‘လန်ဒန်၏ အပူဒဏ်’: ယူကေနိုင်ငံသည် အပူချိန်မြင့်တက်မှုကို အဘယ်ကြောင့် မရင်ဆိုင်နိုင်သနည်း၊ မည်သည့်အချိန်တွင် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်မည်နည်း။

ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ လန်ဒန်မြို့ – ၎င်းသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအကြောင်း ဆွေးနွေးရန်အတွက် ထူးချွန်ထက်မြက်သူများ စုဝေးမည့်ပွဲဟု မျှော်လင့်ထားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က လန်ဒန်မြို့လယ်တွင် ကျင်းပရန်စီစဉ်ထားသော ထိုအစည်းအဝေးကို "အလွန်အမင်းပူပြင်းခြင်း" (Extreme Heat) ဟု အမည်ပေးထားပြီး လန်ဒန်ရာသီဥတုဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုရက်သတ္တပတ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် အလွန်အမင်း ပူပြင်းလွန်းသည့်အတွက် ထိုအစည်းအဝေးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။

စီစဉ်သူများအနေဖြင့် ရှက်ရွံ့မိကြမည်ဆိုလျှင်ပင် ၎င်းတို့ပြောလိုသည့်အချက်ကို သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်ဟု အနည်းဆုံး ပြောဆိုနိုင်ပေလိမ့်မည်။

ဇွန်လ၏ အပူချိန်စံချိန်သစ်မှာ အချို့နေရာများတွင် ၃၆.၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့်ရက်အနည်းငယ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် အဆောက်အအုံပိုင်းဆိုင်ရာအရဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရဖြစ်စေ အပူဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်မရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်က "လန်ဒန်က အကူအညီတောင်းနေရုံတင်မဟုတ်ဘူး၊ အပူဒဏ်ကြောင့် ပြုတ်ကျက်နေပြီ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လျှပ်စစ်ပစ္စည်းရောင်းချသည့် AO World အဖွဲ့၏ အဆိုအရ လေအေးပေးစက်ရောင်းချရမှုမှာ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ကထက် ၄၂၀ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာကြောင်း သိရသည်။ အခြားသော ပစ္စည်းပေးသွင်းသူများကလည်း လက်ကျန်ပစ္စည်းများ ကုန်စင်သွားပြီဟု ဆိုကြသည်။

မော်တော်ယာဉ်အဖွဲ့အစည်း RAC က အလွန်အမင်းပူပြင်းသည့် ရာသီဥတုကြောင့် ကားများပျက်စီးမှုများပြားလာသဖြင့် ပုံမှန်ထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမို၍ အကူအညီပေးခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားသည်။

သို့သော် စီးပွားရေးအပေါ်တွင်လည်း ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိနေသည်။

စီးပွားရေးအကြံပေးအဖွဲ့ MHA မှ စားသုံးသူရေးရာဌာနအကြီးအကဲ ရာဂျိဗ် ရှောင်နက်က "သမိုင်းကြောင်းအရ ဗြိတိန်မှာ အပူလှိုင်းဖြတ်တဲ့အခါ ၂၀၁၈ နဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နွေရာသီတွေမှာ တွေ့ခဲ့ရသလိုပဲ အစားအသောက်၊ အဖျော်ယမကာနဲ့ ဥယျာဉ်သုံးပရိဘောဂတွေ ဝယ်ယူသုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာလေ့ရှိပါတယ်" ဟု ပြောသည်။

"ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာတော့ ဝယ်ယူသုံးစွဲမှုပုံစံဟာ အပူချိန် ဘယ်လောက်မြင့်တက်သလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်နေပုံရပါတယ်။ အရင်နှစ်တွေတုန်းကတော့ ပူနွေးတဲ့ရာသီဥတုဟာ လက်လီရောင်းချသူတွေအတွက် အမြတ်အစွန်းသေချာစေတဲ့ အပိုဆုတစ်ခုလို ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ အခုလို အလွန်အမင်းပူပြင်းမှုတွေ ဆက်ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်တော့ ဆန့်ကျင်ဘက်ရလဒ်တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ရေခဲမုန့်ရောင်းချသူတစ်ဦးက ကြာသပတေးနေ့တွင် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာ၌ အပူလှိုင်းဖြတ်နေစဉ်အတွင်း အိမ် သို့မဟုတ် ရုံးမှ ထွက်ခွာရန် ဝံ့သူနည်းပါးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး စားဖိုမှူးတစ်ဦးကလည်း အစားအစာများ မပျက်စီးစေရန် အထူးဂရုစိုက်နေရကြောင်း ပြောသည်။

ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ အိမ်များသည် ဆောင်းရာသီတွင် အပူဓာတ်ကို ထိန်းထားနိုင်ရန် ပုံစံထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့သော အိမ်သစ်များမှာ ဤအချက်ကို အလွန်ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သဖြင့် နွေရာသီတွင် အလွယ်တကူ အပူလွန်ကဲမှု ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

Reading တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ ရိုရီ ဂျုံးစ်က "အချို့သော အိမ်ထောင်စုတွေက အအေးခံစနစ်တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ပေမဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ၊ ဝင်ငွေနည်းမိသားစုတွေ၊ မိဘမဲ့ကလေးငယ်တွေနဲ့ အိမ်ငှားတွေကတော့ အလွန်အမင်းပူပြင်းတဲ့ဒဏ်ကနေ ကာကွယ်ဖို့ အခက်အခဲဆုံးဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အပူဒဏ်ကို အခံရဆုံးသူတွေဟာ အဲဒီဒဏ်ကနေ ကာကွယ်ဖို့ အတတ်နိုင်ဆုံးသူတွေ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်" ဟု ပြောကြားသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ တစ်ရက်တည်းမှာပင် ရထားခရီးစဉ်ပေါင်း ၂,၆၀၀ ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် နှောင့်နှေးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုကြောင့် ရထားလမ်းများ ပူပြင်းလာပြီး ရထားလမ်းချော်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို တိုးမြင့်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ခရီးသည်အများအပြား ရုံးသို့ မသွားနိုင်ခဲ့ကြပေ။

ကျောင်းပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်နှင့် သူငယ်တန်းကျောင်းများ ပိတ်ထားခဲ့ရသည်။

အပူဒဏ်သည် အဆင်မပြေမှုထက် ပိုမိုဆိုးရွားနေသည်။

ကျောင်းသားများကို ပူပြင်းသော စာသင်ခန်းများမှ အိမ်သို့ ပြန်လွှတ်နိုင်သော်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုစောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများရှိ လူကြီးများကိုမူ ထိုသို့ ပြုလုပ်၍မရပေ။

၁၉၇၆ ခုနှစ်၏ နာမည်ကျော် အပူလှိုင်းဖြတ်ချိန်တွင် အပူချိန် ၃၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ကျော်လွန်သည့်နေ့ရက်ပေါင်း ၁၅ ရက် ရှိခဲ့သည်။ ထိုအပူချိန်သည် ယခုအခါ ဗြိတိန်တွင် ထူးဆန်းသည့်အရာ မဟုတ်တော့ပေ။

အစိုးရ၏ ကိန်းဂဏန်းများအရ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အပူလှိုင်းဖြတ်မှုကြောင့် အပူနှင့်ဆက်စပ်သော သေဆုံးမှု ၃,၀၀၀ ရှိခဲ့ပြီး အများစုမှာ အသက် ၆၅ နှစ်အထက် လူကြီးများဖြစ်သည်။ သူနာပြုနှင့် လူနေအိမ်များတွင် သေဆုံးမှုနှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ယခုတစ်ကြိမ်တွင်လည်း ကိန်းဂဏန်းများ ပိုမိုကောင်းမွန်လာရန် မရှိဟု ယူဆရသည်။

အချို့သူများက နေရောင်ခြည်ကို ခံယူရင်း အေးမြသော ဘီယာသောက်ကာ ရေခဲမုန့်စား၍ ပျော်ရွှင်နေကြသော်လည်း အပူလှိုင်း၏ သက်ရောက်မှုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်၍ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စိုးရိမ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်သူများက အပူချိန်မြင့်တက်လာမှုနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးချက်များကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြွေးကြော်ခဲ့သော်လည်း ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်လာသော အစိုးရများနှင့် လုပ်ငန်းကြီးများစွာတို့သည် မည်သည့်အရေးယူမှုမျှ မလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။ ဤပျက်ကွက်မှုသည် ဝန်ကြီးချုပ်များကို ပုံမှန်လဲလှယ်နေရပြီး HS2 ရထားလမ်းစီမံကိန်းကဲ့သို့သော အသွင်ကူးပြောင်းရေးဆိုင်ရာ အမြန်ရထားကွန်ရက်ကြီးများကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ရုန်းကန်နေရသည့် နိုင်ငံတစ်ခုအပေါ် စိတ်ပျက်အားငယ်မှုကို ပိုမိုတိုးပွားစေသည်။

