အမေရိကန်သည် Bandar Abbas ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်- ဤဆိပ်ကမ်းသည် အီရန်အတွက် အဘယ်ကြောင့် အလွန်အရေးကြီးသနည်း။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့အနီးတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့ရှိ အီရန်၏ မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ကို တစ်ပတ်အတွင်း ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတစ်ဝိုက် တင်းမာမှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့ကတည်းက ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်တို့ကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရှိနေသော်လည်း ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ရိုက်တာနှင့် အဆိုရှိတက်ပရက်စ်တို့က အမည်မဖော်လိုသည့် အမေရိကန်တာဝန်ရှိသူများကို ကိုးကား၍ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့၌ အီရန်ဒရုန်းလေးစင်းကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ဒရုန်းမြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစခန်းတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့တွင် အင်္ဂါနေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပေါက်ကွဲမှုများအပြီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဝါရှင်တန်အား ဟော်မုဇ်ဂန်ပြည်နယ် (ဆိပ်ကမ်းမြို့တည်ရှိရာ) တွင် "ပြင်းထန်သော လုပ်ရပ်များ" မှတစ်ဆင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။

တရားဝင်မဟုတ်သော အီရန်သတင်းဌာန Tasnim က လည်း ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့အနီး အမေရိကန်တိုက်ခိုက်မှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဒေသတွင်းရှိ "အမေရိကန်လေတပ်အခြေစိုက်စခန်း" တစ်ခုကို အီရန်တပ်ဖွဲ့များက ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ပြုလုပ်သော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးတစ်ခုအတွင်း တီဟီရန်နှင့် ဝါရှင်တန်တို့ကြား ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများအကြောင်း ပြောကြားရင်း "မည်သူမျှ" ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်သွားမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားပြီးနောက် အဆိုပါ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်၏ အဓိကရေတပ်တပ်ဖွဲ့များ၏ ဌာနချုပ်တည်ရှိရာ ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သည် အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့တွင် မဟာဗျူဟာအရ အထိခိုက်မခံဆုံးသော နေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းက ၎င်းအား အီရန်၏ စစ်ရေးအနေအထားနှင့် အမေရိကန်နှင့် ကျယ်ပြန့်သော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုနှစ်ခုလုံးအတွက် အဓိကအချက်အချာဖြစ်စေခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိထားသည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သည် အဘယ်မှာရှိသနည်း။ ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သည် အီရန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း၊ အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့ကို အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် အာရေဗျပင်လယ်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ပေးသော ကျဉ်းမြောင်းသည့် ရေလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။

အီရန်၏ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၂၆,၀၀၀ ကျော်ရှိသည့် အဆိုပါမြို့သည် ရေလက်ကြား၏ အကျဉ်းဆုံးနေရာ၏ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၆၀ မှ ၇၀ ခန့် (မိုင် ၃၅ မှ ၄၅ ခန့်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

၎င်း၏တည်နေရာသည် အီရန်အား ကမ္ဘာ့အရေးအကြီးဆုံး သင်္ဘောသွားလာရေးလမ်းကြောင်းများထဲမှ တစ်ခုကို ကြီးကြပ်ပိုင်ခွင့်ပေးသည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကာလတွင် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ အရင်းအမြစ်များ၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိသည်။

ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြေညာခဲ့ပြီးကတည်းက အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသော သင်္ဘောတင်ပို့မှုကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ပိတ်ဆို့ထားသည်။

ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့၏ စစ်ရေးအရ အရေးပါမှုကား အဘယ်နည်း။ ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သည် အီရန်၏ သမားရိုးကျ ရေတပ်နှင့် အစ္စလာမ့်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) ၏ ရေတပ်တပ်ဖွဲ့နှစ်ခုလုံး၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။

၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အီရန်သည် ၎င်း၏ ရေတပ်သင်္ဘောအများစုကို အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့ကမ်းရိုးတန်း၏ အနောက်ဘက်စွန်းရှိ ခိုရမ်ရှဟ်ရ်မြို့မှ ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးကတည်းက သမားရိုးကျရေတပ်သည် ၎င်းကို အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုမြို့ကို နိုင်ငံ၏ အဓိက တောင်ပိုင်းရေတပ် ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။

အရှေ့အလယ်ပိုင်းလေ့လာရေးဌာန၏ အဆိုအရ IRGC ရေတပ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်း၏ဌာနချုပ်ကို တီဟီရန်မြို့မှ ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတစ်လျှောက် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။

ထရမ့်နှင့် အစ္စရေးတာဝန်ရှိသူများက ၎င်းတို့၏ မကြာသေးမီက တိုက်ခိုက်မှုများတွင် အီရန်၏ ရေတပ်စွမ်းရည်များ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း တီဟီရန်သည် IRGC ရေတပ်မှ လည်ပတ်သည့် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေးလှေများစုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ရေယာဉ်များသည် "သိုးအုပ်လိုက်" နည်းဗျူဟာအတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားပြီး ကျဉ်းမြောင်းသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခွင့် အီရန်ထံမှ ခွင့်ပြုချက်မရရှိသော ကုန်သည်သင်္ဘောများကို ဆန့်ကျင်ရန် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ကို မကြာသေးမီက အိန္ဒိယသင်္ဘောနှစ်စင်းနှင့် နိုင်ငံခြားကွန်တိန်နာသင်္ဘောနှစ်စင်း (ပနားမားအလံစိုက် MSC Francesca နှင့် လိုက်ဘေးရီးယားအလံစိုက် Epaminondas) တို့ကို ဆန့်ကျင်ရန် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယင်းသင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခွင့် အတည်ပြုချက်မရရှိခဲ့ကြောင်း အီရန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ (အယ်လ်ဂျာဇီရာ)

