တရုတ်က နယူးဇီလန် လွှတ်တော်အမတ် ၄ ဦးကို ထိုင်ဝမ်ခရီးစဉ်ကြောင့် ပိတ်ပင်လိုက်

တရုတ်နိုင်ငံသည် မေလက ထိုင်ဝမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့သော နယူးဇီလန် လွှတ်တော်အမတ်လေးဦးကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ပေကျင်း၏ "ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ၊ ပြတ်သားသော ကန့်ကွက်မှုများနှင့် ထပ်တလဲလဲ ကြိုတင်သတိပေးမှုများ" ကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ကြေညာချက်တစ်ခု၌ ဝယ်လင်တန်ရှိ တရုတ်သံရုံးက အဆိုပါခရီးစဉ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ပြီး လွှတ်တော်အမတ်များသည် ထိပ်တန်းနိုင်ငံရေးသမားများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ခြင်းကြောင့် "ဆိုးရွားသော နိုင်ငံရေးအရ ဆိုးကျိုးများ" ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ထိုင်ပေ၏ အာဏာရ ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်ရေးပါတီသို့ "မှားယွင်းသော အချက်ပြမှုများ" ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သံရုံးက အဆိုပါခရီးစဉ်ကို ၎င်း၏ ပြည်တွင်းရေးရာများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသည် ပါလီမန်အမတ်များ ထိုင်ဝမ်သို့ သွားရောက်ခြင်းကို အစဉ်တစိုက် ကန့်ကွက်ခဲ့သောကြောင့် လွှတ်တော်အမတ်များသည် "အံ့အားသင့်" နေစရာမလိုကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"ထိုင်ဝမ်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အနီရောင်မျဉ်းကို ကျော်လွန်သူ မည်သူမဆို အကျိုးဆက်များကို ရင်ဆိုင်ရမည်" ဟု ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝင်းစတန် ပီတာစ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက နယူးဇီလန် လွှတ်တော်အမတ်များသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် ပြဿနာမရှိဘဲ ထိုင်ဝမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ "ထိုရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းအရ၊ ဝန်ကြီးအနေဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံက ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ထိုင်ဝမ်သို့ ခရီးသွားလာမှုကြောင့် နယူးဇီလန် လွှတ်တော်အမတ်များအပေါ် ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သည်ကို သိရှိရ၍ အံ့အားသင့်ခဲ့ရသည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်ဝမ်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံက ၎င်းသည် ၎င်း၏ နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်ဟု တောင်းဆိုပြီး ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပေကျင်းသည် နိုင်ငံများကို ထိုင်ဝမ်နှင့် ဆက်ဆံခြင်းမှ တားမြစ်ခဲ့ပြီး ဘေလစ်ဇ်၊ ဂွါတီမာလာနှင့် အက်စ်ဝါတီနီတို့ အပါအဝင် သံတမန်မဟာမိတ် ၁၂ နိုင်ငံသာ ကျန်ရှိစေခဲ့သည်။

နယူးဇီလန်သည် ပေကျင်း၏ တရုတ်တစ်ပြည်မူကို အသိအမှတ်ပြုထားသောကြောင့် ထိုနိုင်ငံများတွင် မပါဝင်ပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ထိုင်ဝမ်ကို တရုတ်ပြည်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင်ရှုမြင်သည်။

ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပေကျင်း၏ ပိတ်ပင်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး "နိုင်ငံတကာ မိတ်ဆွေများ" နှင့် တွေ့ဆုံမှုများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက "ပါလီမန်သံတမန်ရေးရာသည် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများအကြား ပုံမှန်ကျင့်သုံးသော အလေ့အထတစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အက်ဆိုစီယိတ်တက် ပရက်စ် သတင်းအေဂျင်စီက နယူးဇီလန် အာဏာပိုင်များထံ ပေးပို့ခဲ့သော အီးမေးလ်များတွင် အာဏာရ အလယ်အလတ်-ညာယိမ်းညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့မှ လွှတ်တော်အမတ်သုံးဦးဖြစ်သည့် လော်ရာ မက်ကလူး၊ ဒေးဗစ် ဝီလ်ဆင်နှင့် မော်ရင်း ပူးတို့အပြင် အတိုက်အခံ လေဘာပါတီ လွှတ်တော်အမတ် ဒန်ကန် ဝက်ဘ်တို့ကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ တစ်နှစ်ကြာ သွားရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်မှုကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ရန်အတွက် လွှတ်တော်အမတ်များသည် ခရီးစဉ်အတွက် တောင်းပန်ရမည်ဟု တရုတ်သံရုံးက ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ရိုက်တာသတင်းအေဂျင်စီက ဖော်ပြခဲ့သည်။

မက်ကလူးက The New Zealand Herald သတင်းစာသို့ ပြောကြားရာတွင် ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်မှုသည် "နိုင်ငံခြားရေးရာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတစ်မျိုး" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းအနေဖြင့် "ထိုင်ဝမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်းအတွက် တောင်းပန်မည်မဟုတ်" ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ပီတာစ်က ပေကျင်းနှင့် ဝယ်လင်တန်ရှိ နယူးဇီလန်အရာရှိများကို တရုတ်အာဏာပိုင်များနှင့် ကိစ္စရပ်ကို ဆွေးနွေးရန် ညွှန်ကြားခဲ့ပြီး "ယခင်က ကျင့်သုံးခဲ့သော အလေ့အထမှ သွေဖည်သွားခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြရန်နှင့် ၎င်းကို ပိုမိုနားလည်ရန်" ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဩစတြေးလျနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပန်နီ ဝေါင်က အထက်လွှတ်တော်တွင် ပြုလုပ်သော ကြားနာပွဲတစ်ခု၌ ကင်ဘာရာသည် ပိတ်ပင်မှုများအပေါ် "စိုးရိမ်ပူပန်" နေပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ကိစ္စရပ်ကို တင်ပြဆွေးနွေးမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

နယူးဇီလန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရေးသည် အများအားဖြင့် တည်ငြိမ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ဒေသတွင်း ၎င်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးပွားလာခြင်းအပေါ် ဝေဖန်မှုများ ဝယ်လင်တန်တွင် စတင်တိုးပွားလာခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် ထိုင်ဝမ်ကို ထိန်းချုပ်ရန် အင်အားသုံးစွဲခြင်းကို ပယ်ချထားခြင်းမရှိသော်လည်း ထိုင်ဝမ်ကမူ ကျွန်းပေါ်တွင် ၎င်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ဆိုင်မှု တောင်းဆိုချက်များကို ပယ်ချခဲ့သည်။