AI Summary
ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် Sihasak Phuangketkeow က မြန်မာအာဏာပိုင်များအား တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာအစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များ၏ ဆန္ဒဖြစ်ပါက နယ်စပ်တစ်လျှောက် အကြမ်းဖက်မှုများ လျော့ပါးစေရန် ဤဆွေးနွေးပွဲများကို အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန် ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုင်းဘက်ခြမ်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် တမင်တကာ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးမှုတစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်ပါက လုံးဝလက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း မြန်မာအစိုးရကို သတိပေးထားသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းက ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားအကြား ဒေါ်လာဘီလီယံ ၃၀၀ တန်ဖိုးရှိ ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်အငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုင်းက ၂၀၀၁ ခုနှစ် သဘောတူစာချုပ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယားက ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းအရ မဖြစ်မနေ ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ခဲ့ရာ ထိုင်းက ပါဝင်ရန် သဘောတူခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကြာမြင့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
Sihasak က မြန်မာအာဏာပိုင်များအား တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကို ရှာဖွေရန် ထိုင်းနိုင်ငံက အစဉ်တစိုက် တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
"မြန်မာအစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များ၏ ဆန္ဒဖြစ်ပါက နယ်စပ်တစ်လျှောက် အကြမ်းဖက်မှုများ လျော့ပါးစေရန်အတွက် ဤဆွေးနွေးပွဲများကို အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန် ကျွန်ုပ်တို့ ပြင်ဆင်ထားပါသည်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် မည်သည့်ပဋိပက္ခကိုမျှ ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။
"ထိုင်းဘက်ခြမ်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် တမင်တကာ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးမှုတစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်ပါက လုံးဝလက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာအစိုးရကို ပြောကြားထားပြီးဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်အငြင်းပွားမှု
Sihasak က ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားအကြား ကြာရှည်ဖြစ်ပွားနေသော ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်အငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အငြင်းပွားနေသော ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်နှင့် ပတ်သက်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် မူဘောင်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သော ၂၀၀၁ ခုနှစ် နှစ်နိုင်ငံသဘောတူစာချုပ်ကို ဘန်ကောက်က ပြီးခဲ့သည့်လက တစ်ဖက်သတ် ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားက ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း (UNCLOS) အရ မဖြစ်မနေ ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၅ နှစ်ကျော်ကြာ နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၆,၀၀၀ ခန့်ရှိသော ပင်လယ်ပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုဒေသတွင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုဗပေ ၁၂ ထရီလီယံနီးပါးနှင့် ရေနံအမြောက်အမြား ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀၀ ခန့် တန်ဖိုးရှိသည်။
Sihasak က ကမ္ဘောဒီးယားသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်နိုင်ခြေရှိကြောင်း ခံစားမိကြောင်း CNA သို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်ရန် သဘောတူခဲ့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
"(ကမ္ဘောဒီးယားက) ၂၀၀၁ ခုနှစ် သဘောတူစာချုပ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ တံခါးအားလုံးကို ပိတ်လိုက်သည်ဟု ပြောသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ကမူ ထိုသို့ရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ပြောသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဆွေးနွေးပွဲများကို အသစ်ပြန်လည်စတင်ရန် ကြိုးစားနေကြောင်း ၎င်းတို့အား ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
"မဖြစ်မနေ ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပါက ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ် ကန့်သတ်ချက်များအထိသာ အတိုင်းအတာကို ကန့်သတ်လိုပါသည်။ မည်သည့်ဆွေးနွေးမှုများ၊ ပူးတွဲဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများသည် အခြားကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားလုပ်ပိုင်ခွင့်တစ်ခု လိုအပ်ကာ နှစ်နိုင်ငံအကြား ထပ်မံဆွေးနွေးမှုများ လိုအပ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့သည် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေးမှူး နှစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့က ပဉ္စမမြောက် လွတ်လပ်သော ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေးမှူးကို ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးသည် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ကြာမြင့်မည်ဟု Sihasak က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဖနွမ်းပင်က ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပြိုကွဲမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်ဟူသော အဆိုပြုချက်များကို ပယ်ချခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်အကြား သံတမန်ရေးရာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။