အီရန်၏စီးပွားရေးအတွက် ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့သည် အဘယ်ကြောင့် အရေးကြီးသနည်း။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် စစ်ရေး ပိတ်ဆို့မှုနေရာတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ စီးပွားရေးအတွက် အသက်သွေးကြောလည်း ဖြစ်သည်။

ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက အီရန်၏ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

ယင်းက ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့နှင့် အနီးရှိ အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို အစိုးရဝင်ငွေများအတွက် အရေးပါစေပြီး အီရန်က အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများကို ရှောင်တိမ်းရန် ကူညီသည့် ကုန်သွယ်မှုကွန်ရက်များလည်း ပါဝင်ကာ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရေနံတင်ပို့မှုလည်း ပါဝင်သည်။

အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် အဘယ်ကြောင့် အရေးပါသနည်း။ လန်ဒန်ရှိ ဘုရင့်ကောလိပ်၌ စစ်ပွဲလေ့လာရေးဆိုင်ရာ ဧည့်သည်ကထိက ဆာမီရာ ပူရီက အယ်လ်ဂျာဇီရာသို့ ပြောကြားရာတွင် မကြာသေးမီက အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုများရှိသော်လည်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် တရားဝင် ပြိုလဲခြင်းမရှိသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းက အဆိုပါဖြစ်ရပ်များသည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့မတိုင်မီက ပြုလုပ်ခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက "အကန့်အသတ်" ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများကို "အခြေခံအဆောက်အအုံကို တိုက်ခိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အလုံးအရင်းဖြင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ဖျက်ဆီးခြင်းထက် အပြန်အလှန် စစ်ရေးအရ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ" အဖြစ် သွင်ပြင်လက္ခဏာရှိကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"အမေရိကန်စစ်တပ်က လုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးစားနေသည်မှာ IRGC နှင့် အီရန်တို့အား ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည့်စွမ်းရည်ကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ငြင်းဆိုနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"အီရန်ကမူ ထိုစွမ်းရည်ကို မငြင်းဆိုနိုင်ကြောင်း ပြသလိုသည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းမှုများအတွက် ဤအရာက ဘာကိုဆိုလိုသနည်း။ အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစတင်ကတည်းက ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အဆိုပြုချက်များနှင့် တန်ပြန်အဆိုပြုချက်များကို အပြန်အလှန်ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသဖြင့် သံတမန်ရေးနှင့် စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုများသည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

"ဤအရာသည် ပြိုင်တူလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ရေးလမ်းကြောင်းနှင့် ညှိနှိုင်းရေးလမ်းကြောင်းတို့သည် တစ်ချိန်တည်းတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်" ဟု ပူရီက ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအကန့်အသတ်ရှိသော တိုက်ခိုက်မှုများသည် နောက်ဆုံးတွင် ညှိနှိုင်းမှုများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် စတင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ညှိနှိုင်းသူများသည် စစ်မြေပြင်မှရရှိသည့် သြဇာအာဏာကိုသာ တင်ပြနိုင်သည်။ အမေရိကန်သည် အီရန်ညှိနှိုင်းသူများအား ၎င်းတို့သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို မထိန်းချုပ်နိုင်ဟု ပြောနိုင်သည့် အနေအထားသို့ ရောက်ရှိသွားမည်လား။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်သည် ဘန်ဒါအာဘတ်စ်မြို့တစ်ဝိုက်တွင် တပ်ဖွဲ့များကို စုစည်းပြီး ထိုကမ်းရိုးတန်းဒေသမှ တိုက်ခိုက်မှုများကို စတင်ပါက ကျွန်ုပ်တို့သည် တန်ပြန်တိုက်ခိုက်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

"သို့သော် အီရန်သည် ထိုအနေအထားသို့ တွန်းပို့ခံရခြင်းကို မလိုလားဘဲ သင်္ဘောတင်ပို့မှုနှင့် အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့မဟာမိတ်များနှင့် မိတ်ဖက်များက လက်ခံထားသော အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်နိုင်သည့်စွမ်းရည်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ပြောလိုမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နှစ်ခုစလုံးပါဝင်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။"

ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်နှစ်ဘက်စလုံးသည် ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် မက်လုံးများ ရှိနေသေးသော်လည်း နှစ်ဘက်စလုံးသည် အလွန်ကွဲပြားသော ရည်မှန်းချက်များဖြင့် ညှိနှိုင်းမှုများကို ချဉ်းကပ်နေပုံရသည်ဟု ပူရီက ပြောကြားခဲ့သည်။

"ထရမ့်နှင့် အမေရိကန်အုပ်ချုပ်ရေးသည် အီရန်အပေါ် အောင်နိုင်သူ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ချမှတ်လိုသည်။ အီရန်၏ ဖတ်ရှုမှုမှာ ၎င်းတို့အား ပေးအပ်ထားသည့် တူညီသော ဇာတ်ညွှန်းကို အလွန်ကွဲပြားစွာ ဖတ်ရှုပြီး အီရန်သည် လက်မလျှော့ဘဲ ဤညှိနှိုင်းမှုများကို တတ်နိုင်သမျှ ကြာရှည်အောင် ဆန့်ထုတ်လိုဖွယ်ရှိသည်။"

"ထို့ကြောင့် တစ်ဖန် အခြားစစ်ပွဲများတွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့် အခြေအနေတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိသွားသည် - နိဂုံးချုပ်ရန် ကတိမရှိသော သို့မဟုတ် နိဂုံးချုပ်ရန် ကတိတောင်မပါရှိသည့် ညှိနှိုင်းမှုများဖြစ်သော်လည်း ယခုလက်ရှိတွင် နှစ်ဘက်စလုံး ပါဝင်ရန် မက်လုံးတစ်ခု ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။"