အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ပင်လယ်နီတွင် ၎င်း၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ဆိုမာလီလန်းခေါင်းဆောင်ကို ဂုဏ်ပြုကြိုဆို

မိုဂါဒစ်ရှူး၊ ဆိုမာလီယာ – အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ဂျေရုဆလင်မြို့၌ ဆိုမာလီလန်းသမ္မတအတွက် ခမ်းနားထည်ဝါသော နိုင်ငံတော်အဆင့် ကြိုဆိုမှုကို ပြုလုပ်ပေးခဲ့ပြီး အစ္စရေးမှလွဲ၍ အခြားမည်သည့်နိုင်ငံကမျှ အသိအမှတ်မပြုသေးသော နယ်မြေတစ်ခု၏ ခေါင်းဆောင်အား ရှားရှားပါးပါး ဂုဏ်ပြုမှုများကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ဆိုမာလီလန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ ပထမဆုံးသော နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်အဖြစ် သမ္မတ အဗ်ဒီရာမန် မိုဟာမက် အဗ်ဒူလာဟီ (Cirro ဟု လူသိများသူ) သည် ပြီးခဲ့သည့် တနင်္ဂနွေနေ့က ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤခရီးစဉ်သည် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်လာသော အဆိုပါဒေသ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အစ္စရေးက ပထမဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး ခြောက်လအကြာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

“ကျွန်တော်ဟာ ဆိုမာလီလန်းသမ္မတတစ်ဦးအနေနဲ့ ပထမဆုံးအကြိမ် နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်အဖြစ် ဒီကို ရောက်ရှိလာတာပါ” ဟု အဗ်ဒူလာဟီက အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ဟာ နှစ်ပေါင်း ၃၅ နှစ်တိုင်တိုင် ကမ္ဘာကြီးကို ကျွန်တော်တို့ကို မြင်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အစ္စရေးနဲ့ သင်ကိုယ်တိုင်က ကျွန်တော်တို့ကို ပထမဆုံး မြင်ပေးပြီး အသိအမှတ်ပြုခဲ့တာပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

နေတန်ယာဟုက အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဂျူးလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းရှုထောင့်မှ ရှင်းပြခဲ့သည်။ “ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့အတွက် အလွန်သဘာဝကျတဲ့ လုပ်ရပ်တစ်ခုပါ၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဂျူးလူမျိုးတွေဖြစ်တဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ အရင်က လူနည်းစုလေးတွေအနေနဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို အသိအမှတ်ပြုပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ဖူးတဲ့အတွက် သင့်အပေါ်မှာ သဘာဝကျတဲ့ စာနာမှုရှိနေတာပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဤခရီးစဉ်တွင် အဆင့်မြင့်အခမ်းအနားများနှင့်အတူ တာဝန်ရှိသူများက အနှစ်သာရရှိသော ဆွေးနွေးမှုများဟု ခေါ်ဆိုသည့် အစီအစဉ်များ ပါဝင်သည်။ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် သံတမန်ရေးရာ အသိအမှတ်ပြုမှုကို လုံခြုံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဒေသတွင်း မဟာဗျူဟာများ ပါဝင်သည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် နှစ်ဖက်စလုံး၏ ရည်မှန်းချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

ဆိုမာလီလန်းသည် ယီမင်နိုင်ငံနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့တွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့အလုပ်အများဆုံး ရေကြောင်းလမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ကြီးကြပ်နိုင်သည့် ကမ်းရိုးတန်းရှည်ကြီးကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ နေတန်ယာဟုက အဗ်ဒူလာဟီနှင့်အတူ ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ဆိုမာလီလန်း၏ နယ်မြေသည် ပင်လယ်နီ၏ တစ်ဖက်စွန်းတွင် တည်ရှိပြီး ပင်လယ်နီနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် ကျဉ်းမြောင်းသော တံခါးပေါက်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော သွေးကြောတစ်ခုဖြစ်သည့် ဘာအယ်လ်-မန်ဒပ် ရေလက်ကြားနှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။

လွန်ခဲ့သည့် နှစ်နှစ်အတွင်း ယီမင်နိုင်ငံမှ ဟူသီသူပုန်များနှင့် အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပင်လယ်နီအတွင်း သင်္ဘောသွားလာမှုများ အကြိမ်ကြိမ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နေသည်ကို ကြည့်ရှုနေရသည့် အစ္စရေးအတွက်မူ ဤဒေသသည် မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါမှု တိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။

ဤခရီးစဉ်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ အီရန်နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးမှု နောက်ခံတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အစ္စရေး၏ အဓိကလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများစွာကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခြင်းမရှိဟု ဝေဖန်သူများ၏ ဖိအားပေးမှုကို နေတန်ယာဟုအပေါ် ပိုမိုပြင်းထန်လာစေသည်။

