မြောက်ကိုရီးယားသည် ရှင်သန်ရေးအတွက် တရုတ်ကို လိုအပ်နေပြီး ဘေဂျင်းက ပုံယန်ကို အဘယ်ကြောင့် လိုအပ်သနည်း

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်သည် ယခုနှစ်အတွင်း ၎င်း၏ ပထမဆုံးသော ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ပြုံယမ်းမြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ခရီးစဉ်မှာ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသအတွင်း အမေရိကန်၏ စစ်ရေးချဲ့ထွင်မှုကို ဆန့်ကျင်နေသည့် နျူကလီးယားလက်နက်ပိုင်ဆိုင်ထားသော၊ အထီးကျန်ဆန်သည့် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ရှီကျင့်ဖျင်၏ နှစ်ရက်တာ ခရီးစဉ်အတွင်း “နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဤခရီးစဉ်ကို ခေတ်နှင့်အညီ တရုတ်-မြောက်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေး ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း” တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မော်နင်းက သောကြာနေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

ခုနစ်နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည့် ရှီ၏ ဤခရီးစဉ်သည် မြောက်ကိုရီးယားက ၎င်း၏ မြောက်ဘက်အိမ်နီးချင်း ရုရှားနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အားကောင်းလာစေသည့်အချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တရုတ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၇၀ ကျော် ကိုရီးယားစစ်ပွဲကာလကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဖြင့် စစ်ပွဲပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တောင်ကိုရီးယားတို့မှာ နည်းပညာအရ စစ်ပွဲအတွင်း၌ပင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အမေရိကန်စစ်သား ၂၈,၀၀၀ ကျော်မှာလည်း တောင်ကိုရီးယားတွင် တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်သည်။

သို့ဆိုလျှင် တရုတ်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ မည်သို့ရှိသနည်း။ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးအင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်က မြောက်ကိုရီးယားကဲ့သို့ အထီးကျန်နိုင်ငံနှင့် အဘယ်ကြောင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ထားရသနည်း။

ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိထားသည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းတွင် တရုတ်က အမေရိကန်နှင့် ကုလသမဂ္ဂတပ်ဖွဲ့များ၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော တောင်ကိုရီးယားတပ်ဖွဲ့များကို ခုခံရာတွင် မြောက်ကိုရီးယားကို ကူညီပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် တရုတ်စစ်သား ၂၀၀,၀၀၀ မှ ၄၀၀,၀၀၀ အထိ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ပေကျင်းနှင့် ပြုံယမ်းတို့သည် ချစ်ကြည်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ မြောက်ကိုရီးယား တိုက်ခိုက်ခံရပါက တရုတ်အနေဖြင့် စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်ကူညီရန် တာဝန်ရှိသည်။

ပေကျင်းနှင့် ပြုံယမ်းတို့ ရင်းနှီးမှုရှိသော်လည်း ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တရုတ်သည် တောင်ကိုရီးယားနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်စေခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်တွေးခေါ်ပညာရှင်အဖွဲ့ဖြစ်သည့် Council on Foreign Relations ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထို့အပြင် တရုတ်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားရည်မှန်းချက်များကို အကြိမ်ကြိမ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သဖြင့် ဆက်ဆံရေး တင်းမာမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။

