ပူတင်၏ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးချိတ်ဆက်မှုဖြစ်သည့် စိန့်ပီတာစဘတ်ဖိုရမ်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၀ ကျော်မှ ဧည့်သည်တော် ၂၀,၀၀၀ ခန့်သည် သုံးရက်ကြာ ကျင်းပမည့် စိန့်ပီတာစဘတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးဖိုရမ် (SPIEF) သို့ တက်ရောက်ရန် မျှော်လင့်ထားကြပြီး၊ အဆိုပါ နှစ်ပတ်လည် စုဝေးပွဲကို “ရုရှား၏ ဒါဗို့စ်” ဟု မကြာခဏ တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။

ယခုနှစ်အတွက် အခမ်းအနားကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ယူကရိန်းစစ်ပွဲနှင့် အနောက်နိုင်ငံအများစုနှင့် ရုရှားတို့ကြား ကြာရှည်စွာ အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်နေသည့် နောက်ခံအခြေအနေများကြားတွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုယ်စားလှယ်များ မြို့တော်သို့ မရောက်ရှိမီ နာရီပိုင်းအလိုတွင် ယူကရိန်းဒရုန်းများသည် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းအာဏာပိုင်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖိုရမ်ကျင်းပရာနေရာမှ ၁၆ ကီလိုမီတာ (၁၀ မိုင်) ခန့်အကွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် မြို့တော်လေဆိပ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ခေတ္တရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သော်လည်း ညီလာခံကိုမူ စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ဆက်လက်ကျင်းပလျက်ရှိသည်။

SPIEF သည် မော်စကိုအတွက် စီးပွားရေးညီလာခံတစ်ခုထက် ပိုမိုအရေးပါလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်ပိုင်း အနောက်နိုင်ငံ အစိုးရများနှင့် နိုင်ငံစုံကုမ္ပဏီအများအပြားသည် ရုရှားနှင့် အကွာအဝေးယူထားကြချိန်တွင်၊ ဤဖိုရမ်သည် ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်း (Global South) ရှိ နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရန် ခရမ်မလင်၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို ပြသသည့် ပြခန်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကတွင် ရုရှား၏ သံတမန်ရေးရာ အထီးကျန်မှုများ ရှိနေသော်လည်း တက်ရောက်သူဦးရေမှာ ခိုင်မာနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ အနောက်နိုင်ငံများအပြင်ဘက်တွင် ရုရှား၌ နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက်များ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသသည့် သက်သေအဖြစ် တာဝန်ရှိသူများက ဤစုဝေးပွဲကို ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။ အဆိုပါ အခမ်းအနားအကြောင်း ပိုမိုအသေးစိတ်ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ပထမဆုံးအကြိမ် SPIEF ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်က ဆိုဗီယက်လွန် ရုရှားသည် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် ပိုမိုနီးကပ်စွာ ပေါင်းစည်းနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ကာလဖြစ်သည်။ နှစ်ပတ်လည်ဖိုရမ်ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ဆွဲဆောင်ရန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲပြီးနောက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ပုံရိပ်ဖော်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဆယ်စုနှစ် သုံးခုနီးပါးအတွင်း ၎င်းသည် ရုရှား၏ အထင်ရှားဆုံး နိုင်ငံတကာပွဲများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် အဓိကအကြောင်းအရာများအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသော်လည်း၊ ဖိုရမ်သည် မော်စကိုအတွက် ကမ္ဘာ့အစီအစဉ်အပေါ် ၎င်း၏အမြင်ကို တင်ပြရန်နှင့် ပြည်ပတွင် နိုင်ငံရေးဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ရန် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုအဖြစ် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

အစီအစဉ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများနှင့် နိုင်ငံရေးအငြင်းအခုန်များ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။ ယခုနှစ်၏ ဆွေးနွေးပွဲများသည် စွမ်းအင်ဈေးကွက်နှင့် ဉာဏ်ရည်တု (AI) မှသည် သတင်းအချက်အလက်စစ်ပွဲနှင့် မီဒီယာလွှမ်းမိုးမှုအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မာရီယာ ဇာခါရိုဗာ ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု၏ ခေါင်းစဉ်မှာ “သင့်စကားလုံးများသည် ကျည်ဆန်များကဲ့သို့ပင် - ခေတ်သစ်တွင် သတင်းအချက်အလက်သည် အားအကောင်းဆုံးလက်နက်အဖြစ် မည်သို့ပြောင်းလဲသွားသနည်း” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

ယခုနှစ်၏ ထူးခြားသော တိုးတက်မှုတစ်ခုမှာ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တက်ရောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယူကရိန်းစစ်ပွဲမတိုင်မီကတည်းက ရုရှား၏ အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖိုရမ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အမေရိကန် အနုပညာကော်မရှင်၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ရော့ဒ်နီ မိမ်းစ် ကွတ် ဂျူနီယာ (Rodney Mims Cook Jr) ကို အခမ်းအနားတွင် ၎င်း၏ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ကွတ်သည် “ရုရှား-အမေရိကန်- ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲ” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဆွေးနွေးပွဲတွင် ပါဝင်ရန် မျှော်လင့်ရသည်။ ရုရှားရှိ အမေရိကန်ကုန်သည်ကြီးများအသင်းနှင့် Roscongress ဖောင်ဒေးရှင်းတို့သည်လည်း ရုရှားနှင့် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီများကြား ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို အဓိကထားသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်တစ်ခုကို စီစဉ်လျက်ရှိသည်။