Chatham House မှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာသုံးသပ်သူ Yossi Mekelberg က ဆိုမာလီလန်းသည် အီရန်နှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များကြား ပဋိပက္ခများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဒေသတွင်း အထီးကျန်မှု ပိုမိုရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် အစ္စရေးအတွက် ရှားပါးသော မဟာဗျူဟာမြောက် အခွင့်အလမ်းကို ပေးအပ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“သူတို့မှာ သူငယ်ချင်း သိပ်မရှိတော့သလို အစ္စရေးလည်း အခု ပိုပြီး အထီးကျန်နေရပါတယ်။ ပထဝီဝင်အနေအထားကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ အလွန်အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်” ဟု Mekelberg က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အဗ်ဒူလာဟီကို ဂျေရုဆလင်ရှိ သမ္မတအိမ်တော်တွင် သမ္မတ အိုင်ဆက် ဟာဇော့က လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုနှင့် အစ္စရေး၏ နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်အများစုနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

၎င်းသည် ခေတ်သစ်ဇီယွန်ဝါဒကို တည်ထောင်သူ သီအိုဒอร์ ဟာဇယ်၏ ဂူဗိမာန်တွင် ပန်းခွေချခြင်းနှင့် အစ္စရေးကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံသူများဟု သတ်မှတ်ခံရသည့် နိုင်ငံခြားခေါင်းဆောင်များကို ပေးအပ်သည့် Friends of Zion ပြတိုက်မှ Friends of Zion ဆုကို လက်ခံရယူခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်၏ သင်္ကေတများကိုလည်း ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။

ခရီးစဉ်အတွင်း ဆိုမာလီလန်းသည် အနောက်ဂျေရုဆလင်တွင် ၎င်း၏သံရုံးကို အစ္စရေးနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂီဒီယွန် ဆာ တက်ရောက်သည့် အခမ်းအနားဖြင့် တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် ဂျေရုဆလင်၏ အခြေအနေမှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး မြို့တစ်မြို့လုံးအပေါ် အစ္စရေး၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ဆိုင်မှုကို နိုင်ငံတကာက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသိအမှတ်မပြုထားသည့်အတွက် တဲလ်အဗစ်မြို့တွင်သာ သံရုံးများ ထားရှိလေ့ရှိသည့် အခြားနိုင်ငံအများစု၏ ကျင့်စဉ်နှင့် ကွဲပြားနေသည်။

အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်သည် ပါလက်စတိုင်း၊ အစ္စလာမ္မစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (OIC) နှင့် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်တို့၏ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုကို ခံခဲ့ရသည်။

“အစ္စရေးနဲ့ ဆိုမာလီလန်းတို့ဟာ ဒီဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ အဆင့်ကို ရောက်နေပါပြီ။ Cirro ကို ကြိုဆိုခဲ့တဲ့ ခမ်းနားမှုတွေက ဒါကို သက်သေပြနေပါတယ်” ဟု တောင်အာဖရိကအခြေစိုက် လုံခြုံရေးလေ့လာရေးဌာနမှ အကြီးတန်းသုတေသီ Moses Chrispus Okello က Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒါပေမဲ့ အစ္စရေးရဲ့ အဓိကပန်းတိုင်က ဆိုမာလီလန်းမဟုတ်ပါဘူး၊ ပင်လယ်နီပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Okello က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဆိုမာလီလန်း တာဝန်ရှိသူများသည် ရေစီမံခန့်ခွဲမှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကဲ့သို့သော နယ်ပယ်များတွင် အစ္စရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် စိတ်ဝင်စားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း အစ္စရေး၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားများကသာ အာရုံစိုက်မှုကို အများဆုံး ရရှိခဲ့ပြီး အစ္စရေးသည် ဤဆက်ဆံရေးမှ အဘယ်အရာကို ရရှိနေသနည်းဟူသော ခန့်မှန်းချက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

အစ္စရေးနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂီဒီယွန် ဆာသည် အသိအမှတ်ပြုပြီး တစ်လအကြာ ဇန်နဝါရီလတွင် ဆိုမာလီလန်းသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် သွားရောက်ခဲ့စဉ်က ဆိုမာလီလန်းသမ္မတနှင့် စစ်ဦးစီးချုပ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် အစ္စရေးသည် “မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး” နှင့် အရေးကြီးသည့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ရှာဖွေနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သမ္မတအပါအဝင် ဆိုမာလီယာ တာဝန်ရှိသူများက အစ္စရေးသည် ယီမင်ရှိ ဟူသီများကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ဆင်ရေးများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည့် စစ်ရေးအဆောက်အအုံတစ်ခု တည်ထောင်ရန် စိတ်ဝင်စားနေကြောင်း စွပ်စွဲထားသော်လည်း ဆိုမာလီလန်း တာဝန်ရှိသူများကမူ ဤစွပ်စွဲချက်များအပေါ် ရှင်းလင်းသော သဘောထားပေးရန် အကြိမ်ကြိမ် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

