အစ္စရေးတို့၏ လက်ဘနွန် တိုက်ခိုက်မှုများတွင် အဆင့်မြင့် စစ်သည်များ အပါအဝင် လူ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

အမေရိကန် ကြားဝင်စေ့စပ်သော ဆွေးနွေးပွဲများအတွင်း နိုင်ငံများအကြား အခြေအနေအရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတစ်လျှောက် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အဆင့်မြင့်စစ်သည်များ အပါအဝင် လူ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။

စနေနေ့တွင် လက်ဘနွန်စစ်တပ်က ခါဒါလီ-နာဘာတီယာ လမ်းမပေါ်ရှိ စစ်ဘက်ယာဉ်တစ်စီးကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်တစ်ဦးနှင့် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦး အပါအဝင် အရာရှိနှစ်ဦးနှင့် စစ်သည်တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုသည် “တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသော ဧရိယာ” တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး “တိုက်ပွဲဇုန်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုသည် အစ္စရေးစစ်တပ်နှင့် ညှိနှိုင်းမှု လိုအပ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက “အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးဆဲဖြစ်သည်” ဟုလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်း၏စစ်သည်များ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လက်ဘနွန်စစ်တပ်က “အစ္စရေး၏ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနှင့် ထပ်တလဲလဲ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ကျူးကျော်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်းသည် … ဖြေရှင်းချက်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်သမ္မတ ဂျိုးဇက်ဖ် အောင်န်က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ၎င်း၏ရုံးက ထိုတိုက်ခိုက်မှုကို “လက်ဘနွန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ စံနှုန်းများကို သိသာထင်ရှားစွာ ချိုးဖောက်ခြင်း” အဖြစ် မှတ်ယူကြောင်း လူမှုမီဒီယာတွင် တင်ထားသည့် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်ဝန်ကြီးချုပ် နာဝါဖ် ဆာလမ်ကလည်း အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းကို “ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ရာဇဝတ်မှုနှင့် လက်ဘနွန်နှင့် လက်ဘနွန်ပြည်သူအားလုံးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှု” အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ဆာလမ်က ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝါဆမ် ဆာဘရာ၊ ဗိုလ်ကြီး အီလီ ခူရီနှင့် စစ်သည် ဟူစိန် ဂိုဇယ်လ်တို့၏ မိသားစုများနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအပြင် လက်ဘနွန်စစ်တပ်ကိုယ်တိုင်ထံသို့ ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဟစ်ဘိုလာက အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကို “ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ရာဇဝတ်မှု” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်အစိုးရသည် “ဝါရှင်တန်ရှိ ရန်သူ၏ တောင်းဆိုချက်များကို လုံးဝလက်နက်ချခြင်း” ဖြင့် ၎င်း၏နိုင်ငံကို သွေးထွက်သံယိုဖြစ်အောင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

“လက်ဘနွန်စစ်တပ်မှ စစ်သည်များ သို့မဟုတ် အရာရှိများ သေဆုံးခြင်းသည် ဒါပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ပါ” ဟု ဘေရွတ်မှ သတင်းပေးပို့နေသော အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနမှ အလီ ဟာရှမ်က ပြောကြားခဲ့ပြီး မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ပဋိပက္ခစတင်ချိန်မှစ၍ ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် “ဤကဲ့သို့ အဆင့်မြင့် ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး သေဆုံးခြင်းသည် ဒါပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

လက်ဘနွန်အရာရှိများထံမှ ပြောဆိုမှုများစွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း “အစိုးရလုပ်နိုင်တာ ဘာမှမရှိပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်က အမျိုးသားလုံခြုံရေးဝန်ထမ်း ၁၃ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ပေမယ့် အစိုးရက ဘာမှ တကယ်တမ်း လုပ်ဆောင်ခဲ့တာ မရှိပါဘူး” ဟု ဟာရှမ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

