ့တယ်။" လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သူမ၏မြို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်အတွက် မဲပေးနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု အဒ်နာက သံသယမရှိပေ။ မေကာဖီးလ်မှ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦး ရရှိခြင်းသည် အဓိပ္ပါယ်ရှိမည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ "ဒါက ကျွန်မတို့ကို ကူညီနိုင်တယ်။ ဘယ်သူသိနိုင်မှာလဲ၊ ဟုတ်တယ်ဟုတ်?"