ကမ်ဘို- ခန္ဓာကိုယ်အဆိပ်ထုတ်ကုသမှုခံယူသူများကို သေဆုံးစေသည့် ဖားအဆိပ် ‘ဝိညာဉ်ရေးရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာ’ ဆိုတာ ဘာလဲ။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လူများစွာ ကမ်ဘိုဟုခေါ် ရှေးဟောင်း ကုသမှုတွင် ပါဝင်ပြီးနောက် သေဆုံး။ ဖားအဆိပ် သောက်သုံးခြင်း ပါဝင်။

ကမ်ဘို ဝိညာဉ်ရေး ထုံးတမ်း။ အနောက်တိုင်း "ကျန်းမာရေး အသိုင်းအဝိုင်း" ကြား မြှင့်တင်။ စိုးရိမ်စိတ်မှ အဆစ်နာအထိ ရုပ်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်း ရောဂါများအတွက် တစ်ခုတည်းသော ကုသမှုအဖြစ် ကြော်ငြာ။ သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထား မရှိ။

ယခုနှစ် ဧပြီလ၊ အသက် ၄၀ ဗြိတိန် ကျန်းမာရေး နည်းပြ၊ ကင်ဆာမှ အသက်ရှင်သူ ခရစ်စတီယန် ထရန့် (Kristian Trend) ကမ်ဘိုပါဝင် "သန့်စင်ရေး အခမ်းအနား" တွင် ပါဝင်ပြီးနောက် နောက်ဆုံး သေဆုံးသူ ဖြစ်။ ဒေသတွင်း မီဒီယာ သတင်းထုတ်ပြန်။

ထရန့် မိခင် ဗြိတိန် အမျိုးသားသတင်းစာ The Telegraph ကို ပြော။ ထိုအလေ့အကျင့် ပိတ်ပင်လို။ ဗြိတိန်တွင် ကမ်ဘိုအတွက် ဖားအဆိပ် ဝယ်ယူခွင့် တရားဝင်။ လိုင်စင်ရ ဆေးဝါးအဖြစ် မသတ်မှတ်။

အခြားနိုင်ငံများကလည်း ထိုအလေ့အကျင့် ပိတ်ပင်ပြီး။

ကမ်ဘို ရှေးဟောင်း ရှာမန် ကုသမှု ထုံးတမ်း။ ရိုးရာ တောင်အမေရိက ဆေးပညာမှ ဆင်းသက်။ ရာစုနှစ်များစွာက အမေဇုန် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုများ ကျင့်သုံး။ "ကမ်ဘို" ဟူသော ဝေါဟာရ ဧရာမ မျောက်ဖား (Phyllomedusa bicolor) မှ ထွက်သော အရည်များ။ ထုံးတမ်းစဉ်လာအတွင်း အရေပြားပေါ် အပူလောင်ရာငယ်များတွင် လိမ်းကျံ။

ကျွမ်းကျင်သူများ ပြော။ ကမ်ဘို၏ မူလဇစ်မြစ် အတိအကျ ဖော်ထုတ်ရန် ခက်ခဲ။ ထုံးတမ်း အသိပညာ စာဖြင့် ရေးသားခြင်းထက် နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း။

ထိုအလေ့အကျင့်၏ အစောဆုံး စာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ၁၉၂၅ ခုနှစ်။ ပြင်သစ် သာသနာပြု ကွန်စတန့် တက်စတီဗင် (Constant Tastevin) ပီရူးနှင့် ဘရာဇီး နယ်စပ်ဒေသများတွင် ကမ်ဘို ကျင့်သုံးမှုအကြောင်း ရေးသား။

မျောက်ဖား ကမ်ဘိုကို ထုတ်လွှတ်။ တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များ သတ်ရန် သို့မဟုတ် ထိခိုက်စေရန်။ ထိုအရည်များကို sapo ဟုလည်း ခေါ်။ စပိန်ဘာသာဖြင့် "ဖားပြုတ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ။

ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါများစွာ ထိုကဲ့သို့ အဆိပ်များ ထုတ်လွှတ်။ ယခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ဥရောပနိုင်ငံများ ရုရှားကို စွပ်စွဲ။ တောင်အမေရိက မြှားဖားများမှ ထွက်သော အဆိပ်ဖြင့် ခရမ်လင် ဝေဖန်သူ အလက်ဇီ နာဗယ်နီ (Alexey Navalny) ကို သတ်ဖြတ်။

ကမ်ဘို ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးနှင့် ကုသမှု အလေ့အကျင့်။ ရှာမန်ဟုခေါ် အထူးပြု ကျွမ်းကျင်သူများ ရိုးရာအရ ဆောင်ရွက်။

ဖား၏ အရည်များ စုဆောင်း၊ အခြောက်ခံ။ တိရစ္ဆာန်ကို သဘာဝအတိုင်း ပြန်လွှတ်မပေးမီ။ အပူပေးထားသော တံဖြင့် အရေပြားပေါ် အပူလောင်ရာငယ်များ ပြုလုပ်။ ထိုအခြောက်ခံထားသော အရည်ကို ရှာမန်က ထိုနေရာများတွင် လိမ်းကျံ။ ကမ်ဘို အာနိသင် ရရန် စောင့်ဆိုင်းရင်း ဓမ္မသီချင်းများ ရွတ်ဆို။

