ဝါရှင်တန်က အာဖရိကတစ်ဝန်း ဗီဇာထုတ်ပေးမှုများကို အဘယ်ကြောင့် လျှော့ချနေသနည်း

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အာဖရိကတစ်ခွင်ရှိ ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်ရန် စီစဉ်နေပြီး လျှောက်လွှာများကို ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည့် သံရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ရုံး အရေအတွက်ကို လက်ရှိ နေရာ ၅၀ ခန့်မှ ၂၀ ခန့်အထိ လျှော့ချသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာန၏ အတွင်းရေးမှတ်တမ်းတစ်ခုအရ သိရသည်။

အဆိုပြုချက်အရ ပုံမှန်ဗီဇာအင်တာဗျူးများကို သံရုံးအများအပြားမှ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ပိုမိုသေးငယ်သော ဒေသဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနများတွင် စုစည်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ သံရုံးများမှာမူ ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ထားရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ သံတမန်ရေးရာလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

ဤအစီအစဉ်သည် အမေရိကန်ဗီဇာ ရရှိနိုင်သူများကို ပြောင်းလဲခြင်းမဟုတ်ပါ။ လျှောက်ထားသူများ လျှောက်လွှာတင်ရမည့်နေရာကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်ပြီး အချို့သူများအတွက်မူ ခရီးသွားရမည့်အကွာအဝေး ပိုမိုဝေးကွာသွားနိုင်ပါသည်။

ဗီဇာအင်တာဗျူးများကို သံရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအသီးသီးတွင် ကိုင်တွယ်တော့မည်မဟုတ်ဘဲ တိုက်ကြီးတစ်ခွင်ရှိ ဒေသဆိုင်ရာ ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ် ဗဟိုဌာနများတွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်၍ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။

သံရုံးအများစုသည် အခြားသော ကောင်စစ်ဝန်နှင့် သံတမန်ရေးရာ လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း ပုံမှန်ဗီဇာအင်တာဗျူးများကို ကိုင်တွယ်ခြင်း ရပ်ဆိုင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ထိခိုက်သည့်နိုင်ငံများရှိ လျှောက်ထားသူများသည် ဗီဇာအင်တာဗျူးဖြေဆိုရန် အခြားနိုင်ငံတစ်ခုသို့ သွားရောက်ရမည်ဖြစ်သည်။

နိုင်ရိုဘီ၊ ဂျိုဟန်နက်စ်ဘတ်၊ အဒစ်အဘာဘာ၊ အက်ခရာနှင့် ဒါကာကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများသည် ပိုမိုကြီးမားသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန် မျှော်လင့်ရသော်လည်း နောက်ဆုံးဖွဲ့စည်းပုံကိုမူ လူသိရှင်ကြား အတည်ပြုထားခြင်း မရှိသေးပါ။

ဤအဆိုပြုချက်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်မည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးသော်လည်း အမေရိကန်မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားသည့် တာဝန်ရှိသူများ၏ အဆိုအရ လာမည့်ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း အပြောင်းအလဲများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဌာနအနေဖြင့် ဤအဆိုပြုချက်အတွက် အသေးစိတ်ရှင်းလင်းချက်ကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိသေးပါ။

သို့သော် ဗီဇာမူဝါဒဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ဟောင်းများကမူ ထိုသို့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းကို စံသတ်မှတ်ရန်၊ ကြီးကြပ်မှုနှင့် လိမ်လည်မှုရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းကို အားကောင်းစေရန်နှင့် ဝန်ထမ်းအင်အား လိုအပ်ချက်များပြားနေသည့် သံရုံးများ၏ ဖိအားများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေလေ့ရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကောင်စစ်ဝန်ဌာနများစွာသည် လုပ်ငန်းခွင်ဝန်ပိမှု အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး လျှောက်လွှာများကို စုစည်းခြင်းဖြင့် အရင်းအမြစ်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

