ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ၏ အီဘိုလာရောဂါတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ချက်ကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ချုပ် အကြီးအကဲ ချီးကျူး

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က အလယ်ပိုင်းအာဖရိကတွင် ဖြစ်ပွားနေသော အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နေသည့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံအား ချီးကျူးလိုက်ပြီး ယင်းကပ်ရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဟု “ယုံကြည်မှုရှိကြောင်း” ပြောကြားလိုက်သည်။

တက်ဒရို အက်ဒ်ဟာနမ် ဂီဘရီယេសဆပ် (Tedros Adhanom Ghebreyesus) သည် တနင်္လာနေ့က ယူဂန်ဒါနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့စဉ်အတွင်း အိမ်နီးချင်း ဒီမိုကရက်တစ် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ (DRC) တွင် ဖြစ်ပွားနေသော အသက်အန္တရာယ်ရှိသည့် ရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် ဆက်လက်ကူညီပေးကြရန် ယူဂန်ဒါအာဏာပိုင်များအား တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသော DRC ၏ အရှေ့ပိုင်းပြည်နယ်ဖြစ်သည့် အီတူရီ (Ituri) သည် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ဗဟိုချက်မဖြစ်သည်။ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပဋိပက္ခများကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသည့် ယင်းဒေသတွင် DRC အနေဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ရုန်းကန်နေရပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေမှာလည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၏ ကျန်းမာရေးအကြီးအကဲက ယူဂန်ဒါနိုင်ငံအနေဖြင့် ယင်းခြိမ်းခြောက်မှုအပေါ် တာဝန်သိသည့် သဘောထားဖြင့် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

“အစိုးရအနေနဲ့ အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို လျင်မြန်ပြီး အရည်အချင်းရှိတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်” ဟု တက်ဒရိုက ပြောကြားခဲ့သည်။

“နယ်စပ်တွေမှာ စစ်ဆေးမှုတွေလုပ်ဆောင်တာက အိမ်နီးချင်း DRC ကနေ ရောက်ရှိလာတဲ့ ရောဂါဖြစ်ပွားသူတွေကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့ပြီး နိုင်ငံရဲ့ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရေး၊ စမ်းသပ်စစ်ဆေးရေးနဲ့ လူနာစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်တွေကလည်း တည်ငြိမ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

သို့သော်လည်း တက်ဒရိုက ယူဂန်ဒါနိုင်ငံအား နယ်စပ်တွင် ချမှတ်ထားသည့် ကန့်သတ်ချက်များကို လျှော့ချပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

DRC နှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတို့သည် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သမိုင်းတွင် တတိယအကြီးဆုံး ရောဂါဖြစ်ပွားမှုဖြစ်ပြီး အတည်ပြုထားသော ကုသမှု သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးမရှိသည့် ရှားပါးသော ဘန်ဒီဘူဂျို (Bundibugyo) မျိုးကွဲကြောင့် ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြစ်သည်။

ယူဂန်ဒါနိုင်ငံသည် ရောဂါပျံ့နှံ့မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် DRC နှင့် နယ်စပ်ကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပတ်ခန့်က ပိတ်ထားခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ဆောင်ချက်သည် ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်မှုကို ထိခိုက်စေခဲ့ပြီး ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

သောကြာနေ့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) က DRC၊ ယူဂန်ဒါနှင့် တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံတို့အပေါ် ယင်းအကျပ်အတည်း၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို စောင့်ကြည့်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော သက်ရောက်မှုများကို အကဲဖြတ်ရန် စောလွန်းသေးကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

DRC နှင့် ယူဂန်ဒါနှစ်နိုင်ငံစလုံးနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံတွင် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသည့် အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ အတည်ပြုလူနာတစ်ဦးမျှ မရှိသေးသော်လည်း ပထဝီဝင်အနေအထားအရ နီးကပ်နေမှုကြောင့် ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေ မြင့်မားနေဆဲဖြစ်သည်။

တက်ဒရိုက စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များကြောင့် DRC နှင့် နယ်စပ်ကို ပိတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ယူဂန်ဒါနိုင်ငံအနေဖြင့် “ပြန်လည်စဉ်းစား” ပေးလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“စီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေတဲ့အတွက် ကန့်သတ်ချက်တွေ လုပ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ ကန့်သတ်ချက်တွေက တကယ်တမ်းတော့ အထောက်အကူမဖြစ်ပါဘူး။ ရောဂါဖြစ်ပွားတဲ့ ဗဟိုချက်မကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတာကသာ အဖြေဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

တနင်္လာနေ့က အာဖရိကရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးစင်တာ (Africa CDC) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ DRC တွင် အတည်ပြုထားသော အီဘိုလာလူနာအရေအတွက်မှာ ၅၄၄ ဦးအထိ မြင့်တက်လာပြီး သေဆုံးသူ ၈၈ ဦး ရှိကြောင်း သိရသည်။

ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတွင် လူနာ ၁၉ ဦးကို အတည်ပြုထားပြီး ၎င်းတို့အနက် ၁၄ ဦးမှာ DRC မှ ခရီးသွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းနိုင်ငံတွင် ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ နှစ်ဦးရှိကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။

ယင်းရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် DRC တွင် လူပေါင်း ၂၇ သန်းနီးပါး ပြင်းထန်သော စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုမရှိသည့် အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားလာစေနိုင်ကြောင်း စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာစေသည်။

အီတူရီဒေသသည်လည်း ဒေသတွင်းရှိ တွင်းထွက်သယံဇာတများအတွက် တိုက်ခိုက်နေသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပဋိပက္ခများကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေရပြီး ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေလျက်ရှိသည်။