အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲက ကမ္ဘာ့ဖလားအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိသလဲဆိုတာကို အီရန်ဘောလုံးသမားတွေ ပြောပြ

အီရန်နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့နှင့် စစ်ဖြစ်ပွားနေသည့် အိမ်ရှင်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပမည့် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။ ဤအခြေအနေသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသမိုင်းတွင် တစ်ခုတည်းသော ထူးခြားသည့်ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်အပေါ် စတင်တိုက်ခိုက်သည့်စစ်ပွဲမှာ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဧပြီ ၈ ရက်မှစ၍ မရေမရာသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ပြုလုပ်ထားသော်လည်း မသေချာမရေရာမှုများနှင့် ရံဖန်ရံခါ ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခများကြောင့် စစ်ပွဲပြီးဆုံးရန်မှာ ဝေးကွာနေဆဲဖြစ်သည်။

အီရန်ကစားသမားများနှင့် အသင်းဝန်ထမ်းများအတွက်မူ ဤအခြေအနေသည် ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် ပြင်ဆင်မှုများကို ရှုပ်ထွေးစေခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ပွဲစဉ်အားလုံးကို အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ကစားရန် စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်အသင်းသည် တူရကီနိုင်ငံတွင် နှစ်ပတ်ကျော်ကြာ နေထိုင်ခဲ့ပြီး အများအားဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းအပန်းဖြေစခန်းဖြစ်သည့် အန်တာလျ (Antalya) တွင် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အချို့မှာ ဗီဇာလျှောက်ထားရန်အတွက် မြို့တော် အန်ကာရာ (Ankara) သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။

အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုတို့တွင် ကျင်းပမည့် ပြိုင်ပွဲ၌ အီရန်အသင်း ပါဝင်နိုင်ရေးမှာ ကြာမြင့်စွာကတည်းက မသေချာမရေရာ ဖြစ်နေခဲ့ပြီး ဗီဇာကိစ္စမှာလည်း ဆက်လက်ရှုပ်ထွေးနေဆဲဖြစ်သဖြင့် မည်သည့်အရာကိုမျှ အပြည့်အဝ အာမခံနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

"တကယ်ပြောရရင် ဒါက မလွယ်ကူပါဘူး" ဟု ၂၀၁၈ နှင့် ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများတွင် အီရန်အသင်းအတွက် ပါဝင်ကစားခဲ့သည့် အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ကွင်းလယ်ကစားသမား ဆာအိဒ် အီဇာတိုလာဟီ (Saeid Ezatolahi) က ပြောကြားသည်။

"ဒါက ကျွန်တော့်အတွက် တတိယမြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားဖြစ်လာမှာပါ။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်နဲ့ တခြားကစားသမားတချို့အတွက်တော့ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးကို ကိုင်တွယ်ရတာ ပိုလွယ်ကူနိုင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ လေ့ကျင့်ရေးအစီအစဉ်အပြီးတွင် The Associated Press သတင်းဌာနသို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။

"ဒါပေမဲ့ နောက်ဆုံးမှာတော့... ကျွန်တော်တို့အတွက် ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံက သတင်းတွေကို လိုက်ကြည့်နေရပြီး နိုင်ငံရေးအခြေအနေတွေက ကစားသမားတွေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ စိတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်လို့ပါပဲ။"

အီရန်အသင်းသည် အန်ကာရာရှိ မက္ကဆီကိုသံရုံးမှ ဗီဇာရရှိပြီးနောက် ယခုသီတင်းပတ်ကုန်တွင် မက္ကဆီကိုသို့ သွားရောက်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ အသင်းအဖွဲ့ဝင်အားလုံးအတွက် ဝင်ခွင့်လက်မှတ်ရရှိရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ ပြီးဆုံးသွားပြီဖြစ်ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့တွင် အသင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဗီဇာလုပ်ငန်းစဉ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် အီရန်၏ ကမ္ဘာ့ဖလားလေ့ကျင့်ရေးစခန်းကို အရီဇိုးနားပြည်နယ်၊ တူဆန် (Tucson) မှ မက္ကဆီကိုနှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားနယ်စပ်ရှိ တီဟွာနာ (Tijuana) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။

အီရန်သည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံးပွဲစဉ်နှစ်ပွဲကို လော့စ်အိန်ဂျလိစ်အနီးတွင် ကစားရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသတွင် လက်ရှိအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သူများ အပါအဝင် အီရန်လူမျိုး အများအပြား နေထိုင်ကြသည်။

"ဒါကြောင့် ကွင်းထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ပွဲစဉ်တွေအတွက် ပရိသတ်အများကြီး လာရောက်အားပေးလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်" ဟု အီဇာတိုလာဟီက ဆိုသည်။ "မျှော်လင့်ချက်တွေ မြင့်မားနေတဲ့အတွက် ဒါက ကျွန်တော်တို့အတွက် ဖိအားအများကြီး ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ သူတို့ကို ဂုဏ်ယူစေချင်ပြီး အီရန်လူမျိုးတွေဟာ ကမ္ဘာပေါ်က ဘယ်လိုခက်ခဲတဲ့ အလုပ်မျိုးကိုမဆို ရင်ဆိုင်ဖို့ အသင့်ရှိတယ်ဆိုတာကို ပြသနိုင်ဖို့ပဲ ဆုတောင်းပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် မိုဟာမက် ဂေါ်ဘာနီ (Mohammad Ghorbani) မှာမူ အီရန်အတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသို့ တက်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။

