ထရမ့်က အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့ တိုက်ပွဲရပ်စဲမည်ဟု ပြောကြား- ကျွန်ုပ်တို့သိရှိရသည်များ

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်က ကြားခံလူများမှတစ်ဆင့် သွယ်ဝိုက်သော ဆွေးနွေးမှုများအပြီးတွင် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့သည် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်ဆိုင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့တွင် Truth Social ၌ တင်ခဲ့သော ပို့စ်တွင် ထရန့်က ၎င်းသည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နက်တန်ယာဟုနှင့် "အဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်များ" မှတစ်ဆင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့နှင့် စကားပြောဆိုခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်တော် ဟစ်ဇ်ဘိုလာနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ ဖုန်းပြောဆိုမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သူတို့အားလုံး ပစ်ခတ်မှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့ သဘောတူခဲ့ကြပါတယ်။ အစ္စရေးက သူတို့ကို တိုက်ခိုက်မှာ မဟုတ်သလို သူတို့ကလည်း အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု ၎င်းက ရေးသားခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတတစ်ဦးမျှ ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ ကြားခံလူများမှတစ်ဆင့်ဖြစ်စေ စကားပြောဆိုခဲ့ဖူးခြင်း မရှိပေ။ လက်ရှိတွင် ဝါရှင်တန်က အဆိုပါအဖွဲ့ကို "အကြမ်းဖက်" အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

ဝါရှင်တန်ရှိ လက်ဘနွန်သံရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ အဆိုပါအဆိုပြုချက်သည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ခြင်းနှင့် လဲလှယ်သည့်အနေဖြင့် အစ္စရေးက ဘေရွတ်နှင့် ၎င်း၏တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်ဆိုင်းခြင်းကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။

ထရန့်က နက်တန်ယာဟုသည် လက်ဘနွန်မြို့တော် ဘေရွတ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်နေသည့် မည်သည့်အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကိုမဆို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် သဘောတူခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သီးခြားအနေဖြင့် နက်တန်ယာဟုက ၎င်းသည် ထရန့်နှင့် ဤကိစ္စကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးအပေါ် နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပါက အစ္စရေးသည် ဘေရွတ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ယခုအချိန်အထိ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိထားသည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

အီရန်က အမေရိကန်နှင့် စစ်ပွဲရပ်စဲရေးဆိုင်ရာ မည်သည့်သဘောတူညီချက်အတွက်မဆို ၎င်း၏အခြေအနေများထဲမှ တစ်ခုမှာ အစ္စရေးက လက်ဘနွန်မှ ရုပ်သိမ်းရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သည့် လက်ဘနွန်အခြေစိုက် ဟစ်ဇ်ဘိုလာသည် ဖေဖော်ဝါရီလကုန်တွင် တီဟီရန်အပေါ် ပထမဆုံး အမေရိကန်-အစ္စရေး တိုက်ခိုက်မှုများအပြီးတွင် အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းကို ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

ထိုအချိန်အထိ အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြုအဖွဲ့သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာပြီးနောက်ပိုင်း အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ အစ္စရေးက သဘောတူညီချက်ကို နေ့စဉ်နီးပါး ချိုးဖောက်နေသော်လည်း ဖြစ်သည်။

မတ်လအစောပိုင်းမှစ၍ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်အပေါ် နေ့စဉ်နီးပါး တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေပြီး လက်ရှိတွင် နိုင်ငံ၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်ကို သိမ်းပိုက်ထားသည်။

လက်ဘနွန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လူပေါင်း ၃,၄၁၂ ဦးကျော် သေဆုံးပြီး ၁၀,၂၆၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် လက်ဘနွန်တွင် လူပေါင်း တစ်သန်းကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး အစ္စရေးက ဘေရွတ်ဘက်သို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော စစ်ဆင်ရေးများ စတင်နိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အီရန်အစိုးရမီဒီယာက တီဟီရန်သည် ဆန္ဒပြသည့်အနေဖြင့် ဝါရှင်တန်နှင့် မက်ဆေ့ချ်ဖလှယ်မှုများကို ဆိုင်းငံ့ထားကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့တွင် ထရန့်၏ ကြေညာချက်အပြီးတွင် လက်ဘနွန်၏ ကုလသမဂ္ဂသံအမတ် အာမက် အာရာဖာက "သံတမန်ရေးရာကို အခွင့်အရေးပေးရန် ရည်ရွယ်သည့် အပြုသဘောဆောင်သော ကြိုးပမ်းမှုများ" အတွက် ထရန့်အစိုးရကို ချီးကျူးခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်အကြား ယခင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြိုးပမ်းမှုများ ထပ်တလဲလဲ ပြိုလဲခဲ့သောကြောင့် ဤကြေညာချက်သည် အရေးပါလှသည်။ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သော ၁၀ ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် သုံးပတ်ကြာ တိုးမြှင့်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ပွဲများ ရပ်တန့်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပေ။

