အီရန်အားကစားသမားများအတွက် အားကစားနှင့် နိုင်ငံရေးကို ခွဲခြား၍မရနိုင်ပါ

အီရန်အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် မငြိမ်မသက်မှုများကြားမှ ပွဲဦးထွက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ လပေါင်းများစွာကြာမြင့်ခဲ့သော စစ်ပွဲအပြီး ရုတ်တရက်နှင့် မရေမရာဖြစ်နေသည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ပွဲစဉ်များကြားတွင် အသင်းနေထိုင်ခွင့်ကို အမေရိကန်က တားမြစ်လိုက်သဖြင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် ထူးခြားသည့် အစီအစဉ်များဖြင့် ပြင်ဆင်ခဲ့ရခြင်းနှင့် ယခုအခါ နိုင်ငံတကာအဆင့်အထိ ကျယ်ပြန့်လာသည့် နိုင်ငံရေးမရေရာမှုများက အသင်းအတွက် စိန်ခေါ်မှုများ ဖြစ်နေသည်။

သို့သော် အီရန်နိုင်ငံသားအများစုအတွက်မူ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အားကစားသည် အားကစားစွမ်းရည်၊ အမျိုးသားရေးလက္ခဏာနှင့် နိုင်ငံရေးတို့ ဆုံစည်းရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် အမြဲရှိနေခဲ့သည်။ အားကစားသမားများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများမှသည် နိုင်ငံဂုဏ်ယူစရာ အားကစားအောင်မြင်မှုများအထိ အီရန်အားကစားလောက၏ လမ်းကြောင်းသည် ယခုကမ္ဘာ့ဖလားတွင် မည်မျှအရေးပါသည်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။ အီရန်အသင်းသည် အင်္ဂါနေ့နံနက်ပိုင်းက နယူးဇီလန်အသင်းနှင့် ပွဲဦးထွက်ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် ၂-၂ ဂိုးဖြင့် သရေကျခဲ့ပြီး နောက်တစ်ပွဲတွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် အီဂျစ်အသင်းတို့ကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်ကာ ပွဲစဉ်များကြားတွင် မက္ကဆီကိုသို့ အသွားအပြန် ခရီးနှင်ရမည်ဖြစ်သည်။

“ဒါဟာ တရားမျှတမှုမရှိဘူးလို့ ကျွန်တော်ထင်တယ်” ဟု အီရန်အားကစားသမား ဟာဒီ တီရန်ဗာလီပူ (Hadi Tiranvalipour) က အီရန်အသင်းအနေဖြင့် ပွဲစဉ်တိုင်းမတိုင်မီ မက္ကဆီကိုမှ အမေရိကန်သို့ လေကြောင်းဖြင့် သွားရောက်နေရခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ယခုနှစ်ကမ္ဘာ့ဖလားကို အာရုံစိုက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။

တီရန်ဗာလီပူသည် ထင်ရှားသည့် အီရန်အားကစားသမားအချို့နည်းတူ မိမိကိုယ်စားပြုခဲ့ဖူးသည့် နိုင်ငံ၏ နောက်ခံအခြေအနေကြားတွင် အားကစားအိပ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရခြင်း၏ ရှုပ်ထွေးမှုကို ကောင်းစွာသိရှိသူဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် သူသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် မိသားစု၊ သူငယ်ချင်းများနှင့် အီရန်နိုင်ငံရှိ သူ၏ဘဝတစ်ခုလုံးကို စွန့်ခွာခဲ့ပြီး တူရကီနိုင်ငံသို့ ဖြတ်ကျော်ကာ အီတလီနိုင်ငံတွင် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံခဲ့သည်။ တိုက်ကွမ်ဒိုအားကစားသမားနှင့် ရုပ်သံတင်ဆက်သူဖြစ်သူ သူသည် အီရန်အမျိုးသားအသင်းတွင် ရှစ်နှစ်ကြာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်ပင် တာဝန်ယူခဲ့ကာ နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်တွင်းပြည်ပ ဆုတံဆိပ်များစွာ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။

