အစ္စရေးစစ်တပ်က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ဘူဖော့တ်ရဲတိုက်ကို သိမ်းပိုက်

အစ္စရေးစစ်တပ်သည် လက်ဘနွန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်ရေးထိုးစစ်ကို တိုးချဲ့နေချိန်တွင် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ အလယ်ခေတ်က တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ ခံတပ်ဖြစ်သော လက်ဘနွန်နိုင်ငံ၏ ဘူဖော့တ်ရဲတိုက်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သော ယင်းသိမ်းပိုက်မှုသည် အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့အကြား "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ရှိနေသော်လည်း တိုက်ပွဲများကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အစ္စရေးက အကြိမ်ကြိမ်ချိုးဖောက်ခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးလည်း ဖြစ်သည်။

"ဂါလီလီဒေသရှိ လူနေအိမ်ခြေများကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရသော တောင်ထိပ်များပေါ်တွင် အစ္စရေးအလံသည် တစ်ဖန်ပြန်လည်လွှင့်ထူနေပြီဖြစ်သည်။" ဟု ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေးလ် ကတ်ဇ်က ၁၉၈၂ ခုနှစ် လက်ဘနွန်နှင့် စစ်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သော စစ်သည်များအတွက် အောက်မေ့ဖွယ်အခမ်းအနားတွင် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း The Times of Israel သတင်းစာက ဖော်ပြသည်။

"ကျွန်ုပ်တို့၏ သူရဲကောင်းစစ်သည်များက ဘူဖော့တ်ကို တစ်ဖန်ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်ရှိ လုံခြုံရေးဇုန်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထိုနေရာတွင် ဆက်လက်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ကိုးကားဖော်ပြထားသည်။

ကတ်ဇ်သည် လူမှုကွန်ရက်တွင် အစ္စရေးအလံနှင့် စစ်တပ်၏ ဂိုလာနီတပ်မဟာအလံတို့နှင့်အတူ ရဲတိုက်ပုံကို ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။

ဘူဖော့တ်ရဲတိုက်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ အစ္စရေးက မည်သို့သိမ်းပိုက်ခဲ့သနည်း၊ အဘယ်ကြောင့် အရေးပါသနည်း။

အာရဗီဘာသာဖြင့် Qalaat al-Shaqif ဟု လူသိများသော ဘူဖော့တ်ရဲတိုက်သည် နှစ်ပေါင်း ၉၀၀ သက်တမ်းရှိ ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်သော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မီတာ ၇၀၀ (ပေ ၂,၃၀၀) ခန့်အမြင့်တွင် ရှိသည်။ ၁၂ ရာစုတွင် ခရူးဆိတ်စစ်သည်များက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်းရဲတိုက်သည် လီတာနီမြစ်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရသည်။

ခရူးဆိတ်စစ်သည်များက ထိုရဲတိုက်ကို ဘူဖော့တ်ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းအမည်မှာ ရှေးဟောင်းပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် "လှပသောခံတပ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ရာစုနှစ်များစွာအတွင်း ထိုခံတပ်သည် လက်ပြောင်းလက်လွှဲ အကြိမ်များစွာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ခရူးဆိတ်အုပ်စိုးသူများလက်မှ အော်တိုမန်အင်ပါယာအပါအဝင် ဒေသတွင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံအသီးသီးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ၎င်း၏ မြင့်မားသောတည်နေရာကြောင့် ဒေသတွင်း အရေးအပါဆုံး ကာကွယ်ရေးခံတပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို ထိန်းချုပ်သူမည်သူမဆို လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ကျယ်ပြန့်သောဧရိယာတစ်လျှောက် လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်စေခဲ့သည်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ပါလက်စတိုင်းတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ထိုနေရာကို အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး အစ္စရေးက ၁၉၈၂ ခုနှစ် လက်ဘနွန်ကျူးကျော်မှုအတွင်း သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းမပြုမီက ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လုံခြုံရေးဇုန်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ရဲတိုက်ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုဒေသမှ ဆုတ်ခွာသည်အထိ ဖြစ်သည်။

လက်ဘနွန်၏ ပဉ္စမအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော နာဘာတီယာအနီးရှိ မဟာဗျူဟာမြောက် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဘူဖော့တ်ရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တောင်တန်း (အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကလည်း လုံခြုံအောင်လုပ်ထားသည်) သည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း၏ မဟာဗျူဟာအရ အရေးအပါဆုံး စစ်ရေးနေရာများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။

ရဲတိုက်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းက အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကို လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းနှင့် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်း၏ ဧရိယာကျယ်ကြီးကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရသော စောင့်ကြည့်ရေးနေရာတစ်ခု ပေးသည်။