South China Morning Post (SCMP) ၏ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် မြောက်ကိုရီးယား၏ ပထမဆုံး နျူကလီးယားစမ်းသပ်မှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး “အရှက်မရှိပြီး ရိုင်းစိုင်းသော” လုပ်ရပ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂက မြောက်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကြောင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ခဲ့စဉ်က ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ကြီး ကျန်းယဲ့ဆွေက ပြုံယမ်း၏ လုပ်ရပ်များသည် “နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်း၏ ဘုံရည်မှန်းချက်ကို လျစ်လျူရှုခြင်း” ဖြစ်သောကြောင့် ပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပေကျင်းက ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု SCMP က ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်များတွင်လည်း တရုတ်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ နျူကလီးယားစမ်းသပ်မှု အစီအစဉ်များကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ ပေကျင်းသည် ဝါရှင်တန်နှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးတက်လာသည့် ပြုံယမ်းနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ကြိုးပမ်းလာခဲ့သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရှီသည် ကင်မ်ကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဖိတ်ကြား၍ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အခြေအနေကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံပိုင် သတင်းဌာန ဆင်ဟွာ၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ အစီရင်ခံစာအရ သမ္မတ ရှီက တရုတ်သည် ကျွန်းဆွယ်ကို ကာကွယ်ရန်နှင့် နျူကလီးယားကင်းစင်ရေးကို ရရှိရန် စိတ်အားထက်သန်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ကင်မ်ကလည်း ကျွန်းဆွယ်၏ “နျူကလီးယားကင်းစင်ရေးအတွက် ကတိကဝတ်ပြုထားကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

လအနည်းငယ်အကြာတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် စင်ကာပူတွင် ကင်မ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် နျူကလီးယားကင်းစင်ရေးကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

ရှီသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြုံယမ်းသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် နှစ်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်က ချုပ်ဆိုခဲ့သော ကာကွယ်ရေးစာချုပ်ကို နောက်ထပ် နှစ် ၂၀ သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာလတွင် ကင်မ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသော စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ ဧည့်သည်တော်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ၎င်း၏ ထူးခြားသော အစိမ်းရောင် သံချပ်ကာရထားဖြင့် တရုတ်မြို့တော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ရုရှားတို့အကြား ပေါ်ပေါက်လာသော ဆက်ဆံရေးကို တရုတ်က သတိထားစောင့်ကြည့်နေကြောင်း လေ့လာသူများက ဆိုသည်။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲအပြီးတွင် မော်စကိုနှင့် ပြုံယမ်းတို့သည် အပြန်အလှန် ကာကွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက် မြောက်ကိုရီးယားစစ်သားများသည် ရုရှားနှင့်အတူ တိုက်ပွဲဝင်နေကြသည်။ ပူတင်သည် ၂၄ နှစ်ကြာပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ပြုံယမ်းသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးဆက်ဆံရေးကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။

ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ်၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ပြည်သူ့ရေးရာဌာနမှ တွဲဖက်ပါမောက္ခ Alejandro Reyes က Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အရေးအကြီးဆုံး ပထဝီနိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများထဲမှ တစ်ခုမှာ ရုရှား-မြောက်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။

“ကင်မ်ဂျုံအွန်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်ကထက်စာရင် အခု နိုင်ငံတကာမှာ လှုပ်ရှားဖို့ နေရာပိုရလာတယ်။ ရှီရဲ့ ခရီးစဉ်က ရုရှားဟာ ပိုမိုအရေးပါတဲ့ မိတ်ဖက်ဖြစ်လာနိုင်ပေမဲ့ တရုတ်ဟာ မြောက်ကိုရီးယားအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ အိမ်နီးချင်းအဖြစ် ဆက်ရှိနေဆဲဆိုတာကို သတိပေးလိုက်တာမျိုးပါ” ဟု သူက ဆိုသည်။

“တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ပေကျင်းရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို အလွန်အကျွံ ပြောဆိုတာက မှားယွင်းပါလိမ့်မယ်။ ရုရှားက မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေကို တိုးချဲ့ပေးနိုင်ပေမဲ့ တရုတ်ရဲ့ ပထဝီဝင်၊ စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါမှုကိုတော့ အစားထိုးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။

ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့သည်လည်း မော်စကို၏ ယူကရိန်းစစ်ပွဲအပြီးတွင် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်။