Greenpeace အဖွဲ့က ရေများများသောက်ပါဟူသော ရိုးရှင်းသည့် အကြံပေးချက်ထက် ကျော်လွန်သည့် "အလွန်အမင်းပူပြင်းမှုဆိုင်ရာ အစီအစဉ်" တစ်ခု လိုအပ်ကြောင်းနှင့် ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများနှင့် အိမ်များကို အပူဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ရန်ပုံငွေရှာဖွေပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားသည်။

Greenpeace UK ၏ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ အန်ဂါရက် ဟော့ပ်ကင်ဆန်က "၇၆ ခုနှစ် နွေရာသီဟာ နိုင်ငံရဲ့မှတ်ဉာဏ်ထဲမှာ စွဲထင်ကျန်နေနိုင်ပေမဲ့ ပိုမိုကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ အပူလှိုင်းတွေက အဲဒါကို အလျင်အမြန် ကျော်တက်သွားပါပြီ... ကျွန်မတို့ရဲ့ နောက်ထပ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟာ ပြတင်းပေါက်အပြင်ဘက်က အထောက်အထားတွေနဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ အကြံပေးချက်တွေကို အခြေခံပြီး ရာသီဥတုဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်" ဟု ပြောသည်။

Green Party ခေါင်းဆောင် ဇက် ပိုလန်စကီးက X (ယခင် Twitter) တွင် "ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ ကုမ္ပဏီကြီးတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဘီလျံနာထောက်ပံ့သူတွေက ဗြိတိန်ကို ပြုတ်ကျက်အောင် လုပ်နေကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချဖို့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေ လိုအပ်သလို အရေးပေါ် ဘေးကင်းရေး အစီအမံတွေလည်း လိုအပ်ပါတယ်" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

ယခင်က ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသောကြောင့် လေအေးပေးစက်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် Green Party သည် ယခုအခါ အခြေအနေမှာ အလွန်အမင်း ဆိုးရွားနေသဖြင့် အချို့သော အခြေအနေများတွင် လေအေးပေးစက်သည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားလာသည်။

အချို့သူများ ယုံကြည်ကြသလို ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများသည် အပူချိန်မြင့်တက်မှုနှင့် မသက်ဆိုင်ဟု ဆိုလျှင်ပင် ရာသီဥတု ပိုမိုပူပြင်းလာသည်ကို မည်သူမျှ ငြင်းဆိုနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က လန်ဒန်အတွက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အနီရောင်ရာသီဥတုသတိပေးချက် (ဤအဆင့်သတိပေးချက်ကို ထုတ်ပြန်ခြင်းမှာ ဒုတိယအကြိမ်သာ ရှိသေးသည်) ကို တိုးမြှင့်လိုက်သည်။ Met Office ၏ အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်း သတိပေးချက်မှာ သောကြာနေ့ညအထိ အကျုံးဝင်သည်။

ပန်ကာများနှင့် လေအေးပေးစက်များ ရောင်းချရမှု မြင့်တက်လာသော်လည်း ၎င်းတို့ကို ဝယ်ယူနိုင်သည့် မိသားစုများအတွက်ပင်လျှင် ဤအရာများသည် လုံလောက်သော ဖြေရှင်းချက်များ မဟုတ်ကြောင်း လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်သူများက ဆိုသည်။

ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ ကော်မတီ၏ အဆိုအရ ဗြိတိန်ရှိ အိမ်ခြံမြေ ၁၀ ခုတွင် ၉ ခုမှာ အနာဂတ်နွေရာသီ၏ အပူဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် ပုံစံထုတ်ထားခြင်းမရှိဘဲ ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် နွေရာသီအပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၀၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ပုံမှန်ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု သိရသည်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ လန်ဒန်မြေအောက်ရထားလိုင်းသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် လေအေးပေးစက်ပါသော ရထားအသစ်များကို မိတ်ဆက်ပေးခြင်း မရှိသေးပေ။ ရုံးဆင်းချိန်များတွင် လူစည်ကားသော ရထားများမှာ အလွန်ပင် ပင်ပန်းဆင်းရဲဖွယ်ကောင်းသည်။

ဗြိတိန်တွင် အပူလှိုင်းဖြတ်ခြင်းမှာ အမြဲရှိနေကျဖြစ်သည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။ သို့သော် ကိန်းဂဏန်းများအရ ယခုအခါ ပိုမိုဆိုးရွားလာပြီး ပိုမိုပုံမှန်ဖြစ်လာကြောင်း ပြသနေသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၅၀ အတွင်း ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁.၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်းတွင်မူ ၃ ဒီဂရီမှ ၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