လှောင်အိမ်ထဲက ကြွက်များလို – ဥရောပ၏ ထောင်များ လူပြည့်ကျပ်တည်းမှု အကျပ်အတည်း၏ အတွင်းပိုင်း

ဘရပ်ဆဲလ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ – ဘီလာလ်သည် ထောင်တွင်းဘဝကို ကောင်းစွာသိသည်။

လွန်ခဲ့သည့် ၁၀ နှစ်တာကာလအတွင်း အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် ၎င်းသည် ဘယ်လ်ဂျီယံတစ်ဝန်းရှိ အကျဉ်းထောင်ငါးခုတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ပြင်သစ်နယ်စပ်အနီးရှိ ၁၉ ရာစု အကျဉ်းထောင်ဖြစ်သော မွန်းစ် (Mons) ရှိ အခြေအနေများကို ၎င်းက အပြင်းထန်ဆုံး မှတ်မိနေသည်။ ထိုနေရာတွင် ၉ စတုရန်းမီတာ (၉၇ စတုရန်းပေ) ကျယ်ဝန်းသော အခန်းများတွင် အကျဉ်းသား သုံးလေးဦးကို ထားရှိခဲ့သည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ ဝဲ၊ ကြမ်းပိုးနှင့် မျောက်ကျောက်ရောဂါများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့နေခြင်းနှင့် ပြင်းထန်စွာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေရသော အစောင့်များကို ၎င်းက မှတ်မိနေသည်။

“ကျွန်တော် ထောင်ထဲမှာ ၁၀ နှစ်နေခဲ့တဲ့ ကာလအတွင်းမှာ အခြေအနေတွေက ပိုဆိုးလာခဲ့တာပဲ ရှိပါတယ်” ဟု ဘီလာလ်က ၎င်း၏ ပထမအမည်ကိုသာ အသုံးပြုရန် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခန်းအပြင်ဘက်မှာ နေရတဲ့အချိန်တွေ၊ လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးကို သူတို့ လျှော့ချပစ်ခဲ့ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဥရောပ၏ အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဘယ်လ်ဂျီယံသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသော အကျဉ်းထောင်များ ပြည့်ကျပ်မှု အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

မေလလယ်တွင် ၎င်း၏ အကျဉ်းထောင် ၃၉ ခု၌ အကျဉ်းသား ၁၃,၇၃၃ ဦး ရှိခဲ့ရာ အကျဉ်းဦးစီးဌာနမှ ပေးအပ်သော အချက်အလက်များအရ ၁၁,၀၆၄ ဦးသာ ဆံ့သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို သိသိသာသာ ကျော်လွန်နေသည်။

“အမြဲတမ်း တိုးလာနေတဲ့ ပြည့်ကျပ်မှုနဲ့ ဝန်ထမ်းအင်အား မလုံလောက်မှုတို့ ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ အခြေအနေက အရမ်း၊ အရမ်း၊ အရမ်းကို ခက်ခဲစေပါတယ်” ဟု လွတ်လပ်သော စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် ဗဟိုအကျဉ်းထောင်စောင့်ကြည့်ရေးကောင်စီ (CCSP) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ပီတာ ဟူဘေး (Pieter Houbey) က သတိပေးခဲ့သည်။

“လူတွေကို လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ ထိန်းသိမ်းရေးစနစ်တစ်ခုကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်သလောက် ဖြစ်လာပါပြီ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

မေလလယ်တွင် အကျဉ်းသား ၇၅၄ ဦးသည် ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် မွေ့ရာများဖြင့် အိပ်စက်နေရပြီး ဒီဇင်ဘာလက ၆၇၂ ဦး ရှိခဲ့ရာမှ တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။

ဥရောပတစ်ဝန်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း အကျဉ်းသားဦးရေ သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့ပြီး အကျဉ်းထောင်အုပ်ချုပ်ရေး၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည် ပြည့်ကျပ်မှုဒဏ်ကို ခံစားနေရသည်။

