ထရမ့်က အီရန်အနေဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အခွန်ကောက်ခံခွင့်မရှိကြောင်း ပြောကြားပြီး အမေရိကန်ကမူ ကောက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ဆို

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ဖြတ်သန်းခွင့်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုယ်တိုင် ကောက်ခံခြင်းမှလွဲ၍ မည်သည့်အခွန်အခမျှ ကောက်ခံခြင်းမပြုရဟု ကတိပြုပြောကြားလိုက်သည်။

စနေနေ့မွန်းလွဲပိုင်းက Truth Social တွင် တင်ခဲ့သော ထရမ့်၏ ထုတ်ပြန်ချက်သည် မကြာသေးမီက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MOU) ပျက်ပြားလုနီးပါးဖြစ်နေပြီဆိုသည့် နောက်ဆုံးအချက်ပြမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

"အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အခွန်အခကောက်ခံခြင်း လုံးဝရှိမည်မဟုတ်သလို၊ ရက်ပေါင်း ၆၀ ကုန်ဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကိုယ်တိုင်သတ်မှတ်၍ အမေရိကန်အတွက် ကောက်ခံခြင်းမှလွဲ၍ အခြားမည်သည့်အခွန်အခမျှ ရှိမည်မဟုတ်ပါ" ဟု ထရမ့်က ရေးသားခဲ့သည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ဆင်နွှဲခဲ့ချိန်မှစ၍ အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖိအားပေးသည့်နေရာတစ်ခုအဖြစ် အောင်မြင်စွာ အသုံးချခဲ့ပြီး အဆိုပါ မဟာဗျူဟာမြောက် ရေလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။

သို့သော် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ချုပ်ဆိုခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာပါ စည်းကမ်းချက်များအရ အဆိုပါရေလက်ကြားကို ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြားဖြတ်ကာလအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုကာလအတွင်း အီရန်အနေဖြင့် သင်္ဘောများကို ဖြတ်သန်းခ ကောက်ခံခွင့်မရှိပေ။

သို့သော် စနေနေ့တွင် အီရန်၏ ပူးတွဲစစ်ဦးစီးဌာနချုပ်က နားလည်မှုစာချွန်လွှာပါ ကတိကဝတ်များကို "ရှင်းလင်းစွာ ချိုးဖောက်ခြင်း" ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

အဆိုပါဒေသအတွင်း စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကြီးကြပ်နေသည့် အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (US Central Command) ကမူ ထိုသတင်းကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ရေလမ်းကြောင်းအတွင်း သင်္ဘောများ ပုံမှန်သွားလာနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား ပဋိပက္ခတွင် ကြာရှည်စွာ တင်းမာမှုဖြစ်ပွားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးနှင့် ကမ္ဘာ့မြေဩဇာကုန်သွယ်မှု၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဤရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် သယ်ယူပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။

ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးရှိ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍများကိုလည်း စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် အီရန်၏ ရေလက်ကြားအပေါ် ချုပ်ကိုင်ထားမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အဆိုပါဒေသရှိ အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို အမေရိကန်ရေတပ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။

သို့သော် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ချုပ်ဆိုခဲ့သော နားလည်မှုစာချွန်လွှာအရ အဆိုပါ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်သည် လက်ဘနွန်အပါအဝင် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းစေခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း အဆိုပါ နားလည်မှုစာချွန်လွှာသည် ရေရှည်သဘောတူညီချက်တစ်ခုအဖြစ် ရည်ရွယ်ထားခြင်းမဟုတ်ပေ။ ၎င်းသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်၏ အနာဂတ်အပါအဝင် အဓိကကျသော ကိစ္စရပ်များအတွက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ စတင်ရန် အခြေခံအချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။

နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွင် မဖြေရှင်းရသေးသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှုအချက်အချို့လည်း ရှိနေသည်။ ရက်ပေါင်း ၆၀ ကုန်ဆုံးပြီးနောက် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် အခွန်အခများ ကောက်ခံခြင်းမပြုရဟု စာချွန်လွှာတွင် မည်သည့်နေရာ၌မျှ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။

စစ်ပွဲမဖြစ်ပွားမီက ရေလက်ကြားဖြတ်သန်းခ ကောက်ခံခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ထရမ့်ကိုယ်တိုင်ကလည်း The New York Times နှင့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် အဆိုပါရေလမ်းကြောင်းသည် "အမြဲတမ်း အခွန်အခကင်းမဲ့စွာ" ရှိနေသင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။

သို့သော် စနေနေ့က တင်ခဲ့သော ပို့စ်တွင် သူသည် အဆိုပါသဘောထားကို ပြောင်းလဲလိုက်ပုံရပြီး အီရန်ကို ကောက်ခံခွင့်မပေးဘဲ အမေရိကန်ကသာ အခွန်အခကောက်ခံနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို ထပ်မံထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။

"သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်မဆောင်ရွက်နိုင်ပါက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကိုယ်တိုင်သတ်မှတ်၍ အမေရိကန်အတွက် ကောက်ခံခြင်းမှလွဲ၍" မည်သည့်အခွန်အခမျှ ကောက်ခံခြင်းမပြုသင့်ကြောင်း ထရမ့်က ရေးသားခဲ့သည်။

ထိုသို့ကောက်ခံခြင်းသည် "အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အနာဂတ် ကုန်ကျစရိတ်များကို ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန်အတွက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ၏ အုပ်ထိန်းသူကောင်းကင်တမန် (Guardian Angel) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးမှုအတွက် အမေရိကန်ကို လျော်ကြေးပေးခြင်းဖြစ်သည်" ဟု သူက ရှင်းပြခဲ့သည်။

ထရမ့်သည် ယခုသီတင်းပတ်အစောပိုင်းက The New York Times နှင့် အင်တာဗျူးတွင်လည်း အလားတူစကားလုံးများကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ ဝင်ငွေ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ရယူကာ အမေရိကန်က "အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ အုပ်ထိန်းသူ" ဖြစ်လာရန် အကြံပြုခဲ့သည်။

စနေနေ့က တင်ခဲ့သော ပို့စ်သည် ထရမ့်က ရေလက်ကြားတွင် အမေရိကန်က အခွန်အခကောက်ခံရန် စဉ်းစားနေကြောင်း ပြောဆိုခြင်းမှာ ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ပေ။

ဥပမာအားဖြင့် ဧပြီလတွင် သူသည် သတင်းထောက်များနှင့် ဆွေးနွေးစဉ် "ငါတို့က အခွန်ကောက်ရင်ရော ဘယ်လိုလဲ။ သူတို့ကို ပေးတာထက်စာရင် ငါကိုယ်တိုင် လုပ်လိုက်ချင်တယ်။ ဘာလို့ ငါတို့ မလုပ်ရမှာလဲ။ ငါတို့က အနိုင်ရသူပဲ။ ငါတို့ နိုင်ခဲ့တာပဲ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထရမ့်၏ အစီအစဉ်များကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံများထံ တရားဝင်တင်ပြထားခြင်း ရှိမရှိ အရိပ်အယောင်မရှိသေးပေ။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံအများစုမှာ စစ်ပွဲကာလအတွင်း အမေရိကန်နှင့် အီရန်နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ဂရုတစိုက် ချိန်ခွင်လျှာညှိနေကြရသည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း အီရန်အရာရှိများက ရေလက်ကြားတွင် အခွန်အခကောက်ခံခြင်းကို ပယ်ချမည်မဟုတ်ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ဤကိစ္စကို အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ဒေသတွင်းညှိနှိုင်းမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ အဆိုပါရေလက်ကြားသည် အီရန်နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။

လာမည့်သီတင်းပတ်များအတွင်း ဤကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ထပ်မံဆွေးနွေးမှုများ ရှိလာမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

သို့သော် လက်ဘနွန်တွင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ချုပ်ဆိုခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ချိုးဖောက်မည့်အရေး ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ထိုသို့သော ညှိနှိုင်းမှုများမှာ အန္တရာယ်ရှိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်။

စနေနေ့က ရေလက်ကြားကို ပိတ်လိုက်ခြင်းမှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာပြီးနောက် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် လူပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ရသည့် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အီရန်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်အရာရှိများကလည်း လာမည့်ဆွေးနွေးပွဲများတွင် မူလနားလည်မှုစာချွန်လွှာကို မှန်ကန်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရေးကိုသာ အဓိကထားသင့်ကြောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က သဘောတူညီချက်တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်ပေါင်း ၆၀ ညှိနှိုင်းရေးကာလမှာ ထိုကိစ္စရပ်များ ဖြေရှင်းပြီးမှသာ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား ထိပ်တန်းကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသူ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကမူ နောက်ဆက်တွဲဆွေးနွေးပွဲများကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် တနင်္ဂနွေနေ့၌ စတင်ရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘာဂါ ဂါလီဘာဖ် (Mohammad Bagher Ghalibaf) နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရက်ချီ (Abbas Araghchi) တို့ ဦးဆောင်သည့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဆွေးနွေးပွဲအတွက် ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။

အမေရိကန်ဘက်မှမူ ထရမ့်၏ သမက်ဖြစ်သူ ဂျရက် ကုရှ်နာ (Jared Kushner)၊ အထူးသံတမန် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ် (Steve Witkoff) နှင့် ဒုသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ် (JD Vance) တို့ တက်ရောက်ရန် မျှော်လင့်ရသည်။

ဗန့်စ်သည် စနေနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။