မြောက်ကိုရီးယားသည် ကမ္ဘာ့အထီးကျန်ဆုံးနှင့် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယား ဗဟိုဘဏ်ဖြစ်သည့် Bank of Korea ၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် သြဂုတ်လ အစီရင်ခံစာအရ မြောက်ကိုရီးယား၏ ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်တန်ဖိုး (GDP) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၆.၆ ဘီလီယံ ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ကထက် ၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် တောင်ကိုရီးယားသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုတွင် ကြီးမားသော ခြေလှမ်းများ လှမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး နည်းပညာနှင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ GDP မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၈၈ ထရီလီယံခန့် ရှိသည်။

မြောက်ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကြောင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှုမှ အများအားဖြင့် အထီးကျန်နေရသည်။ ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် တွေးခေါ်ပညာရှင်အဖွဲ့ National Committee on North Korea ၏ အဆိုအရ တရုတ်သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ ကုန်သွယ်မှု “၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ” တာဝန်ယူထားသည်။

တရုတ်မှ မြောက်ကိုရီးယားသို့ တင်ပို့သော ပစ္စည်းများတွင် ရေနံ၊ အစားအစာ၊ အထည်အလိပ်၊ စက်ယန္တရားများနှင့် ယာဉ်များ ပါဝင်သည်။ တရုတ်ကမူ အတုပြုလုပ်ထားသော မျက်တောင်တုများ၊ ဆံပင်တုများ၊ သံနှင့် သံမဏိ၊ အေးခဲငါးများနှင့် အချို့သော စက်မှုထုတ် အစားအစာများကို တင်သွင်းသည်။

တရုတ်အကောက်ခွန် အထွေထွေအုပ်ချုပ်မှုဌာန၏ အချက်အလက်များအရ နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၇၄ ဘီလီယံ ရှိသည်။

မြောက်ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံသားအများအပြားကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် စေလွှတ်လေ့ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက မြောက်ကိုရီးယား အလုပ်သမားအချို့မှာ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံနေရကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တရုတ်သည် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းများကို တိုးတက်စေရန် လုပ်ဆောင်နေသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတစ်ခုအပြင် မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကြောင်းကိုလည်း မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ချိတ်ဆက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြောင်း Council on Foreign Relations က ဖော်ပြသည်။

စင်ကာပူရှိ Nanyang Technological University မှ ပြည်သူ့မူဝါဒနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရေးရာ အစီအစဉ်မှ တွဲဖက်ပါမောက္ခ Dylan Loh က Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် မြောက်ကိုရီးယားသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်ကို ၎င်း၏ စီးပွားရေး အသက်သွေးကြောအဖြစ် မှီခိုအားထားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ စီးပွားရေးကို ထောက်ပံ့ပေးကာ ကြာရှည်စွာ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။

“ကုန်သွယ်မှုအတွက် ပေကျင်းကို မှီခိုရုံတင်မကဘဲ မြောက်ကိုရီးယား (DPRK) ဟာ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေးကနေ နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ကာကွယ်မှုကို ရရှိပါတယ်။ တရုတ်ဟာ အခြေခံအားဖြင့် မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ လုံခြုံရေး အာမခံချက်ပေးသူပါ” ဟု သူက ပြောသည်။

ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ်မှ Reyes က ကင်မ်အတွက် ပေကျင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် နောက်ဆုံးတွင် အစိုးရလုံခြုံရေးကိစ္စဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။

“ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနဲ့ ထောက်ပံ့မှုတွေကြောင့် မြောက်ကိုရီးယားအတွက် ရုရှားရဲ့ အရေးပါမှုက သိသိသာသာ တိုးလာပေမဲ့ ရုရှားက တရုတ်ကို စီးပွားရေးအရ အစားမထိုးနိုင်ပါဘူး” ဟု သူက ဆိုသည်။

