အမေရိကန်၏ အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်အပေါ် ဘရာဇီးအနေဖြင့် လက်ခံနိုင်မည်မဟုတ်ဟု လူလာ ပြောကြား

ဘရာဇီးသမ္မတ လူဝီ အီနာစီယို လူလာ ဒါဆေးလ်ဗားက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်ကောက်ခံမှုအသစ်အပေါ် ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်လိုက်ပြီး မိမိနိုင်ငံအပေါ် ဆက်ဆံပုံကို “လက်ခံနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း” ပြောကြားလိုက်သည်။

အဆိုပါ ဝေဖန်မှုသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့က ဘရာဇီးနိုင်ငံမှ တင်သွင်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းအချို့အပေါ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်စည်းကြပ်မည်ဟု ကြေညာပြီးနောက် တစ်ရက်အကြာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကြား ပေါ်ပေါက်လာစပြုနေသည့် သံတမန်ရေးရာ ပြေလည်မှုများကို နောက်ပြန်ဆုတ်သွားစေသည့် ပုံစံဖြစ်နေသည်။

မေလအတွင်းက အိမ်ဖြူတော်၌ ထရမ့်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့စဉ်က နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး တိုးတက်လာမည်ဟု အကောင်းမြင်ခဲ့ကြောင်း လူလာက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် ထရမ့်၏ ဒုတိယသက်တမ်း ပထမနှစ်အတွင်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ်များတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့သည်။

ဝါရင့်လက်ဝဲယိမ်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ လူလာသည် လက်တင်အမေရိကအပေါ် ထရမ့်၏ ဒုတိယအစိုးရအဖွဲ့၏ ရန်လိုသောချဉ်းကပ်မှုများ၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့က ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ကာရေဘီယံပင်လယ်ပြင်တွင် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ တိုးမြှင့်ရောက်ရှိနေမှုများကို အဓိကဝေဖန်သူအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း ထရမ့်က ဘရာဇီးအစိုးရသည် လက်ယာယိမ်းအသံများကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်နေသည်ဟု စွပ်စွဲကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ လက်ယာစွန်းဝါဒီ ထင်ရှားသူများဖြစ်သည့် ဘရာဇီးသမ္မတဟောင်း ဂျိုင်ယာ ဘိုဆိုနာရိုနှင့် ၎င်း၏မိသားစုတို့နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိသူဖြစ်သည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဖက်ဒရယ်အစိုးရရှေ့နေများက ဘိုဆိုနာရိုကို ဘရာဇီး၏ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖြိုဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ပြီးနောက် ထရမ့်က တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဘရာဇီးအပေါ် အခွန်စည်းကြပ်မှု အဆင့်ဆင့်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကုန်ပစ္စည်းအများအပြားအတွက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

နောက်ဆုံးတွင် ဘိုဆိုနာရိုသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လူလာကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ထင်ရှားစီရင်ခံရပြီး ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် လူလာက အမေရိကန်-ဘရာဇီး ကုန်သွယ်ရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း ယခုအခွန်သစ်အဆိုပြုချက်ကြောင့် အံ့အားသင့်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက ဘရာဇီးအနေဖြင့် အမေရိကန်နှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်လိုသော်လည်း လိုအပ်ပါက အခြားကုန်သွယ်ဖက်များကို ရှာဖွေသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့က ပြောကြားရာတွင် အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ် ဂျေမီဆန် ဂရီးယားက နောက်ဆုံးအခွန်အဆိုပြုချက်သည် မမျှတသော ကုန်သွယ်ရေးအလေ့အကျင့်များဟု စွပ်စွဲချက်များအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် တရားမဝင် သစ်တောပြုန်းတီးမှု၊ အီသနောဈေးကွက် ဝင်ရောက်ခွင့်နှင့် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် အဓိကထားခဲ့ကြောင်း အနှစ်ချုပ်ဖော်ပြချက်တွင် ပါရှိသည်။ နှစ်နိုင်ငံကြား ကုန်သွယ်ရေးအလေ့အကျင့်များသည် “မမျှတသည့်အပြင် အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်မှုကို ဝန်ပိစေခြင်း သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။

CNBC သို့ ပြောကြားရာတွင် ဂရီးယားက အမေရိကန်နှင့် ဘရာဇီးကြား “ကြီးမားသော” ကုန်သွယ်ရေးလိုငွေပြမှုရှိနေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ အချက်အလက်များက ထိုပြောဆိုချက်ကို ငြင်းပယ်နေပြီး အမေရိကန်သည် ဘရာဇီးနှင့် ကုန်သွယ်မှုတွင် ပိုငွေပြနေကြောင်း ပြသနေသည်။

ဥပမာအားဖြင့် မတ်လတွင် ဘရာဇီးသည် အမေရိကန်ထံမှ တင်သွင်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းပမာဏမှာ တင်ပို့သည့်ပမာဏထက် ပိုမိုများပြားခဲ့ပြီး အမေရိကန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၂၀ သန်း ကုန်သွယ်မှုပိုငွေ ရရှိခဲ့သည်။

အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်က ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ်စီးပွားရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ (IEEPA) အရ အိမ်ဖြူတော်က ချမှတ်ထားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခွန်စည်းကြပ်မှုများကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးနောက် ထရမ့်အစိုးရသည် အခွန်ကောက်ခံမှုအတွက် ဗျူဟာသစ်တစ်ခုကို ကျင့်သုံးနေပုံရကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက သုံးသပ်ကြသည်။

အခွန်သစ်များကို အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒ၏ အပိုင်း ၃၀၁ (Section 301) အရ စည်းကြပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဥပဒေသည် ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ကုန်သွယ်ရေး ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်ရန် အမေရိကန်အစိုးရကို ကျယ်ပြန့်သော လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးထားသည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေအရ “မမျှတ” ဟု သတ်မှတ်သည့် ကုန်သွယ်ရေးအလေ့အကျင့်များအတွက် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်ရန်လည်း ခွင့်ပြုထားသည်။

ဘရာဇီးအပေါ် နောက်ဆုံးချမှတ်မည့် အခွန်စည်းကြပ်မှုများသည် ဇူလိုင်လအစောပိုင်းတွင် ကုန်ဆုံးမည့် အများပြည်သူ၏ သဘောထားမှတ်ချက်ပေးနိုင်သည့် ကာလတစ်ခုကို ဖြတ်သန်းရမည်ဖြစ်သည်။

အမဲသား၊ ကော်ဖီ၊ ရှားပါးမြေထွက်ပစ္စည်းများ၊ အခြားသတ္တုများ၊ စွမ်းအင်နှင့် လေယာဉ်အစိတ်အပိုင်းများအပါအဝင် ဘရာဇီး၏ အဓိကထုတ်ကုန်အချို့မှာ အခွန်သစ်များမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရရှိထားသည်။

ယခုနောက်ဆုံး အခွန်အဆိုပြုချက်သည် နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဘိုဆိုနာရို၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်သူ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဖလာဗီယို ဘိုဆိုနာရိုနှင့် အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် လူလာအတွက် အခက်အခဲတစ်ခု ဖြစ်လာနေသည်။