ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) အကြီးအကဲသည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (DRC) ၏ ၁၇ ကြိမ်မြောက် အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပြန့်နှံ့လာနေချိန်တွင် အဆိုးရွားဆုံးထိခိုက်ခံရသော အီတူရီဒေသသို့ သွားရောက်လျက်ရှိသည်။

ကုလသမဂ္ဂ ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ၏ အကြီးအကဲသည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (DRC) ရှိ အီတူရီဒေသသို့ သွားရောက်နေပြီး ယင်းဒေသသည် အာဏာပိုင်များက နိုင်ငံ၏ ၁၇ ကြိမ်မြောက် အီဘိုလာဖြစ်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် “အဆိုးရွားဆုံး” ဒဏ်သင့်ခဲ့သည်။

“ခင်ဗျားတို့ တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ကို သိစေချင်တယ်” ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တီဒရိုစ် အက်ဒါနွန်ဂဘရီဆူးက ကြာသပတေးနေ့က X ပေါ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ရှည်လျားပြီး နှလုံးသားမှ ထွက်ပေါ်လာသော စာတစ်စောင်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

တီဒရိုစ်သည် ပထမဆုံး လူနာတွေ့ရှိခဲ့ပြီး လူနာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ကုသပေးနေသည့် အရှေ့ပိုင်းပည်နယ်ရှိ ကျန်းမာရေးလုပ်သားများကိုလည်း မိန့်ခွန်းပြောကြားကာ ၎င်းတို့အား “ဤတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှု၏ ကျောရိုး” အဖြစ် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။

“ကျွန်တော် ဘူနီယာမြို့ [အီတူရီပြည်နယ်၏ မြို့တော်] ကို လာနေပါတယ်။ ကျွန်တော့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့အတူ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ပြီး ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေကို တွေ့ဆုံ၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို နားထောင်ကာ ခင်ဗျားတို့ကို ကူညီဖို့ ကျွန်တော့်တတ်နိုင်သမျှ အားလုံးလုပ်ဆောင်သွားမှာပါ” ဟု တီဒရိုစ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်း၏ မှတ်ချက်များသည် DRC အာဏာပိုင်များ ရောဂါပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးရန် အလျင်အမြန် ဆောင်ရွက်နေချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး အစိုးရကိန်းဂဏန်းများအရ ယခုအချိန်အထိ အတည်ပြုလူနာ ၁၂၁ ဦး ရှိပြီး အတည်ပြုသေဆုံးသူ ၁၇ ဦး ပါဝင်သည်။ အချက်အလက်များအရ သံသယသေဆုံးသူ ၂၄၆ ဦးနှင့် သံသယလူနာ ၁,၀၇၇ ဦးလည်း ရှိသည်။ အာဏာပိုင်များက အသေအပျောက်အရေအတွက်ကို ပိုမိုမြင့်မားသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

DRC တွင် ယခင်က အီဘိုလာဖြစ်ပွားမှုအများစုမှာ ကာကွယ်ဆေးနှင့် ကုသမှုများ ရှိသည့် အီဘိုလာ ဇိုင်းရီးဟုခေါ်သော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ပွားမှုသည် လက်ရှိတွင် အတည်ပြုထားသော ကာကွယ်ဆေး သို့မဟုတ် ကုသမှုမရှိသည့် ဘန်ဒီဘူဂျိုဟုခေါ်သော မတူညီသော မျိုးကွဲကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် အာဖရိက ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးဗဟိုဌာန (Africa CDC) ၏ အကြီးအကဲက ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုး တီထွင်ရန် လုပ်ဆောင်နေပြီဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ သေချာပြောနိုင်တာက ဒီနှစ်ကုန် ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ Africa CDC က ဘန်ဒီဘူဂျိုရောဂါအတွက် ကာကွယ်ဆေးနဲ့ ဆေးဝါးရှိအောင် သေချာလုပ်ဆောင်သွားမယ်ဆိုတာပါပဲ” ဟု ဂျင်း ကာဆေယာက သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။

‘ကျန်းမာရေးလုပ်သားတွေကို ဝင်ခွင့်ပေးပါ’ သီးခြားအနေဖြင့် ကြာသပတေးနေ့တွင် အကူအညီပေးရေးလုပ်သားများက အီတူရီသို့ အရေးပေါ်ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ အမြန်ပို့ဆောင်ခဲ့ကြောင်း Associated Press သတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။