တနင်္လာနေ့တွင် နက်တန်ယာဟု၏ ရုံးက ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေပါက အစ္စရေးသည် ဘေရွတ်ကို တိုက်ခိုက်ပိုင်ခွင့်ကို လက်ဝယ်ထားရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဟစ်ဇ်ဘိုလာက ကျွန်ုပ်တို့၏ မြို့များနှင့် နိုင်ငံသားများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း မရပ်တန့်ပါက... အစ္စရေးသည် ဘေရွတ်ရှိ အကြမ်းဖက်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်မည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့တွင် အစ္စရေးစစ်တပ်က တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးနေထိုင်သူများကို "သူတို့၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်" ထွက်ပြေးရန် သတိပေးသည့် အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းစေမှု အမိန့်အသစ်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ဆက်လက်ပစ်မှတ်ထားပါက အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဘေရွတ်၏ ဒါဟီယာဒေသကို တိုက်ခိုက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အင်္ဂါနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် လက်ဘနွန်မြို့တော်အပေါ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ရှိကြောင်း သတင်းများ မရရှိသေးပေ။ သို့သော် အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေပြီး နာဘာတီယာအနီးတွင် အမြောက်များ ပစ်ခတ်ကာ ချိုကင်းနှင့် ကဖာ တစ်ဘ်နစ် ကျေးရွာများကို ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း Al Jazeera က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ဝါရှင်တန်ရှိ လက်ဘနွန်သံရုံးက ဟစ်ဇ်ဘိုလာသည် "အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်စဲရေး" အတွက် အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို လက်ခံခဲ့ကြောင်း အသေးစိတ်ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

"အဆိုပြုထားသော စီစဉ်မှုအောက်တွင် ဘေရွတ်၏ တောင်ပိုင်းဆင်ခြေဖုံးများအပေါ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်ခြင်းနှင့် လဲလှယ်၍ ရပ်စဲသွားမည်ဖြစ်ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး မူဘောင်ကို လက်ဘနွန်ပိုင်နက်နယ်မြေအားလုံး ပါဝင်အောင် တိုးချဲ့သွားမည်" ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထင်ရှားသော ဟစ်ဇ်ဘိုလာ လွှတ်တော်အမတ် ဟာဆန် ဖဒ်လာလာက အဆိုပါအဖွဲ့သည် "လက်ဘနွန်ပိုင်နက်နယ်မြေအားလုံးတွင် အပြည့်အဝ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် လက်ဘနွန်မှ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်းရေးအတွက် ရှေ့ပြေးနိမိတ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖဒ်လာလာက al-Manar ရုပ်သံလွှင့်ဌာနကို ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ ထင်ရှားသော မဟာမိတ်ဖြစ်သူ လက်ဘနွန်ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ နာဘီ ဘယ်ရီက လက်နက်ကိုင်လှုပ်ရှားမှု၏ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို "အပြည့်အဝ၊ ပြည့်စုံပြီး ချက်ချင်း" လိုက်နာမှုကို ၎င်းက အာမခံနိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ "အမှန်တကယ် ပြဿနာက အစ္စရေးကို ၎င်း၏ရန်လိုမှု ရပ်တန့်အောင် ဘယ်သူက အတင်းအကျပ် လုပ်ဆောင်မလဲဆိုတာပါပဲ" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Levant Institute for Strategic Affairs မှ လေ့လာသုံးသပ်သူနှင့် ဒါရိုက်တာ ဆာမီ နာဒါ၏ အဆိုအရ လက်ဘနွန်အပေါ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် လက်ရှိပဋိပက္ခ၏ "အလွန်အန္တရာယ်များသော တင်းမာမှု မြင့်တက်လာခြင်း" ဖြစ်သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်နေရသည်မှာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဤ 'အဝါရောင်မျဉ်း' ကို ကျော်လွန်နေသည်" ဟု နာဒါက Al Jazeera ကို ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒီအတွက် တစ်ခုတည်းသော ဖြေရှင်းချက်ကတော့ လက်ဘနွန်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကနေ ခွဲထုတ်ဖို့ပါပဲ။"

