ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ Palisades မီးကို စတင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသူ အမျိုးသား တရားစီရင်မှု စတင်

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဖက်ဒရယ်ရှေ့နေများက အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ဂျိုနသန် ရင်ဒါနက်ခ်ျ (Jonathan Rinderknecht) သည် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့သမိုင်းတွင် အဖျက်အဆီးအများဆုံး မီးလောင်မှုများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သော Palisades မီးလောင်မှုကို တမင်တကာ စတင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။

ရင်ဒါနက်ခ်ျ၏ ဖက်ဒရယ်တရားခွင်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က အဖွင့်လျှောက်လဲချက်များကို တင်သွင်းခဲ့ရာ ၎င်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုဖြင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပြည်နယ်အချင်းချင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ထိခိုက်စေသော မီးရှို့မှု ကျူးလွန်ခြင်းနှင့် သစ်သားများကို မီးရှို့ခြင်းတို့ဖြင့် စွပ်စွဲထားသည်။

ရင်ဒါနက်ခ်ျက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မီးစတင်ခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုထားသည်။

ရှေ့နေများက ၎င်းကို ရာဇဝတ်မှုကြိုတင်ကြံစည်ထားသည့် မီးရှို့သမားအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့သော်လည်း ကာကွယ်ရေးရှေ့နေများက ၎င်းသည် မီးကို စတင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေမရှိဟု ငြင်းခုံခဲ့ကြသည်။ အကယ်၍ တစ်စုံတစ်ရာရှိခဲ့ပါက ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် မီးကို ရပ်တန့်ရန် ကြိုးစားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့သည်။

“သက်သေအထောက်အထားအားလုံး ရောက်ရှိလာသောအခါတွင် တစ်ခုတည်းသော ပျောက်ဆုံးနေသည့်အရာမှာ ဂျိုနသန် ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ထိုမီးကို စတင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပင်ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ရှေ့နေ စတိဗ် ဟေနီ (Steve Haney) က တရားသူကြီးအဖွဲ့ဝင်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

Palisades မီးလောင်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် လူ ၁၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး Pacific Palisades ကဲ့သို့သော လူနေရပ်ကွက်များကို ဖြတ်ကျော်လောင်ကျွမ်းပြီးနောက် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ နေရာအများအပြားကို ပုံပျက်ပန်းပျက် ဖြစ်စေခဲ့သည်။

အကယ်၍ ပြစ်မှုထင်ရှားပါက ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် အနည်းဆုံး ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ချမှတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး အများဆုံး ထောင်ဒဏ် ၄၅ နှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။

ရှေ့နေများက Palisades မီးလောင်မှုသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး မြေအောက်အမြစ်စနစ်များတွင် မီးခိုးကြိုင်နေခဲ့ရာမှ ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြီးမားသော မီးလောင်မှုအဖြစ်သို့ ပြင်းထန်စွာ ကူးစက်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်ဟု ပြောကြားသည်။

၎င်းတို့က သက်သေအထောက်အထားများအရ ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် မီးစတင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသော တောင်ကုန်းထိပ်တွင် ရှိနေခဲ့သည်ဟု ငြင်းခုံသည်။

“သက်သေအထောက်အထားများက တရားခံသည် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ဤမီးကို တမင်တကာ ရှို့ခဲ့ကြောင်း ပြသလိမ့်မည်” ဟု အမေရိကန် လက်ထောက်ရှေ့နေ မာ့ခ် ဝီလျံစ် (Mark Williams) က လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့လယ်ရှိ တရားရုံးတစ်ခုတွင် တရားသူကြီးအဖွဲ့ဝင်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

“ထို့ပြင် တရားခံသည် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော မီးသည် ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်နေ့တွင် ထိုဖျက်ဆီးမှုအားလုံးကို ဖြစ်စေခဲ့သော မီးနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများက ပြသလိမ့်မည်။”