"ဒီလိုစုစည်းမှုဟာ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ ဒုတိယသက်တမ်း နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနဲ့ အပြည့်အဝ ကိုက်ညီနေပါတယ်။ ဒါဟာ ဘက်ပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို လျှော့ချပြီး အပြန်အလှန် အကျိုးပြုတဲ့၊ လုံခြုံရေးကို ဦးစားပေးတဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုအလေးပေးတဲ့ ပုံစံမျိုးဖြစ်ပါတယ်" ဟု တောင်အာဖရိကအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ Aaliyah Vayez က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဗီဇာနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးစနစ်များသည် ဝါရှင်တန်ရှိ နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အစိုးရ၏ ထိရောက်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုများနှင့်လည်း ပိုမိုဆက်စပ်လာခဲ့သည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၄ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် အာဖရိကရှိ လျှောက်ထားသူများထံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူမဟုတ်သော ဗီဇာပေါင်း ၅၄၀,၀၀၀ ကျော် ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် တိုက်ကြီးတစ်ခွင် ခရီးသွားလာမှု၊ ပညာသင်ကြားမှုနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများအတွက် တည်တံ့နေသော လိုအပ်ချက်ကို ပြသနေသည်။

လက်ရှိတွင် ဤအဆိုပြုချက်ကြောင့် ဗီဇာလျှောက်လွှာများကို အတည်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ချခြင်းအတွက် အသုံးပြုသည့် ဥပဒေဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ ပြောင်းလဲသွားမည်ဟူသော အရိပ်အယောင် မရှိသေးပါ။

လျှောက်ထားသူများသည် လက်ရှိ အမေရိကန်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်းများအတိုင်း ဆက်လက်အကဲဖြတ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။

သို့သော် ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ခရီးသွားစရိတ် မြင့်မားခြင်း၊ ဗီဇာကြေးနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် အထူးသဖြင့် ကျောင်းသားများ၊ မိသားစုများနှင့် အသေးစားလုပ်ငန်းရှင်များကဲ့သို့သော လျှောက်ထားသူအချို့ကို အားလျော့သွားစေနိုင်ကြောင်း ပြောကြားသည်။

"ဒီနောက်ဆုံးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုဟာ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမူဝါဒ တင်းကျပ်လာမှုရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သလို အာဖရိကမှာ အမေရိကန်ရဲ့ ဦးဆောင်မှု အားနည်းလာတာကိုလည်း ပြသနေပါတယ်။ ဗီဇာရရှိဖို့အတွက် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးတွေဆီ သွားရောက်ရတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေ တိုးလာတာဟာ ဟန့်တားမှုတစ်ခု ဖြစ်လာမှာဖြစ်လို့ အာဖရိကတိုက်သားတွေအတွက် ဗီဇာရရှိဖို့ ပိုမိုခက်ခဲလာမှာ အသေအချာပါပဲ" ဟု နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ Mubarak Aliyu က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် ဗီဇာအတည်ပြုနှုန်းမှာ ပြောင်းလဲမှုမရှိနိုင်သော်လည်း အချို့နိုင်ငံများမှ တင်သွင်းသည့် စုစုပေါင်း လျှောက်လွှာအရေအတွက်မှာ လျော့ကျသွားနိုင်သည်။

လျှောက်ထားသူအများစုအတွက်မူ ၎င်း၏သက်ရောက်မှုမှာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာထက် လက်တွေ့ကျသော အခက်အခဲများ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

ဗီဇာဝန်ဆောင်မှုများကို ဒေသတွင်းတွင် မရရှိနိုင်တော့သည့်အခါ လျှောက်ထားသူများသည် အင်တာဗျူးအတွက် ပြည်ပသို့ သွားရောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်၊ အချိန်နှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ ပိုမိုတိုးလာမည်ဖြစ်သည်။

ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ် ဗဟိုဌာနအနည်းငယ်တွင်သာ လိုအပ်ချက်များ စုပုံလာမည်ဖြစ်သောကြောင့် လျှောက်ထားသူအချို့သည် စောင့်ဆိုင်းရမည့်အချိန် ပိုမိုကြာမြင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ခန့်မှန်းရခက်ခဲခြင်းများနှင့် ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

ဤသက်ရောက်မှုသည် တိုက်ကြီးတစ်ခွင်တွင် သိသိသာသာ ကွဲပြားနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ်ဌာနများ ဆက်လက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံများသည် အနှောင့်အယှက် အနည်းငယ်သာ ကြုံတွေ့ရနိုင်သော်လည်း အခြားနိုင်ငံများမှာမူ ဒေသတွင်း ဗီဇာဝန်ဆောင်မှုများကို လုံးဝဆုံးရှုံးသွားနိုင်သည်။