“မော်စကိုက လက်နက်နည်းပညာ၊ စွမ်းအင်နဲ့ သံတမန်ရေးရာ အထောက်အပံ့တွေကို ပေးနိုင်တယ်။ ပေကျင်းကတော့ စီးပွားရေး အသက်သွေးကြော၊ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းနဲ့ ရေရှည်မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ငြိမ်မှုကို ပေးစွမ်းနိုင်တယ်” ဟု သူက မှတ်ချက်ပြုသည်။

“တရုတ်က နိုင်ငံရေးအရ ကာကွယ်မှုလည်း ပေးတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ တစ်ခုတည်းသော စာချုပ်ဝင်မိတ်ဖက်အနေနဲ့ ပေကျင်းဟာ ပြုံယမ်းကို ပိတ်ဆို့မှုတွေ၊ ဒေသတွင်း သံတမန်ရေးရာတွေနဲ့ အနာဂတ်မှာ ပြင်ပကမ္ဘာနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေမှာ ကူညီပေးနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ် ရှိနေဆဲပါ” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောသည်။

Council on Foreign Relations ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းလိုသောကြောင့် မြောက်ကိုရီးယားကို အဓိက လိုအပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ “ရှီ၏ ကိုရီးယားမူဝါဒသည် ကင်မ်အစိုးရ ပြိုလဲမှုကို တားဆီးရန်နှင့် ဒေသတွင်း တရုတ်၏ လုံခြုံရေး အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် မလိုလားအပ်သော စစ်ပွဲကို ရှောင်ရှားရန် အာရုံစိုက်ထားသည်” ဟု အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

Loh က မြောက်ကိုရီးယားသည် တောင်ကိုရီးယားတွင် တပ်စွဲထားသော အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များအတွက် အရေးကြီးသော ကြားခံနယ်မြေအဖြစ်လည်း လုပ်ဆောင်ပေးနေကြောင်း ပြောသည်။ ကိုရီးယားစစ်ပွဲ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအပြီးတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဝါရှင်တန်နှင့် ဆိုးလ်တို့အကြား အပြန်အလှန် ကာကွယ်ရေးစာချုပ်အရ အမေရိကန်စစ်သား ၂၈,၅၀၀ ခန့် တောင်ကိုရီးယားတွင် တပ်စွဲထားသည်။

“မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နျူကလီးယား ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့အတူ ပေကျင်းကလည်း သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အကျိုးစီးပွားနဲ့ မြောက်ကိုရီးယားအနီးက သူ့နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှု မခံရစေဖို့ သေချာစေချင်မှာပါ” ဟု Loh က ထပ်လောင်းပြောသည်။

“လက်တွေ့ကျတဲ့ တွက်ချက်မှုတွေထက် ကိုရီးယားစစ်ပွဲမှာ တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ဘုံသမိုင်းကြောင်းနဲ့ သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုင်မာတဲ့ ပါတီအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးတွေ ရှိနေပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

ပြင်သစ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် Natixis မှ အာရှ-ပစိဖိတ်ဆိုင်ရာ အဓိကစီးပွားရေးပညာရှင် Alicia Garcia Herrero ကလည်း အလားတူ အမြင်ကို မျှဝေခဲ့သည်။

“တရုတ်က မြောက်ကိုရီးယားကို မိတ်ဖက်အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ မဟာဗျူဟာမြောက် ကြားခံနယ်မြေအဖြစ် လိုအပ်တာပါ။ ဒါက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေကို တရုတ်နယ်စပ်ကနေ ဝေးကွာစေပြီး ဒုက္ခသည် သန်းပေါင်းများစွာ တရုတ်ထဲကို ရောက်လာနိုင်တဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ပြိုလဲမှုမျိုးကို တားဆီးပေးသလို အာရှမှာ ဝါရှင်တန်ရဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကိုလည်း တားဆီးပေးပါတယ်” ဟု သူမက Al Jazeera သို့ ပြောသည်။

Herrero က ရှီ၏ မြောက်ကိုရီးယားခရီးစဉ်သည် နည်းဗျူဟာမြောက် အာဏာနိုင်ငံရေးနှင့်သာ သက်ဆိုင်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