အစ္စရေးသတင်းဌာန i24 နှင့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဆိုမာလီလန်းသမ္မတ အဗ်ဒီရာမန် မိုဟာမက် အဗ်ဒူလာဟီက လက်ရှိတွင် စစ်အခြေစိုက်စခန်း တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်မရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းသောအခါ “ကျွန်တော် လုံးဝမဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ မပြောနိုင်ပါဘူး” ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

အာရုံစိုက်မှုအများစုသည် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ဆိုမာလီလန်း၏ အကြီးဆုံးကမ်းရိုးတန်းမြို့ဖြစ်သည့် ဘာဘာရာမြို့ပေါ်တွင် ဗဟိုပြုနေသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာလေ့လာရေးဌာန (IISS) ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ ဆိုဗီယက်ယူနီယံက တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် NASA က အသုံးပြုခဲ့သည့် လေဆိပ်တစ်ခုသည် အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာဟု ဆိုသော်လည်း မကြာသေးမီက စစ်ရေးအရ အသုံးပြုလာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဗ်ဒူလာဟီနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေး ကတ်ဇ်က ၎င်း၏နိုင်ငံသည် ဆိုမာလီလန်းနှင့် “လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများစွာ” တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းသည် “အမြင့်ဆုံးအဆင့်” သို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ဆိုမာလီယာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပြည်နယ်ဝန်ကြီး အလီ အိုမာက Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် ဆိုမာလီလန်းသည် အစ္စရေး၏ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများအတွင်း ဆွဲသွင်းခံရမည်ကို ၎င်း၏အစိုးရက “အကြီးမားဆုံး စိုးရိမ်ပူပန်မှု” ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဒီဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုဟာ ဒုက္ခရောက်ပြီးသား ဒေသတစ်ခုဆီကို ပဋိပက္ခတွေကို သယ်ဆောင်လာတာပါပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

အိုမာက ဆိုမာလီယာသည် ဆိုမာလီယာ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုမှလွဲ၍ “မည်သည့်ကိစ္စရပ်ကိုမဆို [ဆွေးနွေးရန်] ကမ်းလှမ်းထားပြီးဖြစ်ကြောင်း” Al Jazeera သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တံခါးတွေကတော့ အမြဲတမ်း ပွင့်နေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေး၏ ဆိုမာလီလန်းကို အသိအမှတ်ပြုမှုသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုမာလီယာ၌ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားစဉ် ဆိုမာလီလန်းက လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့ပြီးနောက် အေးခဲနေသည့် ပြဿနာကို နိုင်ငံတကာအသွင် ဆောင်သွားစေခဲ့သည်။ မိုဂါဒစ်ရှူးနှင့် ဟာဂီဆာတို့အကြား ညှိနှိုင်းမှုများသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကျေနပ်ဖွယ်ရလဒ် မထွက်ပေါ်ခဲ့ပေ။

ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ပြည်တွင်းမီဒီယာတစ်ခုနှင့် အင်တာဗျူးတွင် ဆိုမာလီယာသမ္မတ ဟာဆန် ရှိတ် မိုဟာမက်က အစ္စရေးသည် ဒေသတွင်း အန္တရာယ်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း သိရှိပြီးနောက် ၎င်း၏အစိုးရထံ အကြိမ်ကြိမ် ချဉ်းကပ်ခဲ့သော်လည်း မိုဂါဒစ်ရှူးက ငြင်းပယ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေး၏ ဆိုမာလီလန်းနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုသည် “အလွန်ကြီးမားသော ပြဿနာတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်” ဟု ၎င်းက အသေးစိတ်မပြောဘဲ ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဆိုမာလီလန်းတွင် လူကြိုက်များပုံရပြီး မေလ ၁၈ ရက်နေ့ ဆိုမာလီလန်း လွတ်လပ်ရေးနေ့ အခမ်းအနားတွင် အစ္စရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ကန့်ကွက်သံများလည်း ထွက်ပေါ်လာနေသည်။

ဖေဖော်ဝါရီလက ဗီဒီယိုတစ်ခုတွင် အစ္စရေး၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ထောက်ခံသူအဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် ရှုမြင်ခံရသည့် သမ္မတဟောင်း မူဆာ ဘီဟီ အဗ်ဒီက အစ္စရေးနှင့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်မဆို စည်းကမ်းချက်များကို ထုတ်ဖော်ပြသရန် အစိုးရကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် ဆိုမာလီလန်းကို ၎င်း၏ ဒေသတွင်း ရန်သူများကို ဆန့်ကျင်သည့် အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်မည်ကို ၎င်းက စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက မွတ်စလင်တွေကို ထိခိုက်စေတာ ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘာသာရေးနဲ့ ဆန့်ကျင်တဲ့ ဘယ်အရာကိုမဆို ခွင့်မပြုပါဘူး။ အဲဒီလို လုပ်ရပ်မျိုးဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့ မညီညွတ်တဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့ လုံးဝလက်မခံပါဘူး” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