သို့သော် ရုပ်သံအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် အီရန်ပြည်သူများ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများနှင့် မိန်းကလေးငယ်များ၏ အခွင့်အရေးအတွက် ပြောဆိုခဲ့ပြီးနောက် အရာအားလုံး ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ တီရန်ဗာလီပူ၏ အဆိုအရ ထိုအစီအစဉ်အပြီးတွင် ချက်ချင်းဆိုသလိုပင် ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည် - “အစီအစဉ်ပြီးတဲ့နောက်မှာ သူတို့က ကျွန်တော့်အတွက် လမ်းကြောင်းအားလုံးကို ပိတ်ပင်လိုက်တယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အားကစားသက်တမ်းကို ရပ်တန့်စေခဲ့ပြီး ပညာရေးကိုလည်း ပိတ်ပင်လိုက်ကြတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

“ကျွန်တော့်ဘဝမှာ ဖန်တီးခဲ့တဲ့ ဆုတံဆိပ်တွေနဲ့ အမှတ်တရအားလုံးကို စွန့်ခွာဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်” ဟု သူက အီရန်မှ ထွက်ခွာခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ WIRED Middle East သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအရာသည် သူ၏ အားကစားခရီးလမ်း၏ အဆုံးသတ်တော့ မဟုတ်ခဲ့ပေ။

အားကစားသည် အီရန်လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အမျိုးသားရေးလက္ခဏာနှင့် နိုင်ငံရေးတို့ ဆုံစည်းရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် အမြဲရှိနေခဲ့သည်။

သို့သော် အီရန်တွင် အားကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ရခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာနယ်ပယ်တွင် ထိုအခန်းကဏ္ဍက ကိုယ်စားပြုသည့်အရာမှာ အမြဲတမ်း ရိုးရှင်းနေသည်တော့ မဟုတ်ပေ။ ၁၉၉၈ ကမ္ဘာ့ဖလားမတိုင်မီ အီရန်ဘောလုံးသမားများက အမေရိကန်ပြိုင်ဘက်များကို နှင်းဆီဖြူများ ပေးအပ်ခဲ့သည့် အခိုက်အတန့်မျိုးကဲ့သို့ ဂုဏ်ယူစရာ အခိုက်အတန့်များ ရှိခဲ့သလို၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အီရန်၏ တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီး အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ်ရှင် ကီမီယာ အလီဇာဒက် (Kimia Alizadeh) နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခြင်းကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်မှုများနှင့် အားကစားဆိုင်ရာ တင်းမာမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။

အီရန်အမျိုးသား တိုက်ကွမ်ဒိုအသင်းခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဟာဒီ တီရန်ဗာလီပူသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အီရန်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် ၂၀၂၄ ပဲရစ်အိုလံပစ်တွင် ဒုက္ခသည်အိုလံပစ်အသင်းကို ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

ဓာတ်ပုံ - ဟာဒီ တီရန်ဗာလီပူ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်

တီရန်ဗာလီပူအတွက်မူ အလွန်မရေရာသည့် ကာလများကြားတွင် “ခက်ခဲသော” ဒုက္ခသည်ဘဝခရီးကို ဖြတ်သန်းရင်း အခြားနေရာတွင်သာ မိမိ၏ အိပ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ရွေးချယ်စရာလမ်းကြောင်း မရှိတော့ပေ။ “ကျွန်တော့်ရဲ့ ပန်းတိုင်တွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ချင်တဲ့အတွက် တခြားဖြေရှင်းနည်း မရှိခဲ့ပါဘူး။ ကံမကောင်းစွာနဲ့ပဲ အီရန်မှာ အားကစားဆိုတာ အရမ်းရှုပ်ထွေးပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။ သူထွက်ခွာပြီး နှစ်နှစ်အကြာတွင် တီရန်ဗာလီပူသည် သူ၏ အိပ်မက်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ပဲရစ်အိုလံပစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဒုက္ခသည်အိုလံပစ်အသင်းကို ကိုယ်စားပြု၍ တိုက်ကွမ်ဒိုအားကစားနည်းတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။