“လွန်ခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း အစိုးရလုပ်နိုင်ခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသောအရာမှာ လက်ရှိတွင် အစ္စရေးတို့ ချဉ်းကပ်နေသည့် တောင်ပိုင်းကျေးရွာများနှင့် မြို့များမှ ၎င်း၏တပ်များကို ရုပ်သိမ်းခြင်းပင် ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

သီးခြားစီအနေဖြင့် ဆိုင်ဒွန်ခရိုင်ရှိ တောင်ပိုင်းကျေးရွာ ဆက်ဆာကီယာကို အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် လူ ၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင် အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ (NNA) က သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နာဘာတီယာခရိုင်ရှိ ဒေအာလ်-ဇာဟရာနီရှိ အဝေးပြေးလမ်းမပေါ်ရှိ ကားတစ်စီးကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အစ္စရေး၏ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် နောက်ထပ်လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

အစ္စရေးက အာမာတီ၊ မာရှာဂါရာ၊ ကာဖာ ဟူနာ၊ ဆာဂျက်ဒ်နှင့် အန်ဆာရီယာ အစရှိသည့် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကျေးရွာများအတွက် အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းသည့် အမိန့်များကိုလည်း ထပ်မံထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဇာဟရာနီမြစ်မြောက်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ဒေသခံများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ဟစ်ဘိုလာက ၎င်း၏တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ဘင်ဂျဘေးလ်ဒေသရှိ အသစ်တည်ထောင်ထားသော ဘလက်တ် စစ်စခန်းရှိ မာကာဗာ တင့်ကားတစ်စီးကို အဘာဘီလ် ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိမှန်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဘိုလာအကြား တိုက်ပွဲများကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အသက်ဝင်ခဲ့သော်လည်း လုံးဝလေးစားလိုက်နာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဟစ်ဘိုလာနှင့် အစ္စရေးတို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ချိုးဖောက်မှုများဖြင့် မကြာခဏ အပြန်အလှန် စွပ်စွဲခဲ့ကြပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက်က ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို အခြားတစ်ဖက်က ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသော ချိုးဖောက်မှုများကို ကိုးကား၍ တရားမျှတကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း ဝါရှင်တန်၌ လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေး သံတမန်များက နောက်ထပ် အခြေအနေအရ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတစ်ခုကို ကြေညာခဲ့သည်။

ဟစ်ဘိုလာခေါင်းဆောင် နာအင်မ် ကာဆမ်က ဤအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ဟစ်ဘိုလာကို ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိသည့်အပြင် အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ရုပ်သိမ်းမှုကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိသောကြောင့် ပယ်ချခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဘိုလာတို့ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေသော်လည်း လက်ဘနွန်စစ်တပ်သည် သမိုင်းကြောင်းအရ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကို ရှောင်ရှားခဲ့ပြီး လက်ရှိပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ဟစ်ဘိုလာနှင့် အစ္စရေးအကြား နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခသည် အဆိုပါအဖွဲ့က တီဟီရန်ကို ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ပြောကြားပြီးနောက် မတ်လအစောပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နောက်ဆုံးကိန်းဂဏန်းများအရ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ လက်ဘနွန်တစ်လျှောက် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လူ ၃,၅၅၈ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၀,၈၇၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

စနေနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရာချီက ဘေရွတ်သည် အမေရိကန်နှင့် ဆွေးနွေးပွဲများအတွင်း တီဟီရန်အတွက် အပေးအယူလုပ်ရန် အသုံးချခံဖြစ်သည်ဟူသော သမ္မတ အောင်န်၏ မှတ်ချက်များကို ပယ်ချခဲ့သည်။

“လက်ဘနွန်သာ အီရန်အတွက် အပေးအယူလုပ်ရန် အသုံးချခံဖြစ်ခဲ့လျှင် ကျွန်ုပ်တို့ လွန်ခဲ့သော ကာလများကတည်းက သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ၎င်းက လူမှုမီဒီယာပို့စ်တစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“သမ္မတကြီး၊ သင်၏ တကယ့်ရန်သူထံမှ လက်ဘနွန်ကို ကယ်တင်ပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။