ဩစတြေးလျ၊ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးကို အစ္စရေးဝေဖန်မှုနှင့် ရောထွေးမပစ်ပါနှင့်

ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အစ္စရေးလ်နိုင်ငံတော်ကို ဝေဖန်ခြင်းသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်သည်ဟူသော အကြံပြုချက်များသည် အန္တရာယ်ရှိသော ရှုပ်ထွေးမှုများကို အမြစ်တွယ်စေနိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တစ်ခု၏ လုပ်ရပ်များကို မေးခွန်းထုတ်ခြင်းသည် ထိုနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်သည့် လူမျိုးတစ်မျိုးကို အသရေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် မတူညီပါ။ အစ္စရေးလ်နိုင်ငံတော်ကို ကင်ဘာရာရှိ ၎င်း၏သံရုံးက ကိုယ်စားပြုပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏မြို့ကြီးများနှင့် ဆင်ခြေဖုံးများရှိ ဂျူးလူထုက ကိုယ်စားပြုခြင်းမဟုတ်ပါ။

သို့သော် ဆစ်ဒနီမြို့ရှိ ဂျူးဘာသာဝင်တို့၏ ပွဲတော်တစ်ခုကို တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် အလျင်စလို တုံ့ပြန်မှုက ထိုရှုပ်ထွေးမှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျူးမိသားစုများသည် ဟန်နူကာပွဲတော်ကို ကျင်းပရန် ဆစ်ဒနီမြို့ရှိ ဗွန်ဒီကမ်းခြေအနီးတွင် စုဝေးနေစဉ် သေနတ်သမားနှစ်ဦးက ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဩစတြေးလျသမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး တိုက်ခိုက်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဖက်ဒရယ်အစိုးရသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒနှင့် လူမှုစည်းလုံးညီညွတ်ရေးဆိုင်ရာ တော်ဝင်ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခင်တရားရုံးချုပ်တရားသူကြီး ဗာဂျီးနီးယား ဘဲလ်က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင်က ၎င်း၏ ကြားဖြတ်အစီရင်ခံစာကို တင်သွင်းခဲ့ရာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒကို ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့သတ်မှတ်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကော်မရှင်သည် နိုင်ငံတကာ ဟိုလိုကော့စ် အမှတ်တရ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (IHRA) ၏ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းခွင်သတ်မှတ်ချက်ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ IHRA က အစ္စရေးလ်ကို ဝေဖန်ခြင်းသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒ၏ သက်သေအဖြစ် ပါဝင်သည့် ဥပမာများကို ပေးထားသည်။ သို့သော် ထိုကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သော သတ်မှတ်ချက်သည် အစ္စရေးလ်၏ ဂါဇာရှိ မူဝါဒ၊ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေရှိ ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများအပေါ် ဆက်ဆံပုံနှင့် အစ္စရေးလ်အရာရှိများ၏ ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများအပေါ် လူသားမဆန်သော မှတ်ချက်များကို ဩစတြေးလျရှိ ဂျူးလူမျိုးများအပေါ် လူမျိုးရေးခွဲခြား တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် ပေါင်းစည်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မည်သူ့အတွက်မဆို မည်သို့နားလည်နိုင်မည်နည်း။

၎င်းသည် စိတ္တဇဆန်သော မေးခွန်းမဟုတ်ပါ။ ဤအမျိုးအစားများ ရောထွေးသွားခြင်းသည် လူထုဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုအပေါ် အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်။ ၎င်းသည် ဂါဇာရှိ အစ္စရေးလ်၏ လုပ်ရပ်များကို ဖော်ပြရာတွင် ခွင့်ပြုနိုင်သော ဘာသာစကားအကန့်အသတ်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေသည်။ ထိုနေရာတွင် ဩစတြေးလျလူမျိုးများသည် ရပ်ကွက်တစ်ခုလုံး ပျက်စီးသွားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ အရပ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးသည်ကိုလည်းကောင်း မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။