နေရာယူမှုနှုန်း အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံများမှာ ဆိုက်ပရပ်စ်၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ခရိုအေးရှား၊ အီတလီ၊ ရိုမေးနီးယား၊ ဩစတြီးယားနှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် အစိုးရများသည် ဖိအားအောက်တွင် ရောက်ရှိနေကြပြီး ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများက ထောင်များ ထပ်မံဆောက်လုပ်ခြင်းမှသည် အကျဉ်းသားများကို ပြည်ပသို့ လွှဲပြောင်းခြင်းအထိ အများအားဖြင့် တုံ့ပြန်မှုများကို ထိရောက်မှုမရှိဟု ဝေဖန်နေကြသည်။

“သင့်လျော်တဲ့ အခြေအနေတွေကို သေချာစေဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့ဟာ သူတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို ဦးစွာ လေးစားရပါမယ် – ဆိုလိုတာက သူတို့ကို လှောင်အိမ်ထဲက ကြွက်တွေလို သဘောထားတာကို ရပ်တန့်ရပါမယ်” ဟု ဘရပ်ဆဲလ်ရှိ အကျဉ်းထောင်များ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ယာဆင် ဆာရီကာယာ (Yasin Sarikaya) က ပြောကြားခဲ့သည်။

အကျဉ်းသားများ၊ အထူးသဖြင့် ကြိုတင်ဖမ်းဆီးထားသူများသည် တစ်နေ့လျှင် ၂၂ နာရီမှ ၂၃ နာရီအထိ ၎င်းတို့၏ အခန်းများတွင် ထားရှိခံရလေ့ရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့် ကင်းမဲ့မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေကာ ရှိပြီးသား ကျန်းမာရေးနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှု ပြဿနာများကိုလည်း ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီရယူရန် လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်သည်။

၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ထားသော ဘရပ်ဆဲလ်ရှိ စိန့်ဂျီလ်စ် အကျဉ်းထောင် (Saint-Gilles Prison) တွင် ခုနစ်နှစ်ပြစ်ဒဏ်၏ တတိယမြောက်နှစ်ကို ကျခံနေရသော လိုအစ် (Loic*) က ထိုအကျဉ်းထောင်တွင် အလုပ် သို့မဟုတ် အခြားလှုပ်ရှားမှုများကို ကမ်းလှမ်းခြင်း မရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အကျဉ်းသားအများစုတွင် နေထိုင်ခွင့် ပါမစ်မရှိဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

“အလုပ်အင်အားစုထဲကို ပြန်ဝင်ဖို့ ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်” ဟု အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ၎င်းက စကားပြောနေစဉ် ကြမ်းပြင်ကို ကြည့်ရင်း အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘဏ်ဓားပြတိုက်မှုနှစ်ခုနှင့် လူသတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှုတို့ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသော ဘီလာလ်က ထောင်ကျနေစဉ်အတွင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေရန် စိတ်ကူးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အွန်လိုင်းတွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ဗီဒီယိုများတွင် ဒရုန်းများဖြင့် ပစ္စည်းများ အကျဉ်းထောင်များအတွင်းသို့ မှောင်ခိုသွင်းခြင်းကို ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းသားတစ်ဦးကို ၎င်း၏ အခန်းအတွင်း အကျဉ်းသားချင်း ငါးဦးက နှိပ်စက်နေသည့် ဗီဒီယိုတစ်ခု လူမှုကွန်ရက်တွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး ၄၈ နာရီကြာ သပိတ်မှောက်နေသော အစောင့်များက ရက်ပေါင်းများစွာ သတိမထားမိခဲ့ပေ။

ထိုအခြေအနေများသည် ရှိပြီးသား ဝန်ထမ်းအင်အား မလုံလောက်မှုကို ပိုမိုအားကောင်းစေသည်။

နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး အကျဉ်းထောင်အဆောက်အအုံဖြစ်သော ဟာရန် (Haren) တွင် “အစောင့်အချို့ ဒဏ်ရာရပြီး အလုပ်မလာနိုင်ပါဘူး” ဟု ထိုအဆောက်အအုံတွင် အလုပ်လုပ်သော ဆာရီကာယာက ပြောကြားခဲ့သည်။

