လူးဝီစီယားနား ဥပဒေပြုအမတ်များက ရီပတ်ဘလစ်ကန်များအား အသာစီးရစေမည့် ကွန်ဂရက်မဲဆန္ဒနယ်မြေမြေပုံကို အတည်ပြု

လူးဝီစီယားနားပြည်နယ် ဥပဒေပြုအမတ်များသည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အောက်လွှတ်တော်တွင် တစ်နေရာ ထပ်မံရရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ကွန်ဂရက်ခရိုင်မြေပုံအသစ်ကို အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်အတွက် အဆိုပါမြေပုံသည် ပြည်နယ်၏ လူမည်းအများစုခရိုင်နှစ်ခုအနက် တစ်ခုကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ထိုခရိုင်နှစ်ခုစလုံးကို ဒီမိုကရက်များက ကိုယ်စားပြုထားသည်။

လူးဝီစီယားနားပြည်နယ် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ကို သောကြာနေ့တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်၏ လက်ရှိမြေပုံကို လူမည်းအများစုခရိုင်နှစ်ခု ပါဝင်စေရန် ရေးဆွဲထားသောကြောင့် တရားမဝင် လူမျိုးရေးအရ မဲဆန္ဒနယ်ခွဲခြားခြင်းအဖြစ် အမေရိကန် တရားရုံးချုပ်က ဧပြီလတွင် ပယ်ချခဲ့သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်ပိုင်း ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်နှင့် ကယ်လေးစ်အမှုတွင် ထွက်ပေါ်လာသော ထိုစီရင်ချက်သည် မဲပုံးတွင် လူနည်းစုများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို တားဆီးရန် ရည်ရွယ်သည့် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အထင်ကရ ဖက်ဒရယ် မဲပေးခွင့်ဥပဒေကို အားနည်းစေခဲ့သည်။

၎င်းသည် သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်၏ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ၏ အောက်လွှတ်တော်ရှိ မဲအနည်းငယ်သာသာ အသာစီးရမှုကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရေး တိုက်ပွဲကိုလည်း ပိုမိုပြင်းထန်စေခဲ့သည်။ လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်သည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များကို ကူညီရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ မြေပုံများကို ပြန်လည်ရေးဆွဲနေသည့် တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များစွာအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။

လူးဝီစီယားနား ရီပတ်ဘလစ်ကန်များသည် ပြည်နယ်၏ အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်နေရာ ခြောက်နေရာစလုံးကို ပါတီက အနိုင်ရရှိရန် အခွင့်အရေးပေးမည့် မြေပုံတစ်ခုကို ရေးဆွဲရန် စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုသို့ပြုလုပ်ပါက ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ ထိန်းချုပ်ထားသော ခရိုင်များတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ဒီမိုကရက်များကို ပိုမိုထည့်သွင်းရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ ဆုံးရှုံးမှုများနှင့်အတူ နောက်ပြန်လှည့်သွားနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန်များသည် လက်ရှိတွင် လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်၏ ကွန်ဂရက်နေရာ ခြောက်နေရာအနက် လေးနေရာကို ရရှိထားပြီး၊ အသစ်အတည်ပြုထားသော မြေပုံဖြင့် ပဉ္စမနေရာကို ရရှိရန် စီစဉ်ထားသည်။

၎င်းကို သောကြာနေ့တွင် လူးဝီစီယားနားပြည်နယ် အထက်လွှတ်တော်က ၂၈ မဲ ၁၀ မဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဂျက်ဖ် လန်ဒရီသည် သောကြာနေ့တွင် နောက်ထပ် တရားစွဲဆိုမှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း မြေပုံအသစ်ကို ဥပဒေအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုးမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

မိနစ် ၃၀ ကြာ အထက်လွှတ်တော် ကြမ်းပြင်ပေါ် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုသည် အဆိုပြုထားသော မြေပုံသည် မှတ်ပုံတင်ထားသော ဒီမိုကရက်များ ဖြစ်လေ့ရှိသည့် လူမည်းမဲဆန္ဒရှင်များကို ခရိုင်တစ်ခုတည်းသို့ ပိုမိုစုစည်းထည့်သွင်းရန် လူမျိုးရေးအရ မဲဆန္ဒနယ်ခွဲခြားထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဒီမိုကရက်များက ငြင်းခုံပြောဆိုခြင်းအပေါ် အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

