အနောက်အန္တာတိကတွင် ရေခဲများ အလွန်အမင်း အရည်ပျော်လျက်ရှိသည်

အန္တာတိကတိုက်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအရွယ်အစားရှိ ဆောင်းရာသီပင်လယ်ရေခဲပြင်များ ပျောက်ဆုံးနေသဖြင့် မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိနေသော ပင်ဂွင်းငှက်များ၊ အခြားရေနေသတ္တဝါများနှင့် ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်လာမှုအတွက် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လျက်ရှိသည်။

ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက Bellingshausen ပင်လယ်ပြင်တွင် ရေခဲများဆုံးရှုံးသွားခြင်းမှာ “စိတ်ပျက်စရာကောင်းလှသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ရေခဲများ မဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က တိုက်၏ကျွန်းဆွယ်ဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အပူလှိုင်းကို ပိုမိုပြင်းထန်စေနိုင်ကြောင်း၊ ထိုစဉ်က နေ့အပူချိန်သည် ပျမ်းမျှထက် ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ကျော် ပိုမိုမြင့်မားကာ ၁၅.၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။

အန္တာတိကတိုက်တွင် ဆောင်းရာသီဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် ပင်လယ်ရေခဲပြင်များသည် တိုက်တစ်ဝိုက်တွင် လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာကာ စက်တင်ဘာလတွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိလေ့ရှိသည်။

သို့သော် ဂြိုဟ်တုမှ စောင့်ကြည့်လေ့လာချက်များအရ အန္တာတိကကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ရှိ Bellingshausen ပင်လယ်ပြင်သည် ဇွန်လတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေခဲများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေရမည်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ ရေခဲလုံးဝမရှိသလောက် ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ ပျမ်းမျှပမာဏနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အဆိုပါဒေသတွင် ပင်လယ်ရေခဲပြင် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၆၅၀,၀၀၀ (စတုရန်းမိုင် ၂၅၀,၀၀၀) ခန့် ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း သိရသည်။ ယင်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံအရွယ်အစားခန့်ရှိပြီး Tasmania ကျွန်းထက် ၁၀ ဆနီးပါး ကြီးမားသည်။

“ကျွန်တော် စိုးရိမ်မိပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ပျက်စရာပါပဲ” ဟု Tasmania တက္ကသိုလ်မှ Australian Antarctic Program Partnership ၏ အန္တာတိကပင်လယ်ရေခဲပြင်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ဒေါက်တာ Will Hobbs က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဇွန်လရောက်နေပြီဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီနေရာမှာ ပင်လယ်ရေခဲပြင် လုံးဝမရှိတာဟာ ထူးခြားလွန်းပါတယ်”

သူက ဤသည်မှာ လေးနှစ်အတွင်း တတိယအကြိမ်မြောက် အဆိုပါဒေသတွင် ပင်လယ်ရေခဲပြင် အလွန်နည်းပါးခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ “အဲဒီနေရာမှာ ပင်လယ်ရေခဲပြင်တွေကို နောက်ထပ်တွေ့ရတော့မယ်လို့ ကျွန်တော် မထင်တော့ပါဘူး။ အကုန်ပြီးဆုံးသွားပါပြီ” ဟု သူက ဆိုသည်။

ပင်လယ်ရေခဲပြင် ဆုံးရှုံးရခြင်းသည် သမုဒ္ဒရာအတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေဖွယ်ရှိပြီး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုသည် အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဟုတ်၊ မဟုတ်ကို သိပ္ပံပညာရှင်များက နားလည်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း သူက ပြောသည်။

အဆိုပါဒေသသည် ဒေသတွင်းရှိ မျိုးစိတ်များအတွက် အစားအစာကွင်းဆက်၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် Krill (ပုစွန်ဆိတ်ကဲ့သို့သော သတ္တဝါငယ်များ) အတွက် အရေးကြီးကြောင်း သူက ဆိုသည်။ Krill များသည် ဆောင်းရာသီတွင် ရေခဲပြင်အောက်၌ သားကောင်များထံမှ ပုန်းအောင်းနေလေ့ရှိပြီး ထိုနေရာတွင် ရေညှိများကို စားသုံးကြသည်။

ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တိုက်တစ်ဝိုက်၌ ပင်လယ်ရေခဲပြင် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၁.၄ သန်းခန့်သာ ရှိခဲ့ပြီး ထိုနေ့အတွက် ရေရှည်ပျမ်းမျှပမာဏမှာ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၂.၆ သန်း ဖြစ်သည်။