ထရမ့်အစိုးရသည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ပြည်ပလုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ပြန်လည်သုံးသပ်နေချိန်တွင် ဤအဆိုပြုချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ထိန်းချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစရိတ် လျှော့ချရေးတို့ကို ပိုမိုအလေးပေးထားသည်။

အာဏာပြန်လည်ရယူပြီးနောက်ပိုင်း အစိုးရအနေဖြင့် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြားအကူအညီနှင့် သံတမန်ရေးရာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအချို့ကို ပြောင်းလဲရန် အဆိုပြုထားပြီး အစိုးရ၏ အစီအစဉ်များသည် အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အကျိုးစီးပွားများနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီသင့်ကြောင်း ပြောကြားထားသည်။

ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ် အပြောင်းအလဲများသည် ထိရောက်မှု၊ ကြီးကြပ်မှုနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားချက်များကို မူဝါဒဆုံးဖြတ်ချက်များ၏ ဗဟိုချက်တွင် ထားရှိသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ချဉ်းကပ်မှုပုံစံကို ထင်ဟပ်နေကြောင်း လေ့လာသုံးသပ်သူများက ဆိုသည်။

သိသိသာသာ ပြောင်းလဲမှုမရှိပါ။

အမေရိကန်သံရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများသည် ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ထားမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးအရ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု၊ လုံခြုံရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးများအပါအဝင် ၎င်းတို့၏ သံတမန်ရေးရာ လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။

ဤအဆိုပြုချက်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော သံတမန်ရေးရာ လုပ်ဆောင်ချက်များထက် ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ်ကိုသာ အဓိကသက်ရောက်မှုရှိသည်။

"ဝါရှင်တန်က အာဖရိကကို အပြစ်ပေးဖို့ ဗီဇာတွေကို လျှော့ချနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တာဝန်ရှိသူတွေရဲ့ အဆိုအရ စိုးရိမ်စရာက ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်မှုနဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး စည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်နာမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတိုင်းက ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို မလိုချင်ဘဲ အကျိုးပြုမယ့်သူတွေကိုပဲ လိုချင်ကြတာပါ" ဟု ဂါနာနိုင်ငံမှ Africa Image သံတမန် Mawuko Kuadzi က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အချို့သော လေ့လာသုံးသပ်သူများကမူ ဤအဆိုပြုချက်ကို အာဖရိက၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် သွားလာလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို တင်းကျပ်ခြင်းနှင့် ဝင်ရောက်ခွင့် အတားအဆီးများကို တိုးမြှင့်ခြင်းဟူသော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ပုံစံတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြလိမ့်မည်ဟု ဆိုသည်။

"အမေရိကန်သံရုံးက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့အချက်အလက်တွေအရ သူတို့က ဗီဇာတွေကို လျှော့ချနေတာမဟုတ်ဘဲ သတ်မှတ်ထားတဲ့နိုင်ငံတွေက လျှောက်ထားသူတွေကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူဗီဇာ ထုတ်ပေးတာကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားတာပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့က ဒီလျှောက်ထားသူတွေ အမေရိကန်ကို ရောက်လာတဲ့အခါ အများပြည်သူအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်လာမှာကို မလိုလားလို့ပါ" ဟု နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဌာန၏ ဝန်ဆောင်မှုဌာနဟောင်းမှ ဒါရိုက်တာ Dennis Amchree က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဒါကြောင့် နိုင်ငံတိုင်းမှာ မိမိတို့နိုင်ငံထဲကို ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုမယ့်သူတွေကို စနစ်တကျ စစ်ဆေးရမယ့် တာဝန်ရှိပါတယ်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အခြားသူများကမူ ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ မြင်တွေ့နေကြသည်။

"ဒီတိုက်ကြီးကို နောက်ထပ် သိသာထင်ရှားတဲ့ ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုကို လက်ခံဖို့ တောင်းဆိုနေတာဖြစ်ပြီး အဲဒါကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ဖို့အတွက် အရင်ကထက် ပိုနည်းတဲ့ ကိရိယာတွေပဲ ရှိတော့တယ်" ဟု Aaliyah Vayez က ပြောကြားခဲ့သည်။