အီရန်နဲ့ အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်ပြီးနောက် အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှာ ၁၄ ဦးကို သတ်ဖြတ်
AI Summary
အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတစ်လျှောက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၄ ဦး သေဆုံးပြီး ဒါဇင်နှင့်ချီ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အီရန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း တင်းမာမှုများ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး၊ တနင်္ဂနွေနေ့က အစ္စရေးက လက်ဘနွန်မြို့တော် ဘေရွတ်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ၊ ကလေးငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများအပါအဝင် အရပ်သားများ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ လူပေါင်း ၁ သန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ အီရန်က အစ္စရေး၏ ထိုးစစ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါက "ပြင်းထန်စွာနှိမ်နင်းမည့်အစီအမံများ" ဖြင့် တုံ့ပြန်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သော်လည်း၊ အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ထိုသတိပေးချက်ကို ပယ်ချပြီး ဟစ်ဘိုလာကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်ဝန်ကြီးချုပ်က အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကြီးမားသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် သေဆုံးမှုများရှိကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးကော်မတီက ရေရှည်တည်တံ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
အစ္စရေးက ၎င်း၏နိုင်ငံအပေါ် ထိုးစစ်ဆင်မှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါက အီရန်က "ပြင်းထန်စွာနှိမ်နင်းမည့်အစီအမံများ" ဖြင့် တုံ့ပြန်မည်ဟု သတိပေးပြီးနောက် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတစ်လျှောက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများတွင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အနည်းဆုံး လူ ၁၄ ဦးကို သတ်ဖြတ်ပြီး ဒါဇင်နှင့်ချီသော လူများကို ဒဏ်ရာရစေခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့က သတ်ဖြတ်မှုများသည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အီရန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အရေးအကြီးဆုံး တင်းမာမှု မြင့်တက်လာခြင်းတွင် အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်ခဲ့ကြပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တင်းမာမှု မြင့်တက်လာခြင်းမှာ တနင်္ဂနွေနေ့က လက်ဘနွန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဘေရွတ်ကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
လက်ဘနွန်အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ၏ ဖော်ပြချက်အရ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းမြို့ တိုင်ယာရှိ ကြက်ခြေနီစင်တာအနီး အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် လူ ၅ ဦး သေဆုံးပြီး အခြား ၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ရာတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်း ၄ ဦး ပါဝင်သည်။
ထိုဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တိုင်ယာရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုလည်း ပျက်စီးခဲ့ပြီး အာဏာပိုင်များက မြို့တွင်းကျန်ရှိနေသူများကို လူစုလူဝေးရှောင်ရှားရန် သတိပေးခဲ့သည်။
မြောက်ဘက်သို့ ဆက်သွားရာတွင် ဆိုင်ဒွန်ခရိုင်ရှိ အယ်လ်-မာရ်ဝါနီယာကို အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် ကလေးတစ်ဦးအပါအဝင် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အခြား ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ရာတွင် အမျိုးသမီး ၄ ဦး ပါဝင်သည်။
နာဘာတီယာခရိုင်ရှိ ဇက်ဖ်တာကို တတိယအကြိမ် အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် လူ ၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့သည် သေဆုံးသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အစ္စရေးအမြောက်တပ်က အနီးနားရှိ တူလင်းရွာကိုလည်း ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော အစ္စရေးတပ်များကို တိုက်ခိုက်နေသည့် လက်ဘနွန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဟစ်ဘိုလာက မဟာဗျူဟာမြောက် ဘော့ဖော့ခံတပ်အနီးတွင် ပါဝင်သည့် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်မှု ၁၆ ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အဆိုပါအဖွဲ့က