အစ္စရေးလ်နှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရများ၏ တရားဝင်သဘောထားမှာ အစ္စရေးလ်တွင် “တည်ရှိပိုင်ခွင့်” ရှိပြီး ၎င်း၏နိုင်ငံသားများကို ကာကွယ်ရန် တာဝန်ရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးလ်အား ဂါဇာကမ်းမြှောင်တစ်ခုလုံးကို ဖျက်ဆီးရန်နှင့် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး ထောင်ပေါင်းများစွာကို သတ်ဖြတ်ရန် အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ ပေးထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် အခြားမည်သည့်နိုင်ငံမျှ ဤထူးခြားသော ဆက်ဆံမှုကို မခံစားရပါ။ အခြားမည်သည့်နိုင်ငံမျှ “တည်ရှိပိုင်ခွင့်” ရှိရုံဖြင့် ၎င်းလိုချင်ရာကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ဩစတြေးလျတွင် ထိုအခွင့်အရေးရှိသော်လည်း ထိုအခွင့်အရေးသည် ကင်ဘာရာရှိ အစိုးရများကို ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများမှ မည်သည့်အခါမျှ ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ၎င်းတို့သည် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများအား မြေယာသိမ်းယူမှု၊ ကမ်းလွန်ဒေသတွင် ထိန်းသိမ်းထားမှု သို့မဟုတ် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအပေါ် အရေးယူဆောင်ရွက်မှု မရှိခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်ကိစ္စတွင်မဆို ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ကီဗင် ရပ်ဒ်က ယခင်အစိုးရများက ဌာနေတိုင်းရင်းသားများနှင့် တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသားများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော မှားယွင်းမှုများအတွက် စတိုးလန်း ဂျင်နရေးရှင်း (Stolen Generations) အား တောင်းပန်ခဲ့စဉ်က နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဩစတြေးလျ၏ တရားဝင်မှုသည် ခြိမ်းခြောက်ခံခဲ့ရခြင်း မရှိပါ။ ရပ်ဒ်သည် ၎င်း၏အစိုးရကို ယခင်မူဝါဒများမှ ခွဲထုတ်ခြင်းဖြင့် လူထု၏ခံစားချက်ကို ထင်ဟပ်ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဩစတြေးလျ၏ တည်ရှိပိုင်ခွင့်ကို စိန်ခေါ်ခြင်းအဖြစ် မရှုမြင်ခဲ့ပါ။

သို့သော် အစ္စရေးလ်နှင့် ပတ်သက်သော ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများတွင် “တည်ရှိပိုင်ခွင့်” နှင့် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒကို ကိုးကားခြင်းသည် စကားဝိုင်းကို ရပ်တန့်စေသည့် အရာတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးလ်နိုင်ငံတော်နှင့် ၎င်း၏လုပ်ရပ်များအကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးမှုအတွက် တံခါးပိတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သိမ်းပိုက်မှု၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများအကြောင်း ပြောဆို၍မရပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးလ်ကို ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် နိုင်ငံရေးအရ တာဝန်ယူမှုမှ ကင်းလွတ်စေသည့် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ရှေ့ပြေးနမူနာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကော်မရှင်ကို ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး အကြမ်းဖက်မှုများ အမှန်တကယ်နှင့် အလွန်စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာ မြင့်တက်လာမှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်း၏မူဘောင်သည် အစ္စရေးလ်၏ လုပ်ရပ်များကို စစ်မှန်စွာ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းအပေါ် သံသယဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဩစတြေးလျ၏ ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများကို အမှန်တကယ် အားနည်းစေသည့် ထူးခြားသောဝါဒပုံစံတစ်မျိုးကို အမြစ်တွယ်စေသည်။

