ဣသရေလက လက်ဘနွန်မှာ ၁၆ ဦးကို သတ်ဖြတ်၊ ကုလသမဂ္ဂက နိုင်ငံတကာဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်

လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်ယာမြို့နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများအပေါ် အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး လူ ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း လက်ဘနွန်အစိုးရပိုင် အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ (NNA) က ပြောကြားသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တေယာဒက်ဘာကျေးရွာအပေါ် အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒေယာကာနွန်အန်နာမြို့နယ်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အေဂျင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

တိုင်ယာမြို့အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် အနည်းဆုံး လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း NNA အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညနေပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်လေယာဉ်တစ်စင်းသည် ဒေယာအက်ဇ်ဇာရာနီကျေးရွာကို ဝင်ရောက်စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်နှင့် ဆေးခန်းတစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အနည်းဆုံး လူသုံးဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း NNA က ပြောကြားသည်။

တိုင်ယာမြို့မှ သတင်းပေးပို့နေသည့် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် အိုဘိုင်ဒါ ဟစ်တိုက အစ္စရေးသည် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဤကျေးရွာများမှ ဒေသခံများကို ဘေးကင်းစွာ ထွက်ခွာရန် လုံလောက်သောအချိန် ပေးထားသည်ဟု အထင်ရောက်အောင် လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ထိုသို့မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်းအရ ရွှေ့ပြောင်းထွက်ခွာရာလမ်းကြောင်းများ ဘေးကင်းရမည်၊ လူများကို လုံလောက်သောအချိန် ပေးရမည်၊ သိမ်းပိုက်မှု ဆက်လက်မရှိစေရန် ပြန်လာနိုင်သည့်လမ်းကြောင်းကို ပံ့ပိုးပေးရမည်" ဟု ဟစ်တိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး "လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ အစ္စရေးစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများသည် ထိုလိုအပ်ချက်များနှင့် မကိုက်ညီပါ" ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

"ယနေ့ တိုင်ယာမြို့မှ ထွက်ခွာပြီး မြောက်ဘက်သို့ သွားရန် ကြိုးစားပါက ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများ၏ ပစ်မှတ်ထားခံရနိုင်ခြေ မြင့်မားသည်" ဟု ဟစ်တိုက ပြောကြားသည်။ "၎င်းသည် အလွန်အမင်း အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေဖြစ်ပြီး မြို့ပြင်သို့ ခရီးထွက်ရန် ကြိုးစားနေသည့် အရပ်သားများအတွက် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော အာမခံချက်များ မရှိပါ" ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးအကြီးအကဲ ဗော်ကာ တာ့ခ်က လက်ရှိပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းအားလုံး၏ နိုင်ငံတကာဥပဒေချိုးဖောက်မှုများကို အကဲဖြတ်ရန် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို လာမည့်အပတ်တွင် လက်ဘနွန်သို့ စေလွှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဤအကဲဖြတ်မစ်ရှင်ကို ကျွန်ုပ်တို့ စေလွှတ်ခြင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်ပြီး ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံး၏ ချိုးဖောက်မှုများ – နိုင်ငံတကာဥပဒေချိုးဖောက်မှုများ၊ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးဥပဒေချိုးဖောက်မှုများကို ကြည့်ရှုရန်၊ ၎င်းကို မှတ်တမ်းတင်ရန်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏တွေ့ရှိချက်များကို သင့်ထံ ပြန်လည်တင်ပြရန် ဖြစ်သည်" ဟု တာ့ခ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

မေလအစောပိုင်းတွင် လက်ဘနွန်ဝန်ကြီးချုပ် နာဝပ် ဆာလမ်က ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရာဇဝတ်မှုများကို ဆက်လက်မှတ်တမ်းတင်ရန်နှင့် ကုလသမဂ္ဂသို့ တင်ပြရန် အရေးကြီးကြောင်း ပုံမှန်အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်ဟု လက်ဘနွန်သတင်းပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ပေါလ် မော်ကို့စ်က ပြောကြားသည်။

တာ့ခ်သည် မကြာမီကာလအတွင်း လက်ဘနွန်သို့ လာရောက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် သဘောတူညီမှုရရှိခဲ့ကြောင်း ဆာလမ်က ပြောကြားခဲ့သည်ဟု မော်ကို့စ်က ထိုစဉ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

မတ်လတွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လက်ဘနွန်အပေါ် နေ့စဉ်နီးပါး အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီကို သတ်ဖြတ်မှုတို့ကို ကိုးကား၍ လက်ဘနွန်သည် အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲထဲသို့ ဆွဲသွင်းခံခဲ့ရသည်။

လက်ဘနွန်အဖွဲ့သည် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က အခြေအနေအရပ်ရပ်ဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ ပစ်ခတ်မှုများကို "လုံးဝရပ်စဲရန်" သတ်မှတ်ထားသော်လည်း အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်ကိုမူ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။

၎င်း၏တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များအပေါ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများအပါအဝင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး လူ ၃,၆၉၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၁,၄၁၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားသည်။

အစ္စရေးဘက်မှ လက်ဘနွန်တွင် စစ်သား ၂၉ ဦးနှင့် အရပ်သား ကန်ထရိုက်တာတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း စစ်တပ်၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။

အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် မည်သည့်သဘောတူညီချက်တွင်မဆို လက်ဘနွန်သည် ပါဝင်ရမည်ဟု တီဟီရန်က အခိုင်အမာပြောကြားသော်လည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့ ထပ်မံ၍ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်ခဲ့ကြပြီးနောက် သဘောတူညီချက်ရရှိရေး အလားအလာများ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်ခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့တွင် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ခရစ်ယာန်နယ်စပ်ကျေးရွာများအသင်းက ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်အစိုးရအား "ထိခိုက်ခံရပြီး သီးခြားဖြစ်နေသော ကျေးရွာများသို့ နိုင်ငံသားများ၊ အကူအညီများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်ရောက်နိုင်စေရန် ဘေးကင်းသော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစင်္ကြံလမ်းများကို ချက်ချင်းဖွင့်လှစ်ပေးရန်" တိုက်တွန်းခဲ့သည်။