ဂျပန်နိုင်ငံသည် အတိုးနှုန်းကို စောစီးစွာ မတိုးမြှင့်ပါက စီးပွားရေးတုံ့ဆိုင်းမှုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည့် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ဂျပန်ဗဟိုဘဏ် မူဝါဒချမှတ်သူဟောင်းတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

တိုကျို၊ ဇွန် ၁ ရက်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော မူဝါဒအမှားကို ထပ်မံကျူးလွန်တော့မည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း ဂျပန်ဗဟိုဘဏ် (Bank of Japan - BOJ) ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဟောင်း မာကိုတို ဆာကူရိုင်က တနင်္လာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ငွေကြေးဖောင်းပွမှုသည် ဗဟိုဘဏ်အား အချိန်မီ မဆောင်ရွက်ပါက အတိုးနှုန်းများကို ပြင်းထန်စွာ တိုးမြှင့်ရန် တွန်းအားပေးနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မှုသည် မူဝါဒချမှတ်သူများအား ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဖြေရှင်းနည်းများအတွက် အတိတ်က အတွေ့အကြုံများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ကာဇူအို အူအီဒါသည်လည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၉-၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ရေနံဈေးနှုန်း ထိုးတက်မှုနှစ်ကြိမ်ကို ဥပမာများအဖြစ် ထောက်ပြခဲ့သည်။

အူအီဒါ မပြောခဲ့သည်မှာ ဂျပန်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ပူဖောင်း (asset bubble) အကြောင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယန်းငွေတန်ဖိုး မြင့်တက်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်က ငွေကြေးအမြောက်အမြား ရိုက်နှိပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပိုင်ဆိုင်မှုဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်နေသော်လည်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မူဝါဒပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းမပြုမီအထိ မူဝါဒကို လျှော့ပေါ့ထားခဲ့သည်။ ပြင်းထန်သော အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းက ပူဖောင်းပြိုလဲမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကြာ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုအတွက် အပြစ်တင်ခံခဲ့ရသည်။

ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်သည် အတိုးနှုန်းများကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ နိမ့်ကျနေအောင် ထားရှိပါက အလားတူအမှားမျိုး ထပ်မံကျူးလွန်မိမည့် အန္တရာယ်ရှိပြီး၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်တက်လာသောအခါ အတိုးနှုန်းများကို ပြင်းထန်စွာ တိုးမြှင့်ရန် တွန်းအားပေးခံရမည့် အခွင့်အလမ်းကို မြင့်တက်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း လက်ရှိမူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်သွယ်မှုရှိနေသော ဆာကူရိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

"အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် ဈေးနှုန်းဖိအားများ ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု (stagflation) သည် ရှောင်လွှဲ၍မရနိုင်ပါ" ဟု ဆာကူရိုင်က တနင်္လာနေ့တွင် ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်သည် အခြေအနေနောက်ကျကျန်ခဲ့မည့် ကြီးလေးသော အန္တရာယ်ရှိနေသည်။ ဇွန်လတွင် အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ခြင်းကို မပြုလုပ်ဘဲနေခြင်းသည် စဉ်းစား၍ပင် မရနိုင်ပါ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဆယ်စုနှစ်ကြာ အကြီးစား စီးပွားရေးလှုံ့ဆော်မှု အစီအစဉ်မှ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလအပါအဝင် အတိုးနှုန်းများကို အကြိမ်များစွာ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုသည် လေးနှစ်တာကာလအတွင်း ၎င်း၏ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ပစ်မှတ်ကို ကျော်လွန်နေသော်လည်း ၎င်း၏ ရေတိုမူဝါဒအတိုးနှုန်းသည် ၀.၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် နိမ့်ကျနေဆဲဖြစ်သည်။

ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်မှ ပြင်းထန်သော မူဝါဒဆိုင်ရာ အချက်ပြမှုများစွာ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ဈေးကွက်များက ဇွန်လတွင် အတိုးနှုန်းကို ၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးမြှင့်ရန် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် အခွင့်အလမ်းရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းနေကြသည်။

အီရန်စစ်ပွဲသည် ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်၏ အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်မည့် အချိန်နှင့် အရှိန်အဟုန်ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စွမ်းအင်ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်လာခြင်းက ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရေနံတင်သွင်းမှုအပေါ် အကြီးအကျယ် မှီခိုနေရသော စီးပွားရေးကို ဖိအားပေးနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဂျီဒီပီ (GDP) သည် စီးပွားရေး အလွန်အမင်း ကောင်းမွန်နေသည့် လက္ခဏာ အနည်းငယ်သာ ပြသနေသည်။ ပထမသုံးလပတ်တွင် စီးပွားရေးသည် နှစ်စဉ် ၂.၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သော်လည်း လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် ပြတ်တောက်မှုများက ကုမ္ပဏီအမြတ်အစွန်းများကို ထိခိုက်စေသောကြောင့် တိုးတက်မှု နှေးကွေးလာမည်ဟု လေ့လာသုံးသပ်သူများက ခန့်မှန်းထားသည်။

သို့သော် ယန်းငွေတန်ဖိုး ကျဆင်းခြင်းနှင့် လုပ်သားရှားပါးမှုတို့က ကုမ္ပဏီများအား ဈေးနှုန်းများ မြှင့်တင်ရန် တွန်းအားပေးနေသောကြောင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဖိအားများ တိုးပွားလာနေသည်။

မကြာသေးမီလများအတွင်း ထောက်ပံ့ကြေးများက အခြေခံစားသုံးသူ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်၏ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ပစ်မှတ်အောက်တွင် ထိန်းထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပွဲကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာမှုကို ကုမ္ပဏီများက လက်ဆင့်ကမ်းလိုက်သောအခါ ဆောင်းဦးရာသီမှစ၍ ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ မြန်ဆန်လာဖွယ်ရှိသည်ဟု ဆာကူရိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆာကူရိုင်က ဂျပန်၏ စတော့ဈေးကွက်နှင့် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်များတွင် ပူဖောင်းဖြစ်ပေါ်နေသည့် အစောပိုင်းလက္ခဏာများကိုလည်း ထောက်ပြခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဗဟိုဘဏ်က ဧပြီလတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော နှစ်ဝက်ဘဏ္ဍာရေးစနစ် အစီရင်ခံစာတွင် အန္တရာယ်များအဖြစ် သတိပေးခဲ့သည်။

ဂျပန်၏ နစ်ကေး (Nikkei) စတော့အညွှန်းကိန်းသည် ဉာဏ်ရည်တု (AI) နှင့် ဆက်စပ်သော ရှယ်ယာများကြောင့် တနင်္လာနေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၆၇,၀၀၀ အထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် မြေဈေးနှုန်းများသည် ၃၄ နှစ်အတွင်း အမြန်ဆုံးနှုန်းဖြင့် မြင့်တက်ခဲ့သည်။

"ဂျပန်ဗဟိုဘဏ်သည် ယခုအခါ အတိုးနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် တွန့်ဆုတ်နေပါက နောက်ပိုင်းတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးမြှင့်ရန် တွန်းအားပေးခံရမည်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်သည်" ဟု ဆာကူရိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဂျပန်၏ ဆုံးရှုံးခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အမှားကို ထပ်မံကျူးလွန်ရန် တစ်လှမ်းသာ လိုတော့သည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။