"လက်တွေ့တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာမှလွဲ၍ လူတိုင်းက လက်ဘနွန်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကနေ ခွဲထုတ်လိုကြသည်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သော်လည်း လက်ဘနွန်အစိုးရသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရရှိရန် နိုင်ငံတကာ၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှု လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

အစ္စရေး၏ "အဝါရောင်မျဉ်း" သည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း နယ်စပ်၏ မြောက်ဘက် ၁၀ ကီလိုမီတာ (ခြောက်မိုင်) ခန့် ရှည်လျားသော စစ်ရေးဇုန်တစ်ခုဖြစ်သည်။

"သူသာ ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် တကယ်တမ်း စကားပြောခဲ့ပြီး ၎င်း၏ မဟာမိတ်များနှင့် မဟုတ်ခဲ့ပါက ဤသည်မှာ မကြုံစဖူး ဖြစ်ရပ်တစ်ခုပင်" ဟု လက်ဘနွန်၊ ဘေရွတ်မှ သတင်းပေးပို့နေသော Al Jazeera မှ အလီ ဟာရှမ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဤသည်မှာ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက ဟစ်ဇ်ဘိုလာ-အမေရိကန် ဆက်ဆံရေးတွင် အောင်မြင်မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်" ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဟစ်ဇ်ဘိုလာ (အာရဗီဘာသာဖြင့် "ဘုရားသခင်၏ပါတီ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး၏ ထိုနှစ်က လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း သိမ်းပိုက်မှုကို တိုက်ခိုက်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

မတ်လအစောပိုင်းတွင် လက်ဘနွန်၌ တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီးနောက် အမေရိကန်သည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအပေါ် ပြင်းထန်သော ချဉ်းကပ်မှုမျိုးကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ထရန့်က ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဒေသတွင်း အခြေချနေထိုင်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အီရန်အား ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်အကြား ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အဓိကအတားအဆီးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ပြီးခဲ့သည့်လက "အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့၏ ပြဿနာသည် အစ္စရေး သို့မဟုတ် လက်ဘနွန် မဟုတ်ဘဲ ဟစ်ဇ်ဘိုလာပင်ဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ အကြီးအကဲ နာအင်မ် ကာဆမ်က အစ္စရေးနှင့် တိုက်ရိုက်၊ အမေရိကန်ကြားခံ ဆွေးနွေးမှုများကို ယခင်က ပယ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို "အချည်းနှီး" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ဝါရင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ လွှတ်တော်အမတ် ဟာဆန် ဖဒ်လာလာကလည်း လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးအကြား အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု သံတမန်ရေးရာကို နိုင်ငံအတွင်း ပိုင်းခြားမှုများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေမည့် "နိုင်ငံတော်အပြစ်" အဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်အရာရှိများသည် ယခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ၁၉၈၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ကြိမ် ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ရန်လိုမှုများရှိနေသော်လည်း ဝါရှင်တန်နှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအကြား သွယ်ဝိုက်သော ဆက်သွယ်မှုသည် မကြုံစဖူးတော့ မဟုတ်ပေ။

နှစ်များတစ်လျှောက် အမေရိကန်အရာရှိများသည် ဒေသတွင်းအကျပ်အတည်းများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် လက်ဘနွန်နိုင်ငံတော်အရာရှိများ – အထူးသဖြင့် ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ ဘယ်ရီ – ကို ကြားခံလူများအဖြစ် အားကိုးခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်သည် ဂါဇာရှိ အစ္စရေး၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများကြားတွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့် အစ္စရေးအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ရရှိရန် ဘယ်ရီကို အားကိုးခဲ့သည်။