ဒီမိုကရက် ပြည်နယ်အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရွိုက်စ် ဒူပလက်ဆစ်က တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားကဲ့သို့သော အချို့သော တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များသည် ရွေးကောက်ပွဲနှစ် အလယ်တွင် ၎င်းတို့၏ မြေပုံများကို ပြန်လည်ရေးဆွဲရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ကြကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

မဲဆန္ဒနယ်မြေ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရေး တွန်းအားပေးမှုတွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်သည် “အောက်ဆုံးသို့ အပြင်းအထန် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း” တွင် ပါဝင်နေကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

ဥပဒေကြမ်းတင်သွင်းသူ ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပြည်နယ်အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျေး မောရစ်က လူမျိုးရေးကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ပါတီဝင်ခြင်းကသာ ခရိုင်နယ်နိမိတ်အသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်ဟု ထပ်ခါတလဲလဲ အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျန်ရှိနေတဲ့ ခရိုင်တွေကို ရီပတ်ဘလစ်ကန်တွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိစေဖို့အတွက် ခရိုင် ၂ ထဲကို ဒီမိုကရက်တွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပိုထည့်ခဲ့တာပါ” ဟု မောရစ်က တစ်နေရာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

မောရစ်က မဲမပေးမီ ဥပဒေပြုအမတ်များနှင့် မျှဝေသည့် အချက်အလက်များတွင် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော စာရင်းအင်းများကို ထည့်သွင်းခြင်းမှ ရှောင်ရှားရန် မြေပုံရေးဆွဲသူ လူဦးရေစာရင်းအင်းပညာရှင်များကို ညွှန်ကြားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီမိုကရက် ပြည်နယ်အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဆမ် ဂျန်ကင်းစ်က မောရစ်အား “ဒါဟာ လူမျိုးရေးအရ မဲဆန္ဒနယ်ခွဲခြားထားတဲ့ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျွန်တော်တို့ကို ပြဿနာတွေ အများကြီးဖြစ်စေလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တာကို လက်ခံပါတယ်” ဟု မောရစ်က ဂျန်ကင်းစ်အား ပြောကြားခဲ့သည်။

လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်သည် လက်ရှိတွင် မဲပေးခွင့်ဥပဒေနှင့်အညီ လိုက်နာရန် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အောက်ရုံးက အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သော မြေပုံကို အသုံးပြုနေသည်။ ၎င်းတွင် လူမည်းအများစုနေထိုင်သည့် ဒုတိယခရိုင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။

သို့သော် ထိုမြေပုံကို တရားရုံးတွင် စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး တရားရုံးချုပ်က ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ၎င်းကို တရားမဝင် လူမျိုးရေးအရ မဲဆန္ဒနယ်ခွဲခြားခြင်းအဖြစ် ပယ်ချခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

လန်ဒရီသည် ကွန်ဂရက်မြေပုံအသစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသော ပြည်နယ်၏ ပိတ်ထားသည့် အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော် မူလရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။

၎င်းနောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် မူလရွေးကောက်ပွဲကို ပွင့်လင်းမြင်သာစေသည့် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန် ဥပဒေပြုအမတ်များ မြေပုံအသစ်ကို ရေးဆွဲအတည်ပြုရန် အချိန်ရစေရန်အတွက် ရက်စွဲကို နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ပါတီဝင်ခြင်း မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ခရိုင်ရှိ မဲဆန္ဒရှင်များအတွက် မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။

အဆိုပြုထားသော မြေပုံသည် လက်ရှိ ဒီမိုကရက်အမတ် ကလီယို ဖီးလ်စ်က ကိုယ်စားပြုထားသော ခရိုင်တစ်ခုကို ပြန်လည်ရေးဆွဲထားပြီး၊ ၎င်းကို ဘေတွန်ရုဂျ်ဒေသနှင့် လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ လူဖြူအများစုနေထိုင်ရာ အသိုင်းအဝိုင်းများပတ်လည်တွင် စုစည်းထားသည်။

၎င်းသည် ဘေတွန်ရုဂျ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို နယူးအော်လင်းစ်အခြေစိုက် ဒီမိုကရက်အများစု၊ လူမည်းအများစုခရိုင်တစ်ခုသို့ ထပ်ပေါင်းထည့်ထားပြီး၊ ထိုခရိုင်ကို ဒီမိုကရက်အမတ် ထရွိုင် ကာတာက ကိုယ်စားပြုထားသည်။