ကုသမှု ခံယူသူရှေ့တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံးတစ်ပုံး ချထား။ အော့အန်ခြင်း မျှော်လင့်၍။ ထုံးတမ်း၏ ပုံမှန် တုံ့ပြန်မှု။ ထို့နောက် ကမ်ဘိုကို အပူလောင်ရာများမှ သုတ်ဖယ်။

ကမ်ဘို အဆိပ်ရှိသည်ဟု ယူဆ။ ဇီဝတက်ကြွ ပက်ပတိုက်များ (peptides) ရှုပ်ထွေးသော ရောနှောမှု ပါဝင်၍။ အမိုင်နိုအက်ဆစ် ကွင်းဆက်တိုများ။ အချို့က အစာခြေလမ်းကြောင်းကို ပြင်းထန်စွာ လှုံ့ဆော်၊ ပြင်းထန် ပျို့အန်ခြင်း ဖြစ်စေ။ အချို့က နှလုံးသွေးကြောစနစ်ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်၊ သွေးပေါင်ချိန် လျင်မြန်စွာ ကျဆင်း၊ မူးမေ့လဲခြင်း ဖြစ်စေ။

ပက်ပတိုက်အချို့ ဘိန်းကဲ့သို့ အာနိသင်ရှိ။ အသက်ရှူပုံစံ ပြောင်းလဲ၊ ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ကို သက်ရောက်။ အလွန်အမင်း အခြေအနေများတွင် ဤပေါင်းစပ်မှု ရုတ်တရက် နှလုံးပြဿနာများ သို့မဟုတ် ပြင်းထန် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ အဆိပ်သင့်ခြင်း ဖြစ်စေနိုင်။ သေစေနိုင်။

ထုံးတမ်းမစမီ ကမ်ဘို ခံယူသူ ရေများများ သောက်ရန် မကြာခဏ အကြံပြု။ ပြင်းထန် အော့အန်ခြင်းနှင့် အရည်ပြောင်းလဲမှုများ ပေါင်းစပ်ပါက hyponatremia ဖြစ်စေနိုင်။ သွေးထဲတွင် ဆိုဒီယမ် ပမာဏ အန္တရာယ်ရှိစွာ နည်းပါးခြင်း။ ရေအဆိပ်သင့်ခြင်းဟုလည်း ခေါ်။ ပြင်းထန် hyponatremia ဦးနှောက်ရောင်ခြင်း၊ တက်ခြင်း၊ ကိုမာဝင်ခြင်း၊ အဆိုးဆုံး အခြေအနေတွင် ဦးနှောက်သေဆုံးခြင်း ဖြစ်စေနိုင်။

ကမ်ဘို အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းကို ပြင်းထန်စွာ ကျုံ့စေ။ အစာပြွန် ပေါက်ပြဲစေနိုင်၊ သေဆုံးခြင်း ဖြစ်စေနိုင်။

ကမ်ဘိုကို "သန့်စင်ရေး" ထုံးတမ်းအဖြစ် သိ။ ခန္ဓာကိုယ် အဆိပ်အတောက် ဖယ်ရှား၊ အချို့ ရိုးရာများတွင် မျိုးပွားနိုင်စွမ်း၊ ပုရိသအား တိုးမြှင့်၊ ကံကောင်းခြင်းပင် ဆောင်ယူသည်ဟု ယုံကြည်။

စွဲလမ်းမှု၊ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ၊ စိုးရိမ်စိတ်၊ ကင်ဆာ၊ နာတာရှည် နာကျင်မှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ ဆီးချို၊ အသည်းရောင်၊ HIV နှင့် AIDS၊ ကူးစက်ရောဂါများ၊ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ အခြေအနေများ အပါအဝင် ရောဂါများ ကုသရန်လည်း အသုံးပြု။ အမေရိကန် ကျန်းမာရေး သတင်းအချက်အလက် ဝက်ဘ်ဆိုက် Healthline အရ။

သို့သော် ဆရာဝန်များ ပြော။ ကမ်ဘို ထိုရောဂါများ ကုသရာတွင် ထိရောက်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထား မရှိ။ ခေတ်သစ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ် မှတ်တမ်းများက ကမ်ဘိုကို ပြင်းထန်သော ဖျားနာမှုနှင့် သေဆုံးမှုတို့နှင့် ဆက်စပ်။

Healthline ကမ်ဘို၏ ဖြစ်နိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ စာရင်းပြုစု။ ပျို့အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ နှလုံးတုန်ခြင်း၊ လည်ချောင်းတွင် တစ်ဆို့နေသလို ခံစားရခြင်း၊ မျိုချရခက်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်း၊ မျက်ခွံ သို့မဟုတ် မျက်နှာ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ဆီးထိန်းချုပ်မှု ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ပါဝင်။

လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုအတွင်း ကမ်ဘို အနောက်တိုင်းနှင့် လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံများတွင် ရေပန်းစား။ ဘရာဇီး၊ ဩစတြေးလျ၊ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ "ကျန်းမာရေး" အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် အခြားရွေးချယ်စရာ ဆေးပညာ အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် လက်ခံကျင့်သုံး။

သို့သော် ဒေသခံတိုင်းရင်းသား ကျွမ်းကျင်သူများ သတိပေး။ ဒေသခံမဟုတ်သော ကျွမ်းကျင်သူများ ကမ်ဘို အသုံးပြုခြင်းကို ဆန့်ကျင်။ ဗြိတိန် မီဒီယာ မကြာသေးမီက သတင်းထုတ်ပြန်။ ယာမာနာဝါ (Yamanawa) ခေါင်းဆောင် ဂျိုအာကင် လုဇ် (Joaquim Luz) ကမ်ဘို အွန်လိုင်းရောင်းချမှုကို ဝေဖန်။ ဒေသခံတိုင်းရင်းသား အသိုင်းအဝိုင်းများ၏ ပြင်ဆင်မှု သို့မဟုတ် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အသုံးပြုခြင်းသည် လူများကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်ဟု သတိပေး။ ယာမာနာဝါ လူမျိုးများ ဘရာဇီး အမေဇုန်ပြည်နယ် Acre မှ ဆင်းသက်။ အသိုင်းအဝိုင်းများ ပီရူးနှင့် ဘိုလီးဗီးယားအထိ ကျယ်ပြန့်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကမ်ဘို အသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်စပ် သေဆုံးမှု အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း မှတ်တမ်းတင်။

၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဘရာဇီးတွင် အသက် ၅၂ နှစ်အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး ကမ်ဘို ကုသမှု ခံယူပြီးနောက် သေဆုံး။

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အီတလီတွင် အမျိုးသားတစ်ဦး ကမ်ဘို ခံယူစဉ် နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်၍ သေဆုံး။ ထိုအမျိုးသား အဝလွန်ခြင်းနှင့် ventricular hypertrophy ရှိ။ နှလုံး၏ အဓိက ညှစ်ထုတ်ခန်းများ ထူလာစေသော အခြေအနေ။

၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီး နာတာရှာ လက်ချနာ (Natasha Lechner)၊ အသက် ၃၉ နှစ်၊ နာတာရှည် ခါးနာ ကုသရန် ကမ်ဘို အခမ်းအနားတွင် ပါဝင်စဉ် သေဆုံး။

၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၊ ဩစတြေးလျ အမျိုးသား ဂျာရက် အန်တိုနိုဗစ်ချ် (Jarrad Antonovich) ကမ်ဘို ပြုလုပ်ပြီးနောက် သေဆုံး။ အလွန်အကျွံ အော့အန်ပြီးနောက် အစာပြွန် ပေါက်ပြဲ၍ သေဆုံးသည်ဟု သံသယရှိ။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မက္ကဆီကန် မင်းသမီး မာဆယ်လာ အယ်လ်ကာဇာ ရိုဒရီဂက်ဇ် (Marcela Alcazar Rodríguez) အသက် ၃၃ နှစ်၊ သန့်စင်ရေး အခမ်းအနားတွင် ကမ်ဘို သောက်သုံးစဉ် သေဆုံး။

ထို့နောက် ယခုနှစ် မတ်လ၊ အသက် ၄၀ ဗြိတိန် ကျန်းမာရေး နည်းပြ ခရစ်စတီယန် ထရန့် (Kristian Trend) အခမ်းအနားတွင် ပါဝင်ပြီးနောက် သေဆုံး။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဂျာနယ် Cureus တွင် ထုတ်ဝေ မကြာသေးမီက ပြန်လည်သုံးသပ်ချက် ကောက်ချက်ချ။ ကမ်ဘို အလေ့အကျင့် ပိုမို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်သင့်။ ထုံးတမ်းနှင့် ဆက်စပ် ပြင်းထန် တုံ့ပြန်မှုများနှင့် သေဆုံးမှု အများအပြား တွေ့ရှိပြီးနောက်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဘရာဇီး ကမ်ဘို ရောင်းချခြင်းနှင့် စျေးကွက်တင်ခြင်း ပိတ်ပင်။ ချီလီတွင် ထုံးတမ်း၌ အသုံးပြုသော ဖားအဆိပ် တင်သွင်းခြင်း တရားမဝင်။

ပိုမို မကြာသေးမီက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩစတြေးလျ ကုထုံးပစ္စည်းများ စီမံခန့်ခွဲရေး (TGA)၊ နိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဆေးဝါး ထိန်းညှိရေးအဖွဲ့၊ ကမ်ဘို အသုံးပြုခြင်း ပိတ်ပင်။ အဆိပ်အဖြစ် သတ်မှတ်။

ကမ်ဘို အမေရိကန်တွင်လည်း တရားမဝင်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပီရူးရှိ အမေရိကန် သံရုံးက စာတစ်စောင် ထုတ်ပြန်။ ပီရူးသို့ လာရောက်သော အမေရိကန် နိုင်ငံသားများ အသုံးမပြုရန် အကြံပြု။