အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အတင်းအဓမ္မခိုင်းစေမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ချက်များကို အကြောင်းပြ၍ အခွန်စည်းကြပ်မှုအသစ်များ ချမှတ်

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ မှ တင်သွင်းလာသော ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ၁၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အခွန်စည်းကြပ်ရန် အဆိုပြုလိုက်သည်။ အဆိုပါနိုင်ငံများသည် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော ကုန်ပစ္စည်းများ ကုန်သွယ်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟု အမေရိကန်ဘက်က သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းစွပ်စွဲချက်ကို အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများက ပယ်ချခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်ရုံး (USTR) ၏ အဆိုပြုချက်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလက အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ပယ်ဖျက်ခံခဲ့ရသည့် သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အရေးပေါ်အခွန်စည်းကြပ်မှုများကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်သည့် အပိုင်း (၃၀၁) မမျှတသော ကုန်သွယ်မှုအလေ့အကျင့်ဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုကို တားမြစ်သည့် ဥပဒေများရှိသော်လည်း၊ ထိုသို့သော လုပ်အားဖြင့် ထုတ်လုပ်သည့် ကုန်ပစ္စည်းများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များတွင် နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ဥရောပဥပဒေပြုအမတ်များက အဆိုပါကုန်ပစ္စည်းများ ကုန်သွယ်မှုကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ဥရောပသည် အမေရိကန်ထက် ထိရောက်မှုနည်းသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ဦးကဆိုလျှင် အမေရိကန်၏ တွေ့ရှိချက်များကို “လုံးဝအဓိပ္ပာယ်မရှိသော အရာ” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များကလည်း အမေရိကန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် ကုမ္ပဏီများအတွက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

USTR သည် ကနေဒါ၊ အီကွေဒေါ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မက္ကဆီကို၊ ပါကစ္စတန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အယ်လ်ဆာဗေးဒိုး၊ ဂွာတီမာလာ၊ မလေးရှား၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဗြိတိန်တို့မှ တင်သွင်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ထပ်ဆောင်းအခွန်စည်းကြပ်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါနိုင်ငံအားလုံးတွင် အဓမ္မလုပ်အားပေးမှု တားဆီးရေး အစီအစဉ်များ သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစီအစဉ်များ ရှိနေကြောင်း USTR က ဆိုသည်။

ကုန်သွယ်ရေးအေဂျင်စီက ၎င်းတို့စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည့် ကျန်ရှိသော နိုင်ငံ ၄၅ နိုင်ငံအပေါ် ၁၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း ထပ်ဆောင်းအခွန်စည်းကြပ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းနိုင်ငံများတွင် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ သြစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်တို့ ပါဝင်သည်။

“ကျွန်ုပ်တို့၏ အရေးအကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများက အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော ကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ပျက်ကွက်နေခြင်းမှာ လက်ခံနိုင်စရာမရှိပါ” ဟု အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ် Jamieson Greer က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ “ဒါဟာ အမေရိကန်လုပ်သားတွေအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့်မှာ တန်းတူမရှိတဲ့ ယှဉ်ပြိုင်မှုမျိုးနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခြေအနေကို ဖန်တီးနေတာဖြစ်ပါတယ်။”

USTR သည် အဆိုပြုထားသော အခွန်စည်းကြပ်မှုများနှင့် အခြားသော ကုစားမှုများအပေါ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့အထိ ပြည်သူများ၏ သဘောထားမှတ်ချက်များကို လက်ခံသွားမည်ဖြစ်ပြီး ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လူထုကြားနာပွဲ ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားကြောင်း သိရသည်။