အကျဉ်းဦးစီးဌာန၏ အဆိုအရ အကျဉ်းထောင်များတွင် အရေးကြီးဖြစ်ရပ်များ တစ်နှစ်အတွင်း နှစ်ဆတိုးလာခဲ့သည်။

ယခင်နှစ်များက အထွေထွေရာဇဝတ်မှုနှုန်းများ အတက်အကျရှိခဲ့သော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက ထိုအခြေအနေကို ဘယ်လ်ဂျီယံ၏ အကျဉ်းချမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ဆက်စပ်သော ရာဇဝတ်မှုများကို နှိမ်နင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ နိုင်ငံသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာ လူဦးရေပြည့်ကျပ်မှုနှင့် ရုန်းကန်ခဲ့ရသော်လည်း မကြာသေးမီက တိုးလာခြင်းမှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် သုံးနှစ်အထိ ပြစ်ဒဏ်အားလုံးကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် အဓိကအားဖြင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ယခင်က ထိုပြစ်ဒဏ်များကို အီလက်ထရွန်နစ် စောင့်ကြည့်မှုအောက်တွင် အဓိကအားဖြင့် ကျခံခဲ့ရသည်။

ဘယ်လ်ဂျီယံသည် လူများကို ပိုမိုကြာမြင့်စွာ ဖမ်းဆီးထားသည်။ လက်ရှိတွင် ပျမ်းမျှ ထိန်းသိမ်းမှုသည် ၉.၉ လ ကြာမြင့်ပြီး ငါးနှစ်အတွင်း ၃၉.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဘယ်လ်ဂျီယံ၏ တရားမစစ်ဆေးမီ ထိန်းသိမ်းမှုနှုန်း ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဥရောပပျမ်းမျှ (၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၂၄.၇ ရာခိုင်နှုန်း) ထက် များစွာ မြင့်မားသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လက ဘယ်လ်ဂျီယံပါလီမန်သည် အရေးပေါ်ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ တရားရေးဝန်ကြီး အန်နီလီးစ် ဗာလင်ဒန် (Annelies Verlinden) က ရေးဆွဲခဲ့သော ထိုဥပဒေသည် သုံးနှစ်အောက် ပြစ်ဒဏ်များအတွက် အခြားရွေးချယ်စရာ ပြစ်ဒဏ်များကို အသုံးပြုရန် တိုက်တွန်းပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူးများအား အများဆုံး ၁၀ နှစ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသော အကျဉ်းသားများကို ၎င်းတို့၏ ပြစ်ဒဏ်ကုန်ဆုံးရန် ခြောက်လအလိုတွင် လွှတ်ပေးရန် ခွင့်ပြုသည်။

ရေရှည်တွင် အစိုးရသည် မော်ဂျူလာ ယူနစ်များ တပ်ဆင်ရန်နှင့် အဆောက်အအုံအသစ်များ ဆောက်လုပ်နေစဉ် ရှိပြီးသား အကျဉ်းထောင်များကို ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။

သို့သော်လည်း ထိုအစီအစဉ်သည် ပြည့်ကျပ်မှုကို လျှော့ချနိုင်ဖွယ်မရှိဟု ဗရီဂျေ ယူနီဗာစီတိုက် ဘရပ်ဆဲလ် (Vrije Universiteit Brussel) ၏ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်ဌာနမှ ပါမောက္ခ အန်-ဆိုဖီ ဗန်ဟောက်ချ် (An-Sofie Vanhouche) က သတိပေးခဲ့သည်။

“သုတေသနတွေအရ ကျွန်တော်တို့မှာ [ထောင်] နေရာများလေလေ၊ လူတွေကို ထောင်ထဲကို ပိုပို့လေလေ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ပိုမိုတင်းကျပ်သော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု မူဝါဒ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် ဘယ်လ်ဂျီယံသည် တရားဝင်နေထိုင်ခွင့်မရှိသော ဖမ်းဆီးခံရသူများကို နှင်ထုတ်ရန် နည်းလမ်းများကိုလည်း ရှာဖွေနေပြီး ၎င်းတို့သည် အကျဉ်းသားဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် ပါဝင်သည်။