"ကျွန်တော်တို့ အခု အထူးအခြေအနေတွေကို ရင်ဆိုင်နေရတာ မှန်ပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က ဘောလုံးသမားတွေဖြစ်တဲ့အတွက် ရှေ့ဆက်ရမယ့် ပြိုင်ပွဲတွေအတွက် လေ့ကျင့်ပြီး ပြင်ဆင်ထားရမှာပါ" ဟု အဘူဒါဘီအခြေစိုက် ကစားသမားက ဖာစီဘာသာစကားဖြင့် ပြောကြားသည်။

"တစ်ဖက်မှာလည်း စစ်ပွဲတစ်လျှောက်လုံးမှာ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ အခက်အခဲပေါင်းများစွာကို ကျော်ဖြတ်နေရတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ သိပါတယ်။ သူတို့အတွက် ပျော်ရွှင်မှုရစေဖို့ အကောင်းဆုံးရလဒ်တွေ ရယူပေးနိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ အဲဒီကို သွားမှာပါ။"

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ကနဦးတိုက်ခိုက်မှုများတွင် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နှင့် ထိပ်တန်းအရာရှိအချို့ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ အီရန်ကလည်း အစ္စရေး၊ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပင်လယ်ကွေ့အာရပ်နိုင်ငံများကို ပစ်မှတ်ထား၍ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကို ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည့် ပင်လယ်ကွေ့၏ ကျဉ်းမြောင်းသောဝင်ပေါက် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကိုလည်း ပိတ်ဆို့ထားသည်။

အမည်ခံ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရှိနေသော်လည်း အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် စစ်ပွဲကို အပြီးသတ်ရပ်စဲရန် ညှိနှိုင်းခြင်း မရှိသေးဘဲ ဒေသတွင်း၌ တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။

အီရန်သည် နယူးဇီလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ အီဂျစ်တို့နှင့်အတူ အုပ်စု G တွင် ပါဝင်နေပြီး အီရန်အသင်းသည် ဇွန် ၁၄ ရက်အထိ အမေရိကန်သို့ ဝင်ရောက်ရန် မလိုပေ။ ဇွန် ၁၅ ရက်တွင် အင်ဂယ်ဝုဒ် (Inglewood) ရှိ လော့စ်အိန်ဂျလိစ် ရမ်စ် (Los Angeles Rams) အားကစားကွင်း၌ နယူးဇီလန်နှင့် ပထမဆုံးပွဲစဉ်ကို ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

အီရန်သည် ဇွန် ၂၁ ရက်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် ရင်ဆိုင်ရန် အင်ဂယ်ဝုဒ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ဇွန် ၂၆ ရက်တွင် စီယက်တဲလ် (Seattle) ၌ အီဂျစ်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကာ အုပ်စု G ပွဲစဉ်များကို အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။

"ကျွန်တော့်ရဲ့ အမျိုးသားအသင်းမှာ ပါဝင်ခွင့်ရတဲ့အတွက် တကယ်ကို ဂုဏ်ယူပါတယ်" ဟု စပိန်၊ ရုရှား၊ အင်္ဂလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဒိန်းမတ်၊ ကာတာနှင့် ယခုအခါ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) ရှိ ဒူဘိုင်းကလပ်များတွင် ကစားခဲ့ဖူးသည့် အီဇာတိုလာဟီက ပြောသည်။

"ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်နဲ့ တာဝန်က ပြည်သူတွေအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ဖို့၊ နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုဖို့နဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လောက်တော်တယ်ဆိုတာ ပြသဖို့ဖြစ်တဲ့အတွက် စိတ်ကို ကြည်လင်လန်းဆန်းအောင် ထားဖို့ လိုပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဂေါ်ဘာနီကလည်း အသင်းအနေဖြင့် အီရန်ပြည်သူများထံ ပျော်ရွှင်မှုများ ယူဆောင်လာပေးလိုကြောင်း ထောက်ခံပြောဆိုခဲ့သည်။

"အခုအချိန်မှာ ကျွန်တော်ပေးနိုင်တဲ့ အကောင်းဆုံးသတင်းစကားကတော့ အီရန်အသင်းဟာ အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ခြင်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ပြသနေတာပါပဲ" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ "ကျွန်တော်တို့ဟာ အလံတစ်ခုအောက်မှာ စုစည်းနေတဲ့ အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ပျော်ရွှင်မှုတွေ ယူဆောင်လာပေးနိုင်သလို အီရန်ကစားသမားတွေနဲ့ အီရန်ပြည်သူတွေရဲ့ စွမ်းအားကို ကမ္ဘာကို ပြသနိုင်တယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ သက်သေပြနေပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

FIFA ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကို ဇွန် ၁၁ ရက်တွင် စတင်မည်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးရသတင်းများ၊ ပွဲစဉ်ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများနှင့် တိုက်ရိုက်စာသားမှတ်ချက်များအပါအဝင် အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ ကမ္ဘာ့ဖလား ၂၀၂၆ သီးသန့်စာမျက်နှာတွင် ပြိုင်ပွဲအကြောင်းအရာများကို စောင့်ကြည့်နိုင်ပြီး အုပ်စုရပ်တည်မှုများ၊ ပွဲစဉ်ရလဒ်များနှင့် အချိန်ဇယားများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ သိရှိနိုင်ပါသည်။