အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဌာနသည် အိုမန်နိုင်ငံအား ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားနှင့်ပတ်သက်၍ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများ ခြိမ်းခြောက်နေသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အိုမန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံအား ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အခွန်ကောက်ခံမှုစနစ်တစ်ခု ထူထောင်ရန် ကူညီပါက ၎င်းအပေါ် “ပြင်းထန်စွာ” ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်မည်ဟု သတိပေးခဲ့ပြီး သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ပင်လယ်ကွေ့မဟာမိတ်နိုင်ငံအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ပိုမိုပြင်းထန်လာစေခဲ့သည်။

အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့ ဘက်ဆင့်က ကြာသပတေးနေ့တွင် ဝါရှင်တန်သည် မဟာဗျူဟာကျသော ထိုရေလမ်းကြောင်းရှိ ကုန်သွယ်သင်္ဘောများအပေါ် မည်သည့်နိုင်ငံမှ အခကြေးငွေများ ကောက်ခံခြင်းကို “သည်းခံမည်မဟုတ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“အထူးသဖြင့် အိုမန်သည် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနက ရေလက်ကြားအတွက် အခွန်ကောက်ခံမှုများကို ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသည့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ ပါဝင်ပတ်သက်သူများကို ပြင်းထန်စွာ ပစ်မှတ်ထားမည်ဖြစ်ပြီး ဆန္ဒရှိသော မိတ်ဖက်များကိုလည်း အရေးယူမည်ကို သိထားသင့်သည်” ဟု ဘက်ဆင့်က လူမှုမီဒီယာပို့စ်တစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“နိုင်ငံအားလုံးသည် ကုန်သွယ်မှုလွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန် အီရန်၏ မည်သည့်ကြိုးပမ်းမှုကိုမဆို လုံးဝငြင်းပယ်သင့်သည်။ ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာကို ခြောက်လှန့်နေသော တီဟီရန်၏နေ့ရက်များ ကုန်ဆုံးသွားပြီ” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

သမ္မတထရမ့်က ကြားနေရေးနှင့် ဒေသတွင်းအကျပ်အတည်းများ၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြားစစ်ပွဲတွင် ဖျန်ဖြေရေးကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် လူသိများသော အမေရိကန်၏အဓိကမဟာမိတ် အိုမန်နိုင်ငံအား ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုပြီးနောက် ၂၄ နာရီမပြည့်မီတွင် ဤထုတ်ပြန်ချက်ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်က တီဟီရန်နှင့် မတ်စကတ်အစိုးရများသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပူးတွဲစီမံခန့်ခွဲနိုင်သည်ဟု အကြံပြုထားသော်လည်း အိုမန်က ၎င်း၏နယ်မြေအတွင်းမှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော ရေလမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု မပြောဆိုပေ။

ဝါရှင်တန်၏ အိုမန်အပေါ် မကြာသေးမီက သဘောထားကို မည်သည့်အရာက တွန်းအားပေးနေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမသိရပေ။ အမေရိကန်သည် လုံခြုံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးသောမိတ်ဖက်တစ်ဦးကို ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုနှင့် စစ်ရေးအရအရေးယူမှုများ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းသည် အလွန်ထူးခြားသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က တိုက်ရိုက်လှုံ့ဆော်မှုမရှိဘဲ အီရန်ကို ဗုံးကြဲစတင်ခဲ့ချိန်မှစ၍ အီရန်က ရေလက်ကြားကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာကို ကြေညာခဲ့သည်။

ပဋိပက္ခမဖြစ်မီက ကမ္ဘာ့ရေနံ၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဟော်မုဇ်မှတစ်ဆင့် စီးဆင်းခဲ့သောကြောင့် အီရန်၏ ပိတ်ဆို့မှုသည် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကို ကြီးမားသောဖိအားဖြစ်စေကာ စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် စစ်ပွဲကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ရရှိရေး သွယ်ဝိုက်၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနေခဲ့ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် အဓိကသဘောထားကွဲလွဲမှုတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

ထရမ့်က ရေလက်ကြားသည် လွတ်လပ်သော ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ရှိရမည်ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

ရေလက်ကြားကို ကာလတိုအတွင်း အီရန်-အိုမန် ပူးတွဲထိန်းချုပ်မှုကို လက်ခံမည်လားဟု မေးမြန်းခံရချိန်တွင် အမေရိကန်သမ္မတက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သတင်းထောက်များကို “ဘယ်သူမှ မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူး။ ဒါဟာ နိုင်ငံတကာရေပြင်ဖြစ်တယ်။ အိုမန်လည်း တခြားသူတွေလိုပဲ ပြုမူရမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် သူတို့ကို ဖောက်ခွဲပစ်ရမယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအမြင့်ဆုံးကောင်စီ ဒုတိယအတွင်းရေးမှူး အလီ ဘာဂျရီ ကနီက ကြာသပတေးနေ့တွင် တီဟီရန်သည် ဟော်မုဇ်ကို နိုင်ငံအတွက် မလုံခြုံမှု၏ရင်းမြစ်ဖြစ်စေရန် ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဤလမ်းကြောင်းကို အီရန်၏လုံခြုံရေးကို ဆန့်ကျင်ရန် အသုံးပြုခဲ့သော အင်အားကြီးနိုင်ငံများသည် တာဝန်ခံမှုရှိရမည်” ဟု အီရန်အများပြည်သူရုပ်မြင်သံကြားက ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။

ဘာဂျရီကနီက အီရန်သည် ဒေသတွင်း၌ “ကြီးစိုးမှုနှင့် လွှမ်းမိုးမှုကို ပျက်ပြယ်စေကာ ယုံကြည်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အားကောင်းစေသော တရားမျှတသောအမိန့်တစ်ရပ်” ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။