တက်ရောက်ရန် မျှော်လင့်ရသူများထဲတွင် ဥဇဘက်ကစ္စတန်သမ္မတ ရှာဗကတ် မီဇီယိုယက်ဗ်၊ တန်ဇန်းနီးယားသမ္မတ ဆမ်မီယာ ဆူလူဟူ ဟာဆန်နှင့် တရုတ်ဒုတိယသမ္မတ ဟန်ကျန်းတို့ ပါဝင်ကြောင်း ခရမ်မလင်၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ အကြံပေး ယူရီ ဥရှာကော့ဗ်က အင်္ဂါနေ့တွင် မီဒီယာများသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဟန်ကျန်းသည် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ပူတင်နှင့် သီးခြားတွေ့ဆုံရန် မျှော်လင့်ရသည်။

ယခုနှစ် SPIEF ၏ ဧည့်သည်တော်နိုင်ငံမှာ ဆော်ဒီအာရေဗျဖြစ်ပြီး စွမ်းအင်ဝန်ကြီး မင်းသား အဗ္ဗဒူလာဇစ် ဘင် ဆယ်လ်မန် အယ်လ် ဆော့ဒ်ကို စေလွှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဥရှာကော့ဗ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါပွဲသည် ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်ဟောင်းများနှင့် အငြင်းပွားဖွယ် မီဒီယာပုဂ္ဂိုလ်များကိုလည်း ဆွဲဆောင်လျက်ရှိပြီး တက်ရောက်သူများထဲတွင် ဂျာမနီဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဂဲဟတ် ရှရိုဒါ၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် ပူတင်ကို ကြာရှည်စွာ ထောက်ခံသူ စတီဗင် ဆီဂဲလ်၊ အမေရိကန် ရှေးရိုးစွဲဝါဒီ ဝေဖန်ရေးသမား ကန်ဒေ့စ် အိုဝင်စ်နှင့် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှ လက်ယာစွန်းဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြသည့် အင်ဒရူးနှင့် ထရစ်စတန် တိတ်တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ရိုမေးနီးယားတွင် လူကုန်ကူးမှု၊ မုဒိမ်းမှုနှင့် စနစ်တကျ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များအပြင် ဗြိတိန်တွင်လည်း စွပ်စွဲချက်များစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသူများဖြစ်သည်။

Hyperglobus ၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သူ ဂျာမန်လက်လီရောင်းချရေး ဘီလျံနာ သောမတ်စ် ဘရက်ချ်သည် ရုရှားနိုင်ငံရှိ ဂျာမန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများတွင် ပါဝင်ရန် မျှော်လင့်ရသည်။ မော်စကိုနှင့် ဘာလင်တို့ကြား ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာသော်လည်း ဂျာမန်ကုမ္ပဏီပေါင်း ၁,၈၀၀ ခန့်သည် နိုင်ငံအတွင်း ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဖိုရမ်စီစဉ်သူများက ပြောကြားသည်။

ခရမ်မလင်သည် ဘီလာရုစ်၊ ကျူးဘားနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျတို့မှ တာဝန်ရှိသူများနှင့်အတူ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နှင့် တန်ဇန်းနီးယားသမ္မတများအပါအဝင် ၎င်းနှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် နိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဝန်ကြီးများကိုလည်း ဖိတ်ကြားထားသည်။

SPIEF သည် ရုရှား၏ နိုင်ငံရေးပြက္ခဒိန်တွင် အနီးကပ်ဆုံး စောင့်ကြည့်ခံရသည့် ပွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး သမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်သည် အမြဲလိုလို တက်ရောက်ကာ ဖိုရမ်၏ အဓိကမိန့်ခွန်းကို ပြောကြားလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် ရုရှား၏ စီးပွားရေးဦးစားပေးများကို ဖော်ပြရန်သာမက ဒေသတွင်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများအပေါ် ၎င်း၏ရပ်တည်ချက်ကို ဖော်ပြရန်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ရည်မှန်းချက်များကို အရိပ်အမြွက်ပြသရန် အခွင့်အရေးအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

အဆိုပါ အစည်းအဝေးတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် မေးခွန်းနှင့် အဖြေကဏ္ဍ ရှည်လျားစွာ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး ခေါင်းကြီးပိုင်းသတင်းများတွင် မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ရုရှားက ယူကရိန်းကို အလုံးအရင်းဖြင့် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး လအနည်းငယ်အကြာတွင် ပူတင်သည် SPIEF ကို အသုံးပြု၍ အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ရုရှားကို အထီးကျန်စေရန် ကြိုးပမ်းမှုများမှာ မအောင်မြင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ခေါင်းကြီးပိုင်းသတင်းများထက် ကျော်လွန်၍ ဖိုရမ်သည် မော်စကိုအတွက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စီးပွားရေးရည်ရွယ်ချက်ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများနှင့် ဥရောပဈေးကွက်များစွာ ဆုံးရှုံးမှုတို့ကြောင့် ရုရှားသည် ကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် တောင်အမေရိကတစ်လျှောက်ရှိ မိတ်ဖက်အသစ်များဆီသို့ ပြောင်းလဲရန် တွန်းအားပေးခံခဲ့ရသည်။

နိုင်ငံခြားအရာရှိများ၊ အမှုဆောင်အရာရှိများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ရုရှားသို့ ဆွဲဆောင်ခြင်းဖြင့် မော်စကိုသည် ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ဆက်လက်ပေါင်းစည်းနေဆဲဖြစ်ပြီး အနောက်နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးအရ အတည်ပြုချက်အပေါ် လုံးဝမှီခိုနေခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ပြသရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။