ခံတပ်အနီးရှိ ယိုဟ်မော် အယ်လ်-ရှာကစ်ဖ်ရွာတွင် အစ္စရေးစစ်ဘက်သုံး ဘူဒိုဇာနှစ်စီးကို ပစ်မှတ်ထားဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ရန်သူ့တပ်ဖွဲ့များ စုဝေးရာနေရာများစွာကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ်ကလင် အယ်လ်-တူဖာ အပေါ် ကောင်းကင်ယံတွင် လှုပ်ရှားနေသော အစ္စရေးဒရုန်းတစ်စင်းကို ကြားဖြတ်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လက်ဘနွန်သည် အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် တီဟီရန်နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော ဟစ်ဘိုလာက နိုင်ငံအပေါ် အစ္စရေး၏ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အီရန်အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းတို့ကို ကိုးကား၍ အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းသို့ ဒုံးကျည်များ ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။
ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူခဲ့ကြသော်လည်း အစ္စရေးက စစ်မျက်နှာနှစ်ခုသည် သီးခြားစီဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်ရှိ ၎င်း၏ စစ်ဆင်ရေးကို ရပ်တန့်ခြင်းမရှိသေးပါ။
သို့သော် အီရန်ကမူ ဝါရှင်တန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တိုင်းတွင် လက်ဘနွန်ရှိ တိုက်ပွဲများ အဆုံးသတ်ရေး ပါဝင်ရမည်ဟု ကာလရှည်ကြာစွာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့တွင် အစ္စရေးအပေါ် ၎င်း၏ တိုက်ခိုက်မှုများ အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာရာတွင် အီရန်စစ်တပ်က ဆက်လက်ကျူးကျော်မှုများ (လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် ပါဝင်သည်) ကို "ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး နှိမ်နင်းမည့်အစီအမံများ" ဖြင့် တုံ့ပြန်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။
သို့သော် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေး ကတ်ဇ်က ထိုသတိပေးချက်ကို ပယ်ချခဲ့ပြီး ဟစ်ဘိုလာကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းကို တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဘေရွတ်၏ တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးများကို တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်မည်ဟုလည်း ၎င်းက ကတိပြုခဲ့သည်။
"လက်ဘနွန်နှင့် အီရန်ကို ချိတ်ဆက်ပြီး အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ရန် အီရန်၏ မည်သည့်ကြိုးပမ်းမှုကိုမဆို အင်အားကြီးစွာဖြင့် တုံ့ပြန်သွားမည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း လက်ဘနွန်ဝန်ကြီးချုပ် နာဝပ် ဆာလမ်က တနင်္လာနေ့တွင် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့မှစ၍ အစ္စရေးသည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၃,၅၀၀ နီးပါး၊ ဖျက်ဆီးမှု ၄၀၇ ကြိမ်နှင့် ရွာလုံးကျွတ်ဖျက်ဆီးသည့် "မြေလှန်" စစ်ဆင်ရေးဟု ခေါ်ဆိုသော ၆ ကြိမ်တို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ အစ္စရေး၏ ထိုးစစ်ကြောင့် စုစုပေါင်းသေဆုံးသူ ၃,၆၃၇ ဦးအထိ မြင့်တက်လာကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၁,၁၈၈ ဦး ထပ်မံရှိသည်။
လူဦးရေ ၁ သန်းကျော် သို့မဟုတ် လက်ဘနွန်လူဦးရေ၏ ငါးပုံတစ်ပုံသည် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
ဆာလမ်၏ ရုံးက အစိုးရခိုလှုံရာနေရာများသည် "ဘေရွတ်၊ ဆိုင်ဒွန်နှင့် အခြားဒေသအားလုံးတွင် အများဆုံးလက်ခံနိုင်စွမ်းသို့ ရောက်ရှိနေပြီ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးကော်မတီ (IRC) က လက်ဘနွန်၏ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာနေပြီး နေရပ်စွန့်ခွာသူ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၎င်းတို့၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် ရုန်းကန်နေရကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းသို့ ပြန်လာသူ အများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များ သို့မဟုတ် ရွာလုံးကျွတ် ဖျက်ဆီးခံထားရသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်ဟု IRC ၏ လက်ဘနွန်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံဒါရိုက်တာ ရစ်ခ် ဘာတိုဒပ်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
"လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များမှာ ကြီးမားလှပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် မျှော်လင့်ချက်ရှိမည်ဆိုပါက ရေရှည်တည်တံ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို မြင်တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။