ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ထားသည်မှာ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ရှိပြီဖြစ်သော်လည်း ရေနံဈေးနှုန်းများ အဘယ်ကြောင့် ပိုမိုမတက်လာသနည်း။

ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်က သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ထားစဉ်အတွင်း အမေရိကန်၏ လျှို့ဝှက်မစ်ရှင်တစ်ခုက ရေနံစည်သန်း ၁၀၀ ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါပြောဆိုချက်သည် ရေနံမည်မျှ အမှန်တကယ် ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့သနည်းဟူသော မေးခွန်းဖြင့် အလုပ်ရှုပ်နေသည့် ရေနံလုပ်ငန်းလောကအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ မည်သူမျှ ယင်းကို အတည်ပြုပြောဆိုနိုင်ခြင်း မရှိပေ။

ကုန်စည်ဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် သင်္ဘောခြေရာခံသည့် Kpler ကုမ္ပဏီမှ စျေးကွက်ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးဌာန အကြီးအကဲ Matt Stanley က “ဒီလိုမျိုး အနှောင့်အယှက်မျိုးကို ဘယ်သူမှ မကြုံဖူးပါဘူး” ဟု ပြောကြားသည်။ ကိန်းဂဏန်းများကို အတိအကျသတ်မှတ်ရန် ခက်ခဲရသည့်အကြောင်းရင်းမှာ လုပ်ငန်းလောကတွင် “မှောင်ခိုကုန်သွယ်မှု” (dark trade) ဟုခေါ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ သင်္ဘောများသည် AIS အချက်ပြစက်များကို ပိတ်ထားကာ ညအချိန်တွင် အိုမန်နယ်စပ်နှင့် ပိုမိုနီးကပ်စွာ ရွေ့လျားခြင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရေတပ်၏ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သွားလာခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထွက်ခွာသွားသည့် ရေနံအချို့ကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိနိုင်သည့် နည်းလမ်းများရှိသည်။ မတူညီသော ရေနံအမျိုးအစားများသည် သီးခြားရေနံမြေများမှသာ ထွက်ရှိနိုင်သည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ Murban ရေနံအမျိုးအစားကို ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်ရှိ ဖူဂျိုင်ရာ (Fujairah) မှတစ်ဆင့် တင်ပို့နိုင်သည်။ အခြားရေနံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် Upper Zakum မှာမူ ထိုသို့တင်ပို့၍မရပေ။ ရေနံစျေးကွက် လေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးက ၎င်းတို့၏အဖွဲ့သည် Upper Zakum ရေနံအမျိုးအစားကို အခြားစျေးကွက်များတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့တွေ့ရှိမှုများ ရှိနေသော်လည်း မည်မျှပမာဏရှိသည်ကိုမူ မသိရှိရသေးပေ။

မေလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစည်သန်း ၁၀၀ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိကြောင်း Stanley က ဆိုသည်။ “အခြေအနေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ခင်က တစ်နေ့ကို ရေနံစည်သန်း ၂၀ လောက် ဖြတ်သန်းသွားလာနေတာပါ။ ဒါကြောင့် ပုံမှန်သွားလာမှုအခြေအနေမှာဆိုရင် ဒါဟာ ငါးရက်စာ ရေနံပမာဏပဲရှိပြီး အခုတော့ တစ်လကျော်ကြာသွားပါပြီ။ ရေနံစည်သန်း ၁၀၀ ဆိုတာ ကိန်းဂဏန်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့ ယခင်သွားလာမှုပမာဏနဲ့ ယှဉ်ရင်တော့ ပင်လယ်ထဲက ရေစက်တစ်စက်လောက်ပဲ ရှိပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

စျေးနှုန်းများ အဘယ်ကြောင့် မမြင့်တက်လာသေးသနည်း

ကမ္ဘာ့အရေးအပါဆုံး ရေနံဖြတ်သန်းရာလမ်းကြောင်းသည် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကြာ ပိတ်ဆို့ခံထားရသည်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ အချက်အလက်များအရ အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့ ဆိပ်ကမ်းများမှ ရေနံတင်ပို့မှု ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အရည်ပျော်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (LNG) တင်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားကြောင်း သိရသည်။ နိုင်ငံတကာစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IEA) က ၎င်းကို “ကမ္ဘာ့ရေနံစျေးကွက်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်မှု” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း Brent ရေနံစိမ်းစျေးနှုန်းမှာ တစ်စည်လျှင် ၈၇.၅၅ ဒေါ်လာသာရှိပြီး ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီကာလနောက်ပိုင်း အနိမ့်ဆုံးစျေးနှုန်းဖြစ်သည်။

ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အရန်ရေနံများရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရေနံစည် ၁.၃ ဘီလီယံခန့် သိုလှောင်ထားရှိပြီး တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည်တစ်သန်းခန့်နှုန်းဖြင့် ထုတ်ယူသုံးစွဲနေကြောင်း Stanley က ပြောသည်။ “မေ၊ ဇွန်နဲ့ ဇူလိုင်လတွေမှာ သူတို့ရဲ့ လိုအပ်ချက်က တစ်နေ့ကို ရေနံစည် ၇ သန်းလောက်ရှိတာကို ကျွန်တော်တို့ တွေ့ရပါတယ်။ ဒီဇင်ဘာလတုန်းကတော့ တစ်နေ့ကို ရေနံစည် ၁၂.၅ သန်းအထိ ဝယ်ယူခဲ့တာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ အမေရိကန်၊ ဘရာဇီးနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့ကလည်း လိုအပ်ချက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။

အင်တာဗျူးဖြေဆိုခဲ့သည့် လေ့လာသုံးသပ်သူ သုံးဦးစလုံးက ရေနံစျေးကွက်၏ တုံ့ပြန်မှုမှာ ခိုင်မာအားကောင်းကြောင်း သဘောတူညီကြသည်။ စွမ်းအင်နှင့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အကြံပေးကုမ္ပဏီ FGE NexantECA ၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ Iman Nasseri က “ရေနံစျေးကွက်က လိုအပ်ချက်တွေကို လျှော့ချခြင်းအားဖြင့် ဒီပြတ်တောက်မှုကို သိသိသာသာ ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ စျေးကွက်ထဲကို ရောက်ရှိလာတဲ့ အရန်ရေနံပမာဏလည်း အများအပြားရှိပေမဲ့ သူတို့က ဒီအတိုင်း ဆက်လုပ်သွားနိုင်မယ်လို့တော့ မထင်ပါဘူး။ [ရေလက်ကြား ဆက်လက်ပိတ်ထားပါက] ဇူလိုင်လလောက်မှာ အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲသွားလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

အရန်ရေနံများ ကုန်ဆုံးသွားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ လေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးက သိုလှောင်ထားသည့် ရေနံပမာဏသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအတွက် အရေးကြီးသည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအဆင့်တွင် သိုလှောင်ထားသော ရေနံနှင့် ထပ်မံဖြည့်တင်းရမည့် ရေနံပမာဏ လိုအပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အမေရိကန်သည် ချိန်ညှိထုတ်လုပ်သူ (swing producer) အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသော်လည်း နှစ်ကုန်ပိုင်း နီးကပ်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အချိန်ကန့်သတ်ချက်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း၊ အမေရိကန်အနေဖြင့် အိမ်တွင်းအပူပေးစနစ်အတွက် လိုအပ်နေသူများအတွက် ၎င်းတို့၏ ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုကို ဦးစားပေးရလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။

“အောက်တိုဘာလကို ကြည့်နေတဲ့သူတွေအနေနဲ့ သြဂုတ်လလယ်လောက်မှာ ဒီကိစ္စတွေ ဖြေရှင်းပြီးသွားလိမ့်မယ်လို့ တကယ်ထင်နေကြတာပါ” ဟု Stanley က ဆိုသည်။ “စျေးကွက်ကလည်း အဲဒီလိုပဲ မျှော်လင့်နေတာလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ပြန်လည်လည်ပတ်ခြင်း

ကမ္ဘာ့ရေနံထောက်ပံ့မှုသည် မတ်လတွင် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည် ၁၀.၁ သန်းအထိ ကျဆင်းခဲ့ပြီး OPEC+ ၏ ထုတ်လုပ်မှုမှာလည်း တစ်လနှင့်တစ်လ နှိုင်းယှဉ်ပါက တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည် ၉.၄ သန်းအထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ပိုမိုခက်ခဲသည့် မေးခွန်းမှာ မည်မျှပြန်လည်ရရှိမည်နည်း၊ မည်သည့်အချိန်တွင် ပြန်လည်ရရှိမည်နည်းဟူသည့်အချက်ဖြစ်သည်။

S&P Global CERA ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ နှစ်လကြာ ပိတ်ထားခဲ့ရသည့် ရေနံမြေများ ပြန်လည်လည်ပတ်ရန်အတွက် ရက်သတ္တပတ် ၁၀ ပတ်မှ ခုနစ်လအထိ ကြာမြင့်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။ IEA ၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Fatih Birol က စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံပေါင်း ၈၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် “နှစ်နှစ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေနံကုမ္ပဏီကမူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစီးဆင်းမှု အပြည့်အဝ ပြန်လည်စတင်နိုင်ရန် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။