လက်ဘနွန်စစ်ဦးစီးချုပ် ပါကစ္စတန်ရောက်ရှိ၊ အစ္စရေးကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည့် စစ်သားများအတွက် ဈာပနစီစဉ်မှုများ

လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သော လက်ဘနွန်အရာရှိများအတွက် ဈာပနအခမ်းအနားများ ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဘေရွတ်စစ်တပ်အကြီးအကဲသည် အီရန်အပေါ် ကျယ်ပြန့်သော အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ပါကစ္စတန်သို့ ရုတ်တရက်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်စစ်သားများကို တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သင်္ဂြိုဟ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းမတိုင်မီ တစ်ရက်အလိုက ခါဒါလီ-နာဘာတီယာလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ယာဉ်တစ်စီးကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်၊ ဗိုလ်ကြီးနှင့် စစ်သားတစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးစစ်တပ်က စုံစမ်းစစ်ဆေးနေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့အကြား တိုက်ပွဲများကို ရပ်တန့်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း အစ္စရေးက နေ့စဉ်နီးပါး တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လက်ဘနွန်အဖွဲ့၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်လိုမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီးနောက် လူပေါင်း ၃,၅၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့် လက်ဘနွန်ရှိ အရပ်သားများအပေါ် အဆိုပါအကြမ်းဖက်မှုများက မမျှတသော ထိခိုက်နစ်နာမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

နောက်ထပ် အခြေအနေအရပ်ရပ်ဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ဝါရှင်တန်တွင် လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးသံတမန်များက ကြေညာခဲ့သော်လည်း ယင်းအဖွဲ့ကို ထည့်သွင်းထားခြင်းမရှိသည့်အပြင် အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှ ဆုတ်ခွာမှုကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းမရှိသောကြောင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက ပယ်ချခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်စစ်တပ်အကြီးအကဲ ရိုဒေါ့ဖ် ဟေကယ်လ်သည် စနေနေ့တွင် ပါကစ္စတန်သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး ပါကစ္စတန်သည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား အဓိကကြားဝင်စေ့စပ်သူအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

ဝါရှင်တန်နှင့် သမ္မတအပါအဝင် လက်ဘနွန်ခေါင်းဆောင်များက လက်ဘနွန်အတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးပွဲများသည် ပါကစ္စတန်က ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသော အမေရိကန်-အီရန် ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် သီးခြားစီဖြစ်နေရမည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားထားသည်ကို ထောက်ရှုလျှင် ယခုခရီးစဉ်သည် ထူးခြားသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက် ဘီကာဒေသရှိ မြို့အများအပြားကို တစ်ညတာလုံး ထိမှန်ခဲ့ပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာကမူ ယိုမော် အယ်လ်-ရှာကစ်ဖ်ရှိ ဘီဖော့တ်ရဲတိုက်အနီးအပါအဝင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များကို ဒုံးကျည်များ၊ အမြောက်ဆံများ၊ ဒရုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားရာ၌ ယင်းမတိုင်မီ တစ်ရက်အလိုက ဆက်ဆာကီယာမြို့ကို အစ္စရေးက ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် အနည်းဆုံး လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုတွင် ကလေးသုံးဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးအပါအဝင် လူ ၂၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ရှာဟာဘီယာမြို့ကို အစ္စရေးဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် အခြားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း လက်ဘနွန်အမျိုးသားသတင်းအေဂျင်စီ (NNA) က ဖော်ပြခဲ့သည်။

အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ကာလာဝီယာမြို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဂျက်ဇင်းခရိုင်ရှိ အယ်လ်-ကာထရာနီ၊ ဘိုင်ဘလော့စ်နှင့် ရီဟန်မြို့များကို တစ်ညတာလုံးလည်းကောင်း ထိမှန်ခဲ့သည်။ တိုင်ယာခရိုင်ရှိ ဒေယာ ကီဖာမြို့ကိုလည်း ဗုံးကြဲခဲ့ပြီး၊ ထိုခရိုင်ရှိ ဘာရာရှစ်နှင့် ချာကရာမြို့များကိုမူ တစ်ညတာလုံး ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း အမြောက်ဆံများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

NNA က တိုင်ယာခရိုင်ရှိ အယ်လ်-မန်ဆူရီနှင့် ဘိတ် အယ်လ်-ဆေယတ်မြို့များတွင် အမြောက်ဆံများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

အစ္စရေးစစ်လေယာဉ်များသည် ဆရီဖာမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းမီဒီယာများကလည်း အစ္စရေးတိုက်လေယာဉ်များသည် လီတာနီမြစ်မြောက်ဘက် နာဘာတီယာအနီးရှိ ဒွီယာကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများအပြီးတွင် အပျက်အစီးများအောက်မှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများကို ရှာဖွေရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများက ဆက်လက်ကြိုးပမ်းနေကြသည်။

"ဤပုံစံသည် လက်ဘနွန်ကို ဂါဇာပြုလုပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုနေသည့်အရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်၊ သို့မဟုတ် ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် ပုံမှန်ဖြစ်လာသော လုပ်ရပ်များကို အစ္စရေးက အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်" ဟု သိမ်းပိုက်ထားသော အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ရာမာလာမှ သတင်းပေးပို့ခဲ့သော အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းထောက် နူးအော်ဒီက ပြောကြားခဲ့သည်။

"လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းရှိ ကျောင်းများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းသည် ဂါဇာနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ လက်ဘနွန်ဆေးရုံများနှင့် ဆေးခန်းများကို ဗုံးကြဲခြင်းသည်လည်း ဂါဇာနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သတင်းထောက်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်း။ ထို့နောက် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သားများကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်သည်ဟု ခေါ်ဆိုသော တိုက်ခိုက်မှုများလည်း ရှိသည်။ ဤတရားမဝင်သော လုပ်ရပ်ကြောင့် ပါလက်စတိုင်းနှင့် လက်ဘနွန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်း ရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။"

ဂါဇာပြုလုပ်ခြင်းသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအထိပါ သက်ရောက်ကြောင်း သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"ဂါဇာတွင် ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော 'အဝါရောင်မျဉ်း' သည် ယခုအခါ နယ်မြေ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မျိုချထားပြီးဖြစ်သည်။ လက်ဘနွန်တွင် 'အဝါရောင်မျဉ်း' သည် ယခုအခါ နိုင်ငံ၏ ငါးပုံတစ်ပုံနီးပါး ပါဝင်နေသည်။ မမြင်ရသော ဤမျဉ်းနှစ်ခုစလုံးသည် ဆက်လက်ကျယ်ပြန့်နေသည်" ဟု အော်ဒီက ပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လက်ဘနွန်ပါလီမန်၏ လွတ်လပ်သောအဖွဲ့ဝင် နာဂျတ် အောင် ဆာလီဘာက အစ္စရေး၏ လက်ဘနွန်စစ်သားများ သတ်ဖြတ်မှုကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး သမ္မတ ဂျိုးဇက် အောင်သည် အစ္စရေးနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ရန်မှတစ်ပါး အခြားရွေးချယ်စရာမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကျွန်ုပ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ မရှိပါက အခြားရွေးချယ်စရာက ဘာလဲ။ စစ်ပွဲဆင်နွှဲခြင်းက အခြားရွေးချယ်စရာလား။ စစ်ပွဲက ကျွန်ုပ်တို့ကို ငြိမ်းချမ်းရေး ပေးမည်မဟုတ်ပါ" ဟု သူမက အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်စစ်တပ်များအကြား အင်အားမမျှတမှုကို ထောက်ရှုလျှင် ဆွေးနွေးခြင်းသည် တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် နည်းလမ်းဖြစ်ကြောင်း ဆာလီဘာက ပြောကြားခဲ့သည်။

"စစ်တပ်များအကြား အင်အားမျှတမှုကို နှိုင်းယှဉ်၍မရပါ။ အစ္စရေးတွင် အမေရိကန်၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော အလွန်အားကောင်းသည့် စစ်တပ်ရှိသည်။ လက်ဘနွန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို နှစ် ၃၀ ကြာ နိုင်ငံရေးဆန္ဒဖြင့် ဘေးဖယ်ထားခဲ့သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၏ တည်ရှိမှုကို အားကောင်းစေလိုသောကြောင့်ဖြစ်သည်" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟစ်ဇ်ဘိုလာသည် အစ္စရေး၏ ရန်လိုမှုကို ရပ်တန့်နိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း အဆိုပါလွှတ်တော်အမတ်က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

"ဟစ်ဇ်ဘိုလာသည် ဤစစ်ရာဇဝတ်မှုများကို မည်သည့်တစ်ခုကိုမျှ ရပ်တန့်နိုင်ခြင်းမရှိသလို အစ္စရေးက လုပ်ဆောင်နေသည့် ကျူးကျော်မှုများကိုလည်း မည်သည့်တစ်ခုကိုမျှ ရပ်တန့်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။ ဤလူသတ်ပွဲများနှင့် ဖျက်ဆီးမှုများအားလုံးနှင့်အတူ ကျွန်ုပ်တို့တွင် ရွေးချယ်စရာမရှိဟု ထင်သည်" ဟု သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝစ်ဆမ် ဆာဘရာ၊ ဗိုလ်ကြီး အီလီ ခူရီနှင့် စစ်သား ဟူစိန် ဂိုဇယ်လ်တို့ သေဆုံးမှုသည် အမေရိကန်၊ အီရန်၊ ဟစ်ဇ်ဘိုလာ၊ လက်ဘနွန်အစိုးရနှင့် အစ္စရေးတို့အကြား သဘောတူညီမှုရရှိရန် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းမှုများကြားတွင် တင်းမာနေသော အချိန်အခါ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်သမ္မတ ဂျိုးဇက် အောင်က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုသည် "ဖြေရှင်းချက်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် နာဝပ် ဆာလမ်ကမူ ၎င်းကို "ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ရာဇဝတ်မှုနှင့် လက်ဘနွန်နှင့် လက်ဘနွန်ပြည်သူအားလုံးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှု" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုများအပြီး မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် လက်ဘနွန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲထဲသို့ ဆွဲသွင်းခံခဲ့ရသည်။

တီဟီရန်က လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဝါရှင်တန်နှင့် မည်သည့်ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုအတွက်မဆို အခြေအနေတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။