ရှေ့နေများ၏ ပြောကြားချက်အရ ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုများကို ၁၆ ကြိမ် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားပြီး ၎င်း၏ ဆဲလ်လူလာဒေတာ (cellular data) က ၎င်းကို မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သော တောင်ကုန်းထိပ်အနီးတွင် ရှိနေခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

၎င်းတို့က မီးမလောင်မီ လများအတွင်း ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် ဉာဏ်ရည်တု (artificial intelligence) မော်ဒယ်ဖြစ်သော ChatGPT ထဲသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည့် မေးခွန်းတစ်ခုကိုလည်း ထောက်ပြသည်။ ၎င်းတွင် “လောင်ကျွမ်းနေသော သစ်တော” နှင့် “ထွက်ပြေးနေသော လူများ” အကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

“သူသည် လက်စားချေလိုခဲ့သည် – သူ့ပြဿနာအားလုံးအတွက် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို အပြစ်တင်ခဲ့သောကြောင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် လက်စားချေလိုခဲ့သည်” ဟု ရှေ့နေ မက် အိုဘရိုင်ယန် (Matt O’Brien) က ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ရင်ဒါနက်ခ်ျ၏ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ၎င်းသည် မီးငြှိမ်းသတ်ရန် ကူညီနေခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မီးသတ်သမားများကို ခေါ်ဆိုကာ မူလမီးလောင်ရာနေရာသို့ လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့သည်။

ဟေနီက ရင်ဒါနက်ခ်ျ၏ 911 ခေါ်ဆိုမှုများမှ အပိုင်းအစများကို သက်သေအဖြစ် ဖွင့်ပြခဲ့သည်။ “၎င်းသည် မီးကို ရပ်တန့်ရန် ကြိုးစားနေသူတစ်ဦး၏ အသံနှင့် လုပ်ရပ်များပင်ဖြစ်သည်” ဟု ဟေနီက ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက တရားသူကြီးအဖွဲ့ဝင်များကို ရင်ဒါနက်ခ်ျသည် ChatGPT ရှာဖွေမှုများအတွက် “သူ၏ ကွန်ပျူတာကို မည်သို့အသုံးပြုသည်” ဆိုသည့်အပေါ် အဓိပ္ပာယ်မကောက်ရန်လည်း အကြံပြုခဲ့သည်။

မီးသတ်သမားများသည် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် မီးလောင်မှုသတင်းများကို ကနဦး တုံ့ပြန်ခဲ့ကြသော်လည်း မီးသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်လောင်ကျွမ်းခဲ့ရာ လူများကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့ပြီး ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။

ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားလာသော ပြင်းထန်သည့် မိုးခေါင်ရေရှားမှုကဲ့သို့သော အချက်များနှင့် သဘာဝတောဧရိယာများတွင် လူနေအိမ်ရာများ တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်မှုများသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ တောမီးလောင်မှုများ၏ အသက်ဆုံးရှုံးမှုနှုန်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။

Palisades မီးလောင်မှု၏ မီးတောက်များကို ပြင်းထန်သော Santa Ana လေပြင်းများနှင့် ခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများက တွန်းအားပေးခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် မီးလောင်မှုကို ပိုမိုအားဖြည့်ပေးခဲ့သည်။

ပြည်နယ်မီးသတ်အေဂျင်စီ Cal Fire ၏ အဆိုအရ မီးလောင်မှုသည် ဧက ၂၃,၀၀၀ (ဟက်တာ ၉,၃၀၀) ကျော်အထိ အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

Palisades မီးလောင်မှုသည် ပြည်နယ်သမိုင်းတွင် နဝမမြောက် အသေအပျောက်အများဆုံး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဖျက်ဆီးခံရသည့် အဆောက်အအုံအရေအတွက်အရ တတိယမြောက် အဖျက်အဆီးအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသမိုင်းတွင် အကြီးဆုံး တောမီးလောင်မှု ၁၀ ခုအနက် တစ်ခုမှလွဲ၍ ကျန်အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။