ဥရောပသမဂ္ဂက လှူဒါန်းသော အကူအညီများပါရှိသည့် ကုန်တင်လေယာဉ်တစ်စင်းသည် ဖြစ်ပွားမှု၏ဗဟိုဖြစ်သော အရှေ့မြောက်ဘက်မြို့ ဘူနီယာသို့ မျက်နှာဖုံးများ၊ လက်အိတ်များ၊ ဖိနပ်များနှင့် ဆေးဝါးများ – ဤအရာအားလုံး ပြတ်လပ်မှုရှိနေသည် – ကို ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ထပ် EU အကူအညီများကို လာမည့် ရှစ်ရက်အတွင်း အသုတ်လိုက် ရောက်ရှိလာရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း ကွန်ဂိုနိုင်ငံရှိ UNICEF ၏ အရေးပေါ်စစ်ဆင်ရေးအကြီးအကဲ ဂျရုမ်း ကိုအာချီက AP သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ နည်းပါးသော ကျန်းမာရေးလုပ်သားများသည် ဖြစ်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ရုန်းကန်နေရသည်။ အချို့ဒေသများတွင် ဆရာဝန်များသည် သံသယလူနာများကို ကုသရာတွင် သက်တမ်းလွန်ဆေးဘက်ဝင်မျက်နှာဖုံးများကို အသုံးပြုနေရသည်။ ကျန်းမာရေးလုပ်သားများ ရင်ဆိုင်ရသည့် ဘေးအန္တရာယ်များသည် သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို ကိုင်တွယ်ရန် တင်းကျပ်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ လူထု၏ ဒေါသနှင့် မတည်ငြိမ်သောဒေသရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကြောင့် ပိုမိုမြင့်မားလာခဲ့သည်။

WHO မှ တီဒရိုစ်သည် DRC အရှေ့ပိုင်းတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အာဏာယှဉ်ပြိုင်နေသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ တိုက်ရိုက်အသနားခံခဲ့သည်– “ကျေးဇူးပြုပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြေညာပေးပါ။ အချိန်တိုတောင်းသည့်တိုင် ဖြစ်စေ။ ကျန်းမာရေးလုပ်သားတွေ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ရဖို့ လုံလောက်ရုံလောက်ပဲ ဖြစ်ပါစေ။” ဒေသခံများ၏ အာဏာပိုင်များအပေါ် မယုံကြည်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးဌာနများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများသည် ကျန်းမာရေးအစီအမံများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ရုန်းကန်နေရသည်။

“အစိုးရက ဒေသခံတွေကို ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်ချက်တွေကို လိုက်နာဖို့ တောင်းဆိုနေပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ဒီတိုက်ပွဲကို ပြည်သူတွေနဲ့ အတူတကွလုပ်ဆောင်မှသာ အနိုင်ရနိုင်မှာဖြစ်လို့ပါ” ဟု အယ်လ်ဂျာဇီယာ၏ ခရစ် အိုကာမရင်းဂါက မြို့တော် ကင်ရှာဆာမှ သတင်းပေးပို့သည်။ အစိုးရသည် $၂၀ သန်း ထုတ်ပေးခြင်းအပါအဝင် ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအမြစ်အားလုံးကို စုဆောင်းသုံးစွဲနေသည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် အမေရိကန်က DRC နှင့် အိမ်နီးချင်း ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတို့တွင် အီဘိုလာတိုက်ဖျက်ရေးအတွက် နောက်ထပ် $၈၀ သန်း ထပ်မံခွဲဝေပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးအသစ်ဖြင့် စုစုပေါင်း အမေရိကန်အကူအညီသည် အီဘိုလာစတင်ဖြစ်ပွားချိန်မှစ၍ $၁၁၂ သန်း အထိရှိလာသည်ဟု နိုင်ငံခြားရေးဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြသည်။

ယူဂန်ဒါတွင် ရောဂါကူးစက်ခံရသူ ရှစ်ဦး ဒေသတွင်းနိုင်ငံများသည်လည်း အဆင့်မြင့်သတိပေးချက်အောက်တွင် ရှိနေပြီး စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။

ကြာသပတေးနေ့တွင် Africa CDC က ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ၌ အီဘိုလာလူနာ ရှစ်ဦးကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး သေဆုံးသူတစ်ဦးလည်း ပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစောပိုင်းက ယူဂန်ဒါသည် နယ်စပ်များကို အနည်းဆုံး လေးပတ်ကြာ ပိတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

ယူဂန်ဒါ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဒိုင်အာနာ အက်ဝိုင်က ကျန်းမာရေးလုပ်သားများသည် အီဘိုလာလူနာများနှင့် အများဆုံး ထိတွေ့ဆက်ဆံရသူများဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့ကြားတွင် လူနာအရေအတွက် တိုးလာသည်ကို အတည်ပြုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ကင်ညာတွင် အမေရိကန်အရာရှိနှစ်ဦးက ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များက အီဘိုလာဖြစ်ပွားမှုနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သော အမေရိကန်နိုင်ငံသားများအတွက် လိုင်ကီပီယာရှိ လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတွင် သီးသန့်နေရာတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ရန် အမေရိကန်အား စာဖြင့် ခွင့်ပြုချက်ပေးခဲ့ကြောင်း ရောက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ပူးတွဲကြေညာချက်တစ်ခုတွင် အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုတို့က အီဘိုလာအတွက် အန္တရာယ်ပိုများသည်ဟု ယူဆရသော အာဖရိကဒေသများမှ ရောက်ရှိလာသူများအတွက် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ခရီးသွားအစီအမံများကိုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။