သြစတြေးလျ မိုးလေဝသဗျူရိုတွင် အန္တာတိကအခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်နေသည့် ဒေါက်တာ Phil Reid က Bellingshausen ပင်လယ်ပြင်သည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီတွင် “မယုံနိုင်လောက်အောင် ကမ်းရိုးတန်းထိတွေ့မှု” ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သူက အဆိုပါဒေသ၏ အနောက်ဘက်တွင် တိုက်၏ ရေခဲဆုံးရှုံးမှုနှင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်မှုအတွက် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည့် Pine Island နှင့် Thwaites ရေခဲမြစ်များ ရှိနေကြောင်း ပြောသည်။

ရေခဲမြစ်များရှေ့ရှိ ရေပေါ်ရေခဲပြင်များသည် ကာကွယ်ပေးထားသည့် ပင်လယ်ရေခဲပြင်များ ပိုမိုကြာရှည်စွာ မရှိတော့ပါက ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ကွဲအက်သွားနိုင်ပြီး ယင်းက ရေခဲမြစ်များမှ ရေခဲဆုံးရှုံးမှုကို အရှိန်မြှင့်တင်ပေးကာ အနာဂတ်တွင် ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ကို မြင့်တက်လာစေနိုင်ကြောင်း သူက ဆိုသည်။

Bellingshausen ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အင်ပါယာပင်ဂွင်းငှက်ပေါက်စ ထောင်ပေါင်းများစွာ “ကပ်ဘေးဆိုက်သည့် မျိုးပွားမှုပျက်ကွက်ခြင်း” ကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကုလသမဂ္ဂအကြံပေးများက ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာ မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်များစာရင်း၌ အဆိုပါမျိုးစိတ်ကို အဆင့်နှစ်ဆင့် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။

ပင်ဂွင်းငှက်များ လျော့နည်းလာမှုကို မှတ်တမ်းတင်နေသည့် ဗြိတိသျှအန္တာတိကစစ်တမ်း (British Antarctic Survey) မှ သိပ္ပံပညာရှင် ဒေါက်တာ Peter Fretwell က လက်ရှိဒေသတွင်း ပင်လယ်ရေခဲပြင် ဆုံးရှုံးမှုသည် “ပင်ဂွင်းများ၊ အထူးသဖြင့် အင်ပါယာပင်ဂွင်းများအတွက် ပြင်းထန်သော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ပင်လယ်ရေခဲပြင်တွေက နောက်ကျမှဖြစ်ပေါ်လာပြီး စောစောစီးစီး ကွဲအက်နေပါတယ်။ ဒါက မျိုးပွားမှုအောင်မြင်မှုကို လျော့နည်းစေပြီး အမွေးလဲသည့်နေရာတွေကို သွားရတဲ့ခရီးကို ပိုရှည်ကြာစေပါတယ်”

Adelie ပင်ဂွင်းအရေအတွက်လည်း ကျဆင်းနေပြီး Crabeater ဖျံများသည် နွေရာသီတွင် တည်ငြိမ်သော ရေခဲပြင်ကို ရှာဖွေရန် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း သူက ပြောသည်။

ယခုလတွင် အန္တာတိကကျွန်းဆွယ်သည် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အပူချိန် အလွန်အမင်း မြင့်တက်မှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ Hobbs က “ဘယ်သူမှ ကိန်းဂဏန်းတွေ မတွက်ချက်ရသေးပေမဲ့” အပူလှိုင်းသည် “ပင်လယ်ရေခဲပြင် မရှိခြင်းကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်” ဟု ပြောဆိုခြင်းမှာ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ကြောင်း ဆိုသည်။

ပင်လယ်ရေခဲပြင်သည် မြောက်ဘက်မှ ဒေသတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော ပိုမိုနွေးထွေးသည့် လေစီးကြောင်းများကို အေးမြစေရန် ကူညီပေးလေ့ရှိကြောင်း သူက ပြောသည်။

အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ အမျိုးသားမိုးလေဝသဌာန (Servicio Meteorológico Nacional) မှ တာဝန်ရှိသူများက ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်စွန်းရှိ Esperanza စခန်းသည် ဇွန်လ ၅ ရက်နှင့် ၆ ရက်နေ့တို့တွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် “အပူချိန်လွန်ကဲသည့် ဖြစ်ရပ်” ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ပျမ်းမျှနေ့စဉ် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ အနှုတ် ၆.၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ရှိသည့် ကာလတွင် အမြင့်ဆုံးအပူချိန် ၁၅.၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်နှင့် ၁၃.၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တို့ကို အသီးသီး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ယခင်က အဆိုပါစခန်း၏ ဇွန်လအပူချိန်စံချိန်မှာ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၁၃.၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။