ယခုကြေညာချက်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ထရမ့်အစိုးရက သတ်မှတ်ခဲ့သော ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းရှိ ယာယီအခွန်စည်းကြပ်မှု သက်တမ်း ဇူလိုင် ၂၄ ရက်တွင် ကုန်ဆုံးတော့မည့်အချိန်၌ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ်စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ ထရမ့်၏ အခွန်စည်းကြပ်မှုများကို တရားရုံးချုပ်က ပယ်ဖျက်ခဲ့သည့်နေ့တွင်ပင် ယင်းယာယီအခွန်ကို သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တရားရုံးများတွင် အကြိမ်ကြိမ် အတားအဆီးများနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော်လည်း ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစီးပွားရေးဖြစ်သည့် အမေရိကန်ပတ်လည်တွင် အခွန်စည်းကြပ်မှု နံရံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ထရမ့်အစိုးရ မည်မျှအထိ ပြတ်သားနေသည်ကို ပြသနေသည်။

တရားရုံးချုပ်တွင် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ထရမ့်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ယာယီအခွန်စည်းကြပ်ရန် အခြားဥပဒေတစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုယာယီအခွန်များသည် ဇူလိုင် ၂၄ ရက်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အထူးပြုကုန်သွယ်ရေးတရားရုံးတစ်ခုက ၎င်းတို့သည်လည်း တရားမဝင်ကြောင်း ပြီးခဲ့သည့်လက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း အစိုးရအနေဖြင့် အဆိုပါအမှု တရားရုံးတွင် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေစဉ်အတွင်း အခွန်များကို ဆက်လက်ကောက်ခံနိုင်သေးသည်။

ဥရောပကော်မရှင်က အဆိုပါအခွန်စည်းကြပ်မှုများသည် မတရားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်နှင့် ယမန်နှစ်က ချုပ်ဆိုခဲ့သော ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်အပေါ် ၎င်းတို့၏ ကတိကဝတ်ကို ပြန်လည်အတည်ပြုခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့က အဆိုပါကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်ကို လက်ခံရန် မဲပေးခဲ့သည့် ဥရောပပါလီမန်၏ ကုန်သွယ်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ Bernd Lange က အသစ်စည်းကြပ်မည့် အခွန်များကို ကြိုတင်မျှော်လင့်ထားပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဓမ္မလုပ်အားပေး ထုတ်ကုန်များ တင်သွင်းမှု တားမြစ်ရေးဥပဒေရှိနေသည့်အတွက် အမေရိကန်၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုရလဒ်များသည် “လုံးဝအဓိပ္ပာယ်မရှိ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“အခွန်စည်းကြပ်မှုတစ်ခုကို အရင်ရှာဖွေပြီးမှသာ သင့်လျော်တဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အကြောင်းပြချက်ကို ရှာဖွေနေသယောင် ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း အဓိကမေးခွန်းမှာ ထပ်ဆောင်းအခွန်များသည် ပြီးခဲ့သည့်ဇူလိုင်လက နှစ်ဖက်သဘောတူညီထားသည့် အခွန်နှုန်းထားများထက် ကျော်လွန်နေမည်လားဆိုသည့်အချက်ဖြစ်ကြောင်း သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်၏ အကြီးဆုံးကုန်သွယ်ဖက်ဖြစ်သော ဥရောပသမဂ္ဂသည် ပြီးခဲ့သည့်ဇူလိုင်လက ၎င်းတို့၏ ပို့ကုန်အမျိုးအစားအများအပြားအပေါ် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်စည်းကြပ်မှုကို လက်ခံရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ USTR ၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဓမ္မလုပ်အားပေး တားဆီးရေးအစီအမံများသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်မှ စတင်အသက်ဝင်ခဲ့ပြီး အဓိကအချက်များ လိုအပ်နေသေးကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

အမေရိကန်၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် “ထပ်ဆောင်းအခွန်များ” ဟု ဖော်ပြထားသည့် အဆိုပြုအခွန်များသည် အမေရိကန်နှင့် နှစ်နိုင်ငံသဘောတူညီချက်များတွင် သဘောတူထားသည့် အခွန်များအပေါ် ထပ်မံစည်းကြပ်ခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ်မှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိသေးပေ။