မွတ်စလင်အများစုနေထိုင်သည့် ဆိုမာလီလန်းရှိ ဘာသာရေးပညာရှင်များသည်လည်း ဤကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲနေကြပြီး အချို့က အစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခုခံကာကွယ်နေကြသော်လည်း ထင်ရှားသော အစ္စလာမ့်ပညာရှင်အချို့အပါအဝင် အခြားသူများကမူ ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်နေကြသည်။

ဆိုမာလီလန်း တာဝန်ရှိသူများက အခြားနိုင်ငံအချို့လည်း အသိအမှတ်ပြုလိမ့်မည်ဟု ကနဦး ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဆိုမာလီလန်း၏ အဓိကပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် အမေရိကန်ကမူ ၎င်း၏ရပ်တည်ချက်မှာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အခြားမည်သည့်နိုင်ငံကမျှ လိုက်ပါလုပ်ဆောင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

အစ္စရေး၏ လုပ်ရပ်သည် ဒေသတွင်း အဓိကနိုင်ငံအချို့၏ ကန့်ကွက်မှုကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ တူရကီနှင့် အီဂျစ်တို့သည် အစ္စရေး၏ ဆိုမာလီလန်းကို တစ်ဖက်သတ် အသိအမှတ်ပြုမှုအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး အာဖရိကသမဂ္ဂ၊ အစ္စလာမ္မစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့နှင့် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်တို့ကလည်း အလားတူ သဘောထားရှိကြသည်။

ဟူသီတို့သည် ၎င်းတို့၏ ကန့်ကွက်မှုတွင် အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်ပြီး ဆိုမာလီလန်းရှိ မည်သည့်အစ္စရေး၏ တည်ရှိမှုကိုမဆို “စစ်ရေးပစ်မှတ်” အဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဟု သတိပေးခဲ့ကာ မကြာသေးမီက ဆိုမာလီလန်း၏ ဂျေရုဆလင်တွင် သံရုံးဖွင့်လှစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုလည်း ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။

ဆိုမာလီလန်းသမ္မတ၏ ရင်းနှီးသော လက်ထောက်နှင့် အစ္စရေးနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဦးဆောင်ညှိနှိုင်းသူ ဂျာမာ အဗ်ဒူလာဟီ အီဂယ် ဂါဘူရှ်က မကြာသေးမီက ပြုလုပ်သော ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုတွင် အစ္စရေးနှင့် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ခြင်းသည် ဆိုမာလီလန်းအနေဖြင့် လက်ခံရမည့် အန္တရာယ်များ ရှိနေကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ “ဆိုမာလီလန်းဟာ သူယူရမယ့် အခန်းကဏ္ဍကို ယူရမှာဖြစ်ပြီး သင်ဘာဖြစ်ချင်သလဲ၊ ဘယ်သူဖြစ်ချင်သလဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ ရန်သူတွေ ရှိလာမှာပါပဲ။ ဆိုမာလီလန်းဟာ အဲဒီအတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အစိုးရနှစ်ရပ်စလုံးသည် ရှေ့ဆက်တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ ဆိုမာလီလန်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက အစ္စရေးသည် ဆိုမာလီလန်းစစ်တပ်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို လေ့ကျင့်ပေးနေကြောင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ ထိုသို့ ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

နေတန်ယာဟုနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ဆိုမာလီလန်းသမ္မတက မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကြေညာချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းကို နှစ်နိုင်ငံအကြား “သံတမန်ရေးရာ ဆက်ဆံရေးနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အရေးအပါဆုံး အဆင့်၏ အစ” အဖြစ် ဆိုမာလီလန်းက ဖော်ပြခဲ့သည်။

Chatham House မှ ကျွမ်းကျင်သူ Mekelberg က Al Jazeera သို့ ပြောကြားရာတွင် ဤဆက်ဆံရေးသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးအမြတ်အချို့ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အဓိကပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“နေတန်ယာဟုဟာ ပါလက်စတိုင်းပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ရှောင်လွှဲပြီး တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ နည်းလမ်းတွေကို ရှာဖွေနေတာပါ။ ဆိုမာလီလန်းကလည်း ဒီအပေါ်မှာ အများကြီး မျှော်လင့်ချက်ထားနေပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်၊ ဒါဟာ သူတို့အတွက် ကြီးမားပြီး အရေးပါပေမယ့် အစ္စရေးက အရာအားလုံးကို လုပ်ပေးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။