မြေပုံအသစ်နှင့် ပတ်သက်၍ နောက်ထပ် တရားစွဲဆိုမှုများ ပေါ်ပေါက်လာဖွယ်ရှိသည်။

ဒီမိုကရက်များက အဆိုပြုထားသော မြေပုံသည် လူမျိုးရေးအရ မဲဆန္ဒနယ်ခွဲခြားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ တရားဥပဒေအရ စိန်ခေါ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ လူးဝီစီယားနားပြည်နယ်ရှိ အမေရိကန်ပြည်သူ့အခွင့်အရေးသမဂ္ဂ (ACLU) က သောကြာနေ့တွင် ၎င်းသည် တရားစွဲဆိုနိုင်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့ပြီး၊ ထိုမြေပုံကို “ပါတီစွဲ၏ ပါးလွှာသော အပေါ်ယံအလွှာနောက်ကွယ်တွင် ပုန်းအောင်းနေသော လူမျိုးရေးအရ မဲဆန္ဒနယ်ခွဲခြားခြင်း” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

“ဒီတိုက်ပွဲက အခုမှ စတာပါ” ဟု ACLU ဌာနခွဲက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန် တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သော တရားလိုများက လူမည်းအများစုခရိုင်တစ်ခုကို ထားရှိခဲ့သည့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၏ မြေပုံကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။

တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နောက်ပိုင်း ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ ထိန်းချုပ်ထားသော အခြားတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များသည် အားနည်းသွားသော ဖက်ဒရယ် မဲပေးခွင့်ဥပဒေကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ၎င်းတို့၏ ကွန်ဂရက်ခရိုင်များကို ပြန်လည်ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။

ယခုအချိန်အထိ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရေး ပြိုင်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိနေပြီး၊ ဒီမိုကရက်များထက် အောက်လွှတ်တော်နေရာများ ရရှိရန်အတွက် ပါတီစွဲပိုမိုပါဝင်သော မြေပုံများကို အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။

သို့သော် ၎င်းသည် နိုဝင်ဘာလတွင် မဲအနည်းငယ်သာ ကွာခြားနေသော အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်တွင် ၎င်းတို့ အနိုင်ရမည်ဟု အတိအကျ ဆိုလိုခြင်းတော့ မဟုတ်ပေ။

ရီပတ်ဘလစ်ကန်များက ၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများမှ အမတ်နေရာ ၁၅ နေရာအထိ ရရှိနိုင်သည်ဟု ထင်မြင်နေကြပြီး၊ ဒီမိုကရက်များက ကယ်လီဖိုးနီးယားနှင့် ယူတားပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်အသစ်များမှ အမတ်နေရာ ခြောက်နေရာ ရရှိနိုင်သည်ဟု ထင်မြင်နေကြသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဝစ္စကွန်ဆင်ပြည်နယ်တွင် သောကြာနေ့က ထွက်ပေါ်လာသော တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဒီမိုကရက်များအား ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် အမတ်နေရာများ ရရှိရန် နည်းလမ်းသစ်တစ်ခု ပေးနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

လစ်ဘရယ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော ဝစ္စကွန်ဆင် တရားရုံးချုပ်က ပြည်နယ်၏ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များအတွက် အဆင်ပြေသော ကွန်ဂရက်ခရိုင်များကို ပြန်လည်ရေးဆွဲရန် ကြိုးပမ်းသည့် ပါတီနှစ်ရပ်စလုံးမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအမှုဆောင်များ ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တင်သွင်းခဲ့သော အမှုတစ်ခု၏ အယူခံကို ကြားနာမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များသည် ပြည်နယ်၏ အောက်လွှတ်တော်နေရာ ရှစ်နေရာအနက် ခြောက်နေရာကို ရရှိထားသော်လည်း နှစ်နေရာသာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။

တရားသူကြီးသုံးဦးပါ အဖွဲ့က ဧပြီလတွင် အဆိုပါအမှုကို ပယ်ချခဲ့သည်။ တရားစွဲဆိုခဲ့သူများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် အချိန်မီ စီရင်ချက်ချမှတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းအစား ၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုမှုများအတွက် အောက်ရုံးသို့ အမှုကို ပြန်လည်ပေးပို့၍ စစ်ဆေးစီရင်ရန် ပြည်နယ်တရားရုံးချုပ်ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး၊ ထိုစစ်ဆေးစီရင်မှုသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပေါ်လာဖွယ်မရှိပေ။