ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် ဘယ်ဝါဒီနှင့် အစွန်းရောက်ဝါဒီတို့ ယှဉ်ပြိုင်မည့် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဒုတိယအကျော့ မဲပေးမည်

ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသားများသည် နိုင်ငံ၏ နောက်ထပ်သမ္မတကို ရွေးချယ်ရန်အတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲရုံများသို့ သွားရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံ၏ တိုးတက်သော အစိုးရ၏ လက်ဝဲယိမ်း အမွေဆက်ခံသူတစ်ဦးနှင့် ရာဇဝတ်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းမည်ဟု ကတိပြုထားသည့် လက်ယာစွန်း အပြင်လူတစ်ဦးတို့ ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။

မေလ ၃၁ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သည့် ပထမအကျော့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၁ ဦးအနက်မှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ဥပဒေပြုအမတ် အိုင်ဗန် ဆီပီဒါ (Ivan Cepeda) နှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရှေ့နေ အဘီလာဒို ဒီလာ အက်စ်ပရီယဲလား (Abelardo de la Espriella) တို့အကြား မဲဆန္ဒရှင် ၄၁ သန်းကျော်က အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် မဲပေးပွဲကို တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦးစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကို ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ကိုလံဘီယာနိုင်ငံကို အမာရွတ်ထင်ကျန်စေခဲ့သည့် ကားဗုံးခွဲမှုများ၊ ပြန်ပေးဆွဲမှုများနှင့် လူပျောက်မှုများကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ ပြန်လည်မဖြစ်ပွားစေရေးအတွက် အဓိကထား ပြောဆိုနေကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အဆိုပြုထားသည့် ဖြေရှင်းနည်းများမှာ နိုင်ငံရေးအရ လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသည်။

ဒီလာ အက်စ်ပရီယဲလားသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိထားသည့် ပြင်းထန်သော ချဉ်းကပ်မှုမျိုးကို အဆိုပြုထားသည်။

“ကျား” ဟု အမည်ပြောင်ပေးထားသည့် နိုင်ငံရေးလောကသို့ အသစ်ဝင်ရောက်လာသူတစ်ဦးဖြစ်သူ ၎င်းသည် ရာဇဝတ်ကောင်များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် လိုက်လံဖမ်းဆီးမည်ဖြစ်ပြီး အယ်လ်ဆာဗေးဒေါသမ္မတ နာယစ် ဘူကီလီ၏ မူဝါဒများကို အတုယူကာ အကျဉ်းထောင်ကြီး ၁၀ ခု တည်ဆောက်မည်ဟု ကတိပြုထားသည်။ အဆိုပါမူဝါဒများသည် လူသတ်မှုနှုန်းကို လျှော့ချပေးနိုင်ခဲ့သော်လည်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသည်။

ဆီပီဒါကမူ သမ္မတ ဂူစတာဗို ပီထရို၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟု ကတိပြုထားပြီး၊ ယင်းကြိုးပမ်းမှုများမှာ အများအားဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအများအပြားနှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပီထရို စတင်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည့် အဆိုပါ မဟာဗျူဟာအရ ကြာသပတေးနေ့အထိ စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရပြီးမှသာ အဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်ရှိသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုက လက်နက်ချကာ အရပ်သားဘဝသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် ပြန်လည်နေရာချထားရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။

ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦးစလုံးသည် နိုင်ငံ၏ အခက်အခဲဖြစ်နေသော ကျန်းမာရေးစနစ်၊ ဖောင်းပွနေသော ပြည်သူ့ကြွေးမြီနှင့် အမြစ်တွယ်နေသော အဂတိလိုက်စားမှုများအတွက် မတူညီသော ဖြေရှင်းနည်းများကို တင်ပြထားကြသည်။

“အခုလောလောဆယ် ကျွန်တော့်ကို စိုးရိမ်စေတာက ကျွန်တော်တို့ကြားမှာ ရှိနေတဲ့ ဝင်ရိုးစွန်းနှစ်ခုလို ကွဲပြားနေတဲ့ အခြေအနေပါပဲ။ အစွန်းရောက်တဲ့ ဘက်နှစ်ခု ရှိနေပြီး အကြမ်းဖက်မှုတွေက စိုးရိမ်စရာကောင်းပါတယ်” ဟု မြို့တော် ဘိုဂိုတာမှ ရှေ့နေ ဂျွန် မန်ရစ်က ပြောကြားသည်။

“ကျွန်တော် မျှော်လင့်တာကတော့ ဘယ်သူပဲနိုင်နိုင် လက်ခံပေးကြဖို့ပါပဲ။ ဘယ်ဘက်ကပဲဖြစ်ဖြစ် လက်ခံပြီး လူမှုရေးအရ သဘောတူညီမှု ရအောင် ကြိုးစားကြရအောင်။ ... အပြင်ထွက်ပြီး ရန်မဖြစ်ကြပါနဲ့” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။

တရားဝင်ရလဒ်များအရ ပထမအကျော့တွင် ဆီပီဒါက မဲ ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိခဲ့ပြီး ဒီလာ အက်စ်ပရီယဲလားက မဲ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိခဲ့သည်။

မေလ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ စစ်တမ်းများတွင် အစဉ်တစိုက် ဦးဆောင်နေခဲ့သည့် ဆီပီဒါသည် အနိုင်မရရှိခဲ့သည့်အပြင် ဒီလာ အက်စ်ပရီယဲလား၏ နောက်တွင်သာ ရပ်တည်ခဲ့ရပြီးနောက် ပီထရိုက အထောက်အထားမရှိဘဲ ရလဒ်များကို သံသယဝင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံက ကိုလံဘီယာတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ (FARC) နှင့် သမိုင်းဝင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၁၀ နှစ်အကြာတွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် အစိုးရတို့အကြား ဖြစ်ပွားနေသည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော တိုက်ပွဲများ၏ သံသရာကို ချိုးဖျက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက်ပေးခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း သူပုန်အဖွဲ့အများစုသည် ၎င်းတို့၏ အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ တိုက်ပွဲများကို စွန့်လွှတ်ကာ မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခိုမှုမှ ရရှိသည့် ငွေကြေးအကျိုးအမြတ်များအတွက်သာ လုပ်ဆောင်လာကြသဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုများမှာ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က အာဏာပိုင်များသည် လူသတ်မှု ၁၄,၇၈၀ ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ အနည်းဆုံး ၂၀၁၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အများဆုံးဖြစ်ကာ တရားမဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် သမ္မတလောင်းအဖြစ် မျှော်လင့်ထားသူ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီဝင် မီဂွယ် ယူရီဘေးလည်း ပါဝင်သည်။

ခြိမ်းခြောက်ငွေညှစ်မှုများမှာလည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၁၃,၄၁၇ မှုအထိ ရှိလာခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်က မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အရေအတွက်ထက် နှစ်ဆကျော် ပိုမိုများပြားလာသည်။