“မြောက်ကိုရီးယားက ရုရှားဘက်ကို ယိမ်းယိုင်လာတဲ့အတွက် တရုတ်က ထိန်းချုပ်မှုကို ပြန်လည်ရယူနေတာဖြစ်ပြီး ထရမ့်က ကင်မ်နဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုခု ရယူဖို့ ကြိုးစားလာရင် တံခါးစောင့်အဖြစ် ဆက်ရှိနေချင်တာပါ” ဟု သူမက ဆိုသည်။

“ရှီက တရုတ်ကနေ အလွန်အမင်း ထွက်ခွာလေ့မရှိပါဘူး။ ဒီခရီးစဉ်က အမေရိကန်နဲ့ ရုရှားရဲ့ ဖိအားတွေ တိုးလာနေချိန်မှာ ပေကျင်းက သူ့ရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းကို လုံခြုံအောင် လုပ်ဆောင်နေတာကို ပြသနေပါတယ်” ဟု သူမက ထပ်လောင်းပြောသည်။

Reyes က ဒေသတွင်းတွင် သံတမန်ရေးရာ လမ်းကြောင်းများကို စမ်းသပ်နေသည့် လက္ခဏာများ ရှိနေပြီး ၎င်းက တရုတ်ကို မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ဆက်ဆံရေး မြှင့်တင်ရန် တွန်းအားပေးနေကြောင်း ငြင်းခုံပြောဆိုသည်။

“စင်ကာပူနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Vivian Balakrishnan ရဲ့ ပြုံယမ်းခရီးစဉ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မကြာသေးမီက ခန့်မှန်းချက်တွေက ဒေသတွင်း သရုပ်ဆောင်တွေဟာ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ အနာဂတ် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုအပေါ် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို တိတ်တဆိတ် အကဲဖြတ်နေသလားဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

“စင်ကာပူဟာ ၂၀၁၈ ထရမ့်-ကင်မ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပပေးခဲ့တဲ့ အခန်းကဏ္ဍနဲ့ ဝါရှင်တန်၊ ပေကျင်းနဲ့ ပြုံယမ်းတို့နဲ့ အကျိုးရှိတဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ကြောင့် ထူးခြားတဲ့ နေရာမှာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကို အလွန်အကျွံ မပြောသင့်ပါဘူး” ဟု သူက ရှင်းပြသည်။

“အမေရိကန်မှာ မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ရှိပြီးသားဖြစ်ပြီး ပြုံယမ်းက လက်ရှိမှာ ဝါရှင်တန်နဲ့ အဓိက သံတမန်ရေးရာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုခုကို တက်တက်ကြွကြွ ရှာဖွေနေတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား နည်းပါးပါတယ်” ဟု သူက ပြောကြားပြီး အမေရိကန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲကလည်း ကင်မ်အနေဖြင့် အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အာရုံစိုက်မှုကို မခံရစေဘဲ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ဆက်လက်ထားရှိလိုသည့် ဆန္ဒကို ပိုမိုခိုင်မာစေနိုင်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောသည်။

“ဒါကြောင့် ရှီရဲ့ ခရီးစဉ်ဟာ ရုရှား ဒါမှမဟုတ် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးထက် ပိုပါတယ်။ ဒါဟာ မြောက်ကိုရီးယားက ပိုမိုယုံကြည်မှုရှိလာပြီး မော်စကိုနဲ့ ပိုမိုချိတ်ဆက်လာကာ နျူကလီးယား ဟန့်တားမှုရဲ့ တန်ဖိုးကို ပိုမိုယုံကြည်လာပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် တွက်ချက်မှု အဆင့်သစ်တစ်ခုဆီသို့ ဝင်ရောက်လာနိုင်တဲ့ ဒေသတွင်း ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် တရုတ်ကို နေရာချထားပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။