လစ်ဘရယ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် ရှင်းလင်းသော နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်နိုင်ရမည်- ဂျူးလူမျိုးများအပေါ် မုန်းတီးမှု၊ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်ပြီး လက်မခံနိုင်စရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားအစိုးရကို ဝေဖန်ခြင်းသည် ထိုသို့မဟုတ်ပါ။

ထိုနယ်နိမိတ် မှုန်ဝါးသွားသောအခါ ဩစတြေးလျဂျူးလူမျိုးများအတွက်လည်း ထိခိုက်မှုရှိသည်။ လူထုဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများတွင် “ဂျူးလူထု” ကို အစ္စရေးလ်ကို ထောက်ခံသော အဖွဲ့အစည်းအနည်းငယ်က ကိုယ်စားပြုသည့် တစ်ခုတည်းသော အစုအဖွဲ့အဖြစ် ပုံမှန်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် လုံးဝမမှန်ကန်ပါ။ ဩစတြေးလျဂျူးလူမျိုး အများအပြားသည် ၎င်းတို့၏အမည်ကို အသုံးပြု၍ ဂါဇာဖျက်ဆီးခံရသည်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းကြောင့် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်နေကြသည်။ အချို့က အစ္စရေးလ်၏ လုပ်ရပ်များကို ဆန့်ကျင်ရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့ကြသည်။

အစ္စရေးလ်၏ လုပ်ရပ်များအတွက် ဂျူးလူမျိုးများ၏ တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ထောက်ခံမှုကို ယူဆခြင်းသည် ဩစတြေးလျဂျူးလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပိုဆိုးသည်မှာ ၎င်းသည် ဂျူးလူမျိုး ကန့်ကွက်သူများကို မစစ်မှန်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရမည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။ ဤကော်မရှင်က ချမှတ်ထားသော မူဝါဒများက ထိုကဲ့သို့သော အသံများကို ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ၎င်းတို့သည် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖျက်ဆီးခံရမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လူထု၏သတ်မှတ်ချက်မှ ဖယ်ထုတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး ပြောဆိုဝေဖန်မှုအတွက် အပြစ်ပေးခံရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကာကွယ်မှုအဖြစ် ဟန်ဆောင်ကာ ကန့်ကွက်သူများကို နှုတ်ပိတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

အကယ်၍ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက အစ္စရေးလ်ကို ဝေဖန်ခြင်းသည် ဂျူးလူမျိုးများကို ဝေဖန်ခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော အယူအဆကို အားဖြည့်ပေးပါက ၎င်းတို့သည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒကို အားပေးရာရောက်မည်ဖြစ်သည်။

သတင်းများတွင် ဂါဇာဖျက်ဆီးခံရသည့် ပုံရိပ်များသည် ကမ္ဘာ့လူထုအမြင်ကို လှုပ်ရှားစေခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျလူငယ် အများအပြားသည် အစ္စရေးလ်မူဝါဒများ အဆုံးသတ်ရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းလွတ်မြောက်ရေးအတွက် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ အစ္စရေးလ်ကို ဆန့်ကျင်သော ထိုကဲ့သို့သော ဆန္ဒပြမှုများသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်သည်ဟူသော သတင်းစကားသည် ဩစတြေးလျဒီမိုကရေစီအတွက် ပိုမိုဆိုးရွားသော အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် အန္တရာယ်ကို မဖြစ်စေနိုင်ပါ။ ၎င်းသည် လူတိုင်း ၎င်းတို့၏ တီဗီဖန်သားပြင်များပေါ်တွင် မြင်တွေ့နေရသည်များကို လျစ်လျူရှုထားသည့်အတွက် ဩစတြေးလျနိုင်ငံရေးစနစ်အပေါ် မကျေနပ်မှုများကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ အန္တရာယ်ရှိစွာဖြင့် ကော်မရှင်က စိန်ခေါ်သင့်သည့် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဇာတ်ကြောင်းများကိုပင် အားဖြည့်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးအမြင်များ ရှိပြီးသားသူများသည် ဂျူးလူမျိုးများသည် အစ္စရေးလ်မှတစ်ဆင့် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်ဟူသော ၎င်းတို့၏ယုံကြည်ချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာလာစေမည်ဟု ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။ ကော်မရှင်သည် ဤထောင်ချောက်ထဲသို့ ကျရောက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားရမည်။

