ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့က အီရန်အား နျူကလီးယားလက်နက်သိုလှောင်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပေးရန် တောင်းဆို

ကုလသမဂ္ဂ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့သည် အီရန်အနေဖြင့် ၎င်း၏ ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုဆိုင်ရာ "ပြည့်စုံသော အချက်အလက်များ" ကို ပေးအပ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့ကို စစ်ဆေးရန် စစ်ဆေးရေးမှူးများအား ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုရန် တောင်းဆိုသည့် အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် ဝါရှင်တန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် Apache ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ပစ်ချခံရမှုအတွက် တီဟီရန်ကို အပြစ်တင်ပြီးနောက် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် တိုက်ခိုက်မှုများ အပြန်အလှန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဧပြီလတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ဖြင့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် ရက်သတ္တပတ်များစွာကြာ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသတစ်လျှောက် အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြီးဆုံးခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အရေးအကြီးဆုံး တင်းမာမှု မြင့်တက်လာခြင်းကို ပြသခဲ့သည်။

အီရန်က ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီတို့က အဖွဲ့ဝင် ၃၅ ဦးပါ IAEA ဘုတ်အဖွဲ့သို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ တံခါးပိတ်အစည်းအဝေးမှ သံတမန်များက Reuters နှင့် AFP သတင်းအေဂျင်စီများသို့ ပြောကြားရာတွင် ၎င်းသည် ထောက်ခံမဲ ၂၁ မဲဖြင့် အတည်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ရုရှား၊ တရုတ်နှင့် နိုင်ဂျာတို့က ဆန့်ကျင်မဲပေးခဲ့ကြပြီး ၁၀ နိုင်ငံက ကြားနေခဲ့ကြသည်ဟု ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်နိုင်ငံက မဲမပေးခဲ့ပေ။

IAEA က ခန့်မှန်းသည်မှာ ပြီးခဲ့သည့်နှစ် ဇွန်လတွင် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့က အီရန်အပေါ် ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့ချိန်က အီရန်တွင် လက်နက်အဆင့်နီးပါး ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ် ၄၄၀ ကီလိုဂရမ် ရှိခဲ့သည်။

အီရန်၏ အဓိက နျူကလီးယားစခန်းသုံးခုဖြစ်သည့် Fordow၊ Natanz နှင့် Isfahan တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

အီရန်သည် နောက်ပိုင်းတွင် IAEA နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်ဆေးရေးမှူးများသည် အဆိုပါပစ္စည်းများကို မတွေ့ရှိရတော့ပေ။

ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် IAEA သည် ယူရေနီယမ် လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲခံရခြင်း ရှိ၊ မရှိကို စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးကြောင်းနှင့် အီရန်အနေဖြင့် "အဏုမြူပစ္စည်းစာရင်းများဆိုင်ရာ ပြည့်စုံသော အချက်အလက်များကို အေဂျင်စီသို့ ပေးအပ်သင့်သည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။

၎င်းသည် အီရန်အား "နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုမရှိဘဲ" စစ်ဆေးအတည်ပြုရန် IAEA လိုအပ်သည့် ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပေးအပ်ရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဗီယင်နာရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အီရန်သံအမတ် Reza Najafi က ဆုံးဖြတ်ချက်ကို "အကျိုးမဖြစ်ထွန်းစေသော"၊ "နိုင်ငံရေးလှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ပြုလုပ်သော" နှင့် "ဥပဒေအရ ချို့ယွင်းချက်ရှိသော" ဟုဆိုကာ ပယ်ချခဲ့သည်။

၎င်းက စစ်ပွဲကို လုံးဝအဆုံးသတ်ရေးဆိုင်ရာ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အခြေအနေတင်းမာနေပြီးဖြစ်သော ဆွေးနွေးပွဲများအပေါ် သက်ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

"၎င်းသည် မတည်ငြိမ်သော အခြေအနေ၊ မတည်ငြိမ်သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား မပြီးပြတ်သေးသော ဆွေးနွေးပွဲများကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည်" ဟု ၎င်းက AFP သို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး "အမေရိကန်နှင့် ၎င်း၏ ထောက်ခံသူများ၏ ထိုကဲ့သို့ မှားယွင်းသော လုပ်ရပ်၏ အကျိုးဆက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ သတိပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်" ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ယခင်က အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး Kazem Gharibabadi က အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အီရန်၏ နျူကလီးယားစခန်းများအပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေး တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် အပြစ်ကို တီဟီရန်ဘက်သို့ ပြန်လည်လွှဲချရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

"၎င်းသည် တာဝန်ယူမှုကို ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု Gharibabadi က အင်္ဂါနေ့တွင် X တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ "၎င်းတို့သည် အကာအကွယ်ပေးထားသော စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထားပြီး နျူကလီးယားဘေးကင်းရေးနှင့် စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်ခြေများကို နှောင့်ယှက်ကာ ထို့နောက် အုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ကို အသုံးပြု၍ အီရန်ကို ဖိအားပေးသည်" ဟု ၎င်းက အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားခဲ့သည်။

"အုပ်ချုပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့သည် စစ်ရေးကျူးကျော်မှုကို ဖုံးကွယ်ရန်နှင့် ၎င်း၏ ကုန်ကျစရိတ်များကို ဒုက္ခရောက်သောနိုင်ငံအပေါ်သို့ လွှဲချရန် နေရာတစ်ခု မဖြစ်သင့်ပါ" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် ၎င်းတို့၏ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သက်တမ်းတိုးရန်နှင့် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်အပါအဝင် ကိစ္စရပ်များအပေါ် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများအတွက် လမ်းခင်းပေးရန် ရည်ရွယ်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်နေကြသည်။

အနောက်နိုင်ငံများက အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက် ရှာဖွေနေသည်ဟု ကာလကြာရှည်စွာ စွပ်စွဲခဲ့ကြသော်လည်း တီဟီရန်က ထိုစွပ်စွဲချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။