ယခုနှစ်အစောပိုင်းက ဗာလင်ဒန်သည် အက်စ်တိုးနီးယား (Estonia) သို့ သွားရောက်ကာ ထိုနေရာတွင် အခန်းများ ငှားရမ်းရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ အစိုးရသည် ကိုဆိုဗို (Kosovo) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယား (Albania) တို့နှင့်လည်း အလားတူ သဘောတူညီချက်များကို စဉ်းစားထားပြီးဖြစ်သည်။

ဘယ်လ်ဂျီယံသည် ထိုသို့သော သဘောတူညီချက်များကို စဉ်းစားနေသည့် တစ်ခုတည်းသော ဥရောပနိုင်ငံ မဟုတ်ပေ။

ဆွီဒင် (Sweden) သည် အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် အကျဉ်းထောင်အခန်း ၄၀၀ ငှားရမ်းရန် သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သည်။ အက်စ်တိုးနီးယား တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ အကျဉ်းသားများသည် နွေရာသီကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ရောက်ရှိလာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဒိန်းမတ် (Denmark) သည် ကိုဆိုဗိုမှ အကျဉ်းထောင်အခန်း ၃၀၀ ငှားရမ်းရန် သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သည်။

ဗန်ဟောက်ချ်က ထိုလုပ်ရပ်များကို “လူကြိုက်များပြီး သင်္ကေတဆန်သည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

“သက်ရောက်မှု နည်းပါး” သော်လည်း ၎င်းတို့သည် အကျဉ်းသားများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် ၎င်းတို့၏ သုခချမ်းသာကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ များစွာသော ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘယ်လ်ဂျီယံ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနအပြင် ဆွီဒင်နှင့် ဒိန်းမတ်ဝန်ကြီးဌာနများက မှတ်ချက်ပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကို တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပေ။ အက်စ်တိုးနီးယားဝန်ကြီးဌာနကမူ “အကျဉ်းသားများသည် ဥရောပ လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများနှင့် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဥပဒေများအောက်တွင် ကာကွယ်ထားဆဲဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဝေဖန်သူများက ဘယ်လ်ဂျီယံအား လုံခြုံရေးသက်သက်ထက် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးကို ပိုမိုအလေးထားရန် – အခြားရွေးချယ်စရာ ပြစ်ဒဏ်များမှတစ်ဆင့်လည်း – တောင်းဆိုနေကြသည်။

“ထောင်ကျခြင်းဟာ ပြစ်မှုထပ်မံကျူးလွန်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်” ဟု လူငယ် ထောင်ထွက်များကို လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရန် ကူညီပေးသော Collectif Desistance အမည်ရှိ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းကို တည်ထောင်သူ တာဟာ အယ်လ်ဟမ်ဒါအူဝီ (Tahar Elhamdaoui) က သတိပေးခဲ့သည်။

ဟူဘေး၏ အဆိုအရ ဘယ်လ်ဂျီယံ၏ ပြစ်မှုထပ်မံကျူးလွန်မှုနှုန်းမှာ ၆၀-၇၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။

အယ်လ်ဟမ်ဒါအူဝီ၏ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းကြောင့် ဘီလာလ်သည် ဘောလုံးနည်းပြအဖြစ် အလုပ်သင်လုပ်နေသည်။ ထိုအတောအတွင်း လိုအစ်* သည် နေ့ပိုင်းလွှတ်ပေးချိန်တွင် အလုပ်အမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်လုပ်ကိုင်နေသည်။

သို့သော် ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်ဟု အယ်လ်ဟမ်ဒါအူဝီက သတိပေးခဲ့သည်။

“လူတွေကို အပြင်ဘက်မှာ အောင်မြင်စွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်ပေးတဲ့ ထောင်တွေ မရှိသရွေ့” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ဟာ လွတ်မြောက်လာတဲ့အခါ ရာဇဝတ်မှုတွေ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေရုံသာမက လူတွေ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်းနိုင်မှာ မဟုတ်လောက်အောင် နက်ရှိုင်းတဲ့ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေပါလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။