အစ္စရေးအရာရှိများက ယင်းစစ်ဆင်ရေးသည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးရန်နှင့် အစ္စရေးနယ်စပ်အနီးရှိ မြင့်မားသောနေရာများကို လုံခြုံအောင်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း တိုင်ယာမြို့မှ သတင်းပေးပို့နေသော အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် အိုဘိုင်ဒါ ဟစ်တိုက ရဲတိုက်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းက အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကို "ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို ဆန့်ကျင်ရာတွင် သိသာထင်ရှားသော နည်းဗျူဟာမြောက် အားသာချက်" ကို ပေးသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"၎င်းသည် နာဘာတီယာမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြို့များနှင့် ကျေးရွာအားလုံးကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရသည်။ ၎င်းသည် အနောက်ဘက် ဘီကာချိုင့်ဝှမ်း၊ သိမ်းပိုက်ထားသော ဂိုလန်ကုန်းမြင့်များအထိနှင့် မြောက်ပိုင်းဂါလီလီဒေသအထိကိုလည်း မြင်ရသည်" ဟု ၎င်းက သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။

"ဤနေရာမှ လူများသည် အစ္စရေးတို့ ယခုရရှိထားသော အပေါ်စီးမှ မြင်ကွင်းကြောင့် ဤစစ်ဆင်ရေးသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာမည်ကို အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်နေကြသည်။"

လက်ဘနွန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နောက်ဆုံးကိန်းဂဏန်းများအရ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံအပေါ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် လူပေါင်း ၃,၄၁၂ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၁၀,၂၆၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ခံတပ်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ရက်ပေါင်းများစွာ တိုက်ပွဲများနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဘူဖော့တ်ရဲတိုက်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ တပ်ဖွဲ့များသည် နာဘာတီယာအနီးရှိ ကြမ်းတမ်းသော မြေပြင်ကို ဖြတ်ကျော်၍ ချီတက်ခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာတွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတိုက်ခိုက်ရေးသမားများနှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ စာရင်းအရ တနင်္ဂနွေနေ့တစ်ရက်တည်းတွင် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတစ်လျှောက် တိုက်ခိုက်မှု ၃၆ ကြိမ်ကျော်၌ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လူ ၁၂ ဦးထက်မနည်းကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၃၅ ဦးကို ဒဏ်ရာရစေခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခဲ့သောကြောင့် အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း၏ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်ထားပြီးဖြစ်သည်။ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လက်ဘနွန်ပိုင်နက် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ (စတုရန်းမိုင် ၇၇၀) ခန့်ကို ယခုအခါ သိမ်းပိုက်ထားပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံ၏ ငါးပုံတစ်ပုံနီးပါး ဖြစ်သည်။

အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာသည် စစ်ပွဲ၏ တီဟီရန်အပေါ် ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှုတွင် အီရန်အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီ သေဆုံးခဲ့ခြင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်း ဟိုင်ဖာအနီးရှိ ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေးစခန်းတစ်ခုသို့ ဒုံးကျည်များ၊ ဒုံးပျံများနှင့် ဒရုန်းများ ပစ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် စစ်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန်အထိ အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြုအဖွဲ့သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ အစ္စရေးက သဘောတူညီချက်ကို နေ့စဉ်နီးပါး ချိုးဖောက်နေသော်လည်း ဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုသည် လက်ဘနွန်ထဲသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကို အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် လေးပုံတစ်ပုံရာစုကျော်အတွင်း အစ္စရေး၏ မြောက်ပိုင်းအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံထဲသို့ အဝေးဆုံးကျူးကျော်မှု ဖြစ်သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နက်တန်ယာဟုက ၎င်းသည် "လက်ဘနွန်ရှိ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို တိုးချဲ့ရန် အစ္စရေးစစ်တပ်ကို ထပ်မံညွှန်ကြားခဲ့သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

"ယခု ကျွန်ုပ်၏ ညွှန်ကြားချက်မှာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော နေရာများအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့၏ ထိန်းချုပ်မှုကို နက်ရှိုင်းစေရန်နှင့် ချဲ့ထွင်ရန်ဖြစ်သည်။" ဟု ၎င်းက ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ သွားရောက်စဉ် ပြောကြားခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့တွင် အစ္စရေးက လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ဟူမိုင်းန် အယ်လ်-ဖာအူကာ၊ ဘနာဖူလ်၊ အာရပ် ဆလင်းမ်၊ ရူမိုင်းန်၊ အာဇီ၊ အာကေးနှင့် ဂျဘာတို့ အပါအဝင် ကျေးရွာခုနစ်ရွာမှ ဒေသခံများအား အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းစေသည့် အမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

စစ်တပ်၏ အာရဗီဘာသာစကားပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် အာဗီချေး အဒရာအီက X တွင် ပို့စ်တစ်ခုတင်၍ အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်ထားသောကြောင့် ဒေသခံများသည် ထိခိုက်ခံရသည့် ဧရိယာမှ မီတာ ၁,၀၀၀ (ပေ ၃,၂၈၀) အကွာသို့ ချက်ချင်းရွှေ့ပြောင်းရမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။