ဩစတြေးလျ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (ABC) နှင့် အထူးထုတ်လွှင့်ရေး ဝန်ဆောင်မှု (SBS) တို့၏ ဂုဏ်ယူစရာမှာ ၎င်းတို့သည် အစ္စရေးလ်နှင့် ဂျူးလူမျိုးများကို ရောထွေးခြင်းကို ရှောင်ရှားခဲ့ပြီး IHRA သတ်မှတ်ချက်ကို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ကြားဖြတ်ကော်မရှင်အစီရင်ခံစာသည် ပျံ့နှံ့နေသော အပြင်းထန်ဆုံး အဆိုပြုချက်များကို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ဆန္ဒပြကြွေးကြော်သံများကို ပိတ်ပင်ရန် သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဖော်ပြမှုများကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အလျင်စလိုလုပ်ဆောင်ခြင်း မရှိပါ။ ကော်မရှင်သည် ၎င်း၏နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာတွင် ဤကိစ္စကို ဆက်လက်ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဟု အကောင်းမြင်ရန် နေရာရှိပါသည်။

ဩစတြေးလျတွင် လူမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ကာကွယ်ရန် ထိန်းသိမ်းထားရမည့် စံနှုန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

• ပထမအချက်မှာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒနှင့် အစ္စရေးလ်ကို ဝေဖန်ခြင်းတို့အကြား ရှင်းလင်းပြတ်သားသော ကွဲပြားခြားနားမှု။
• ဒုတိယအချက်မှာ အစ္စရေးလ်၏ လုပ်ရပ်များကို ဆန့်ကျင်သူများအပါအဝင် ဂျူးလူမျိုးများ၏ အမြင်အမျိုးမျိုးကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် ထိုအသံများကို ထည့်သွင်းခြင်း။
• တတိယအချက်မှာ ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများနှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်များအတွက် သိမ်းပိုက်မှု၊ မြေယာမဲ့ဖြစ်မှုနှင့် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့မှုတို့၏ ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံများကို ဖော်ပြရန် နိုင်ငံရေးနေရာကို ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဂျူးလူမျိုးများအပေါ် လူသားမဆန်သော သို့မဟုတ် လူမျိုးရေးခွဲခြားသော ဘာသာစကားများကို ငြင်းပယ်ခြင်း။

ဩစတြေးလျရှိ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒသည် ဂျူးလူထု (နိုင်ငံရေးအမြင် မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ) နှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ လူမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ခြိမ်းခြောက်နေပါသည်။ သို့သော် အစ္စရေးလ်နိုင်ငံတော်အပေါ် ဝေဖန်သောအမြင်များကို ဂျူးလူမျိုးများအပေါ် မုန်းတီးမှုနှင့် ရောထွေးခြင်းဖြင့် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒ၏ ဘေးဆိုးကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် အခြေအနေများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေမည်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ချဉ်းကပ်မှုသည် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများကို ဖိနှိပ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ တက္ကသိုလ်များတွင် ကိုယ်တိုင်ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်နှင့် စုံစမ်းမေးမြန်းခွင့်ကို ကန့်သတ်မည်ဖြစ်ကာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဝါဒကို ဆက်လက်တည်တံ့စေသည့် ရှုပ်ထွေးမှုများကို အမြစ်တွယ်စေမည်ဖြစ်သည်။

ဤဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော အမြင်များသည် စာရေးသူ၏ ကိုယ်ပိုင်အမြင်များဖြစ်ပြီး အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ အယ်ဒီတာ့အာဘော် သဘောထားကို ကိုယ်စားပြုခြင်း မရှိပါ။