ဗြိတိန်ကမူ အမေရိကန်နှင့် ပုံမှန်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေပြီး အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုကို ကိုင်တွယ်ရန် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဗြိတိန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အမေရိကန်ဈေးကွက်သို့ ဦးစားပေးဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိထားမှုမှာ ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်းလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

မက္ကဆီကိုကမူ အမေရိကန်-မက္ကဆီကို-ကနေဒါ သဘောတူညီချက် (USMCA) နှင့် ကိုက်ညီသော ကုန်ပစ္စည်းများသည် အသစ်စည်းကြပ်မည့် အခွန်များမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်ဝမ်ကမူ နောက်ဆုံးရလဒ်များသည် ယခင်ကတည်းက ရရှိထားသည့် သဘောတူညီချက်များကို ထင်ဟပ်စေပြီး အတော်အတန် ဦးစားပေးဆက်ဆံမှုကို ရရှိစေမည်ဟု “မျှော်လင့်ချက်ရှိပြီး ယုံကြည်မှုရှိကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

၁၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်စည်းကြပ်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် ဘေဂျင်းကမူ တစ်ဖက်သတ် အခွန်စည်းကြပ်မှုပုံစံအားလုံးကို ကန့်ကွက်ကြောင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှု မရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အလားတူ အခွန်နှုန်းထားကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် အိန္ဒိယကမူ အပိုင်း (၃၀၁) လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဝါရှင်တန်နှင့် ဆွေးနွေးနေကြောင်းနှင့် အဆိုပြုထားသည့် အခွန်များသည် နောက်ဆုံးအတည်ပြုချက် မဟုတ်သေးကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

“အမေရိကန်ရဲ့ (အဓမ္မလုပ်အားပေးဥပဒေသည်) ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပုံစံခွက်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့အချက်အပေါ် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးအသိုင်းအဝိုင်းမှာ အလွန်စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်” ဟု နိုင်ငံတကာကုန်သည်ကြီးများအသင်း (ICC) ၏ ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ် Andrew Wilson က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဘယ်သူမဆို စွပ်စွဲချက်တစ်ခု လုပ်နိုင်တယ်၊ ကုန်တင်ပို့မှုကို သိမ်းဆည်းနိုင်တယ်၊ ပြီးရင် ကုမ္ပဏီက ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်မှာ အဓမ္မလုပ်အားပေးမှု မရှိကြောင်း သက်သေပြရလိမ့်မယ်။”

USTR က စွမ်းအင်၊ ရှားပါးမြေကြီးသတ္တုများ (rare earths) နှင့် အခြားသတ္တုအချို့၊ အမဲသား၊ ကော်ဖီ၊ အချို့သော သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ ဆေးဝါးများ၊ အော်ဂဲနစ်ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် လေယာဉ်အစိတ်အပိုင်းများ အပါအဝင် ကုန်ပစ္စည်းများကို အခွန်မှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။

၎င်းတို့သည် အဝတ်အထည်နှင့် အထည်အလိပ် တင်သွင်းမှု အချို့ကို အခွန်နှုန်းထား လျှော့ချပေးမည့် အထည်အလိပ်ဆိုင်ရာ ယန္တရားတစ်ခုကိုလည်း အဆိုပြုထားကြောင်း အသေးစိတ်ဖော်ပြခြင်းမရှိဘဲ ပြောကြားခဲ့သည်။

ICC မှ Wilson က စာမျက်နှာ ၇၆ မျက်နှာကျော်ရှိသည့် ကင်းလွတ်ခွင့်စာရင်းသည် အဓမ္မလုပ်အားပေးမှု အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု သိထားသည့် အစားအစာနှင့် အခြားကုန်ပစ္စည်းများ၏ လူနေမှုစရိတ်အပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် အလားအလာကို စိုးရိမ်နေကြောင်း ပြသနေသည်ဟု ဆိုသည်။

“ဒီအစီအစဉ်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ခေတ်သစ်ကျွန်ပြုမှုအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို မြှင့်တင်ဖို့ဆိုရင် ဒါဟာ အဓိပ္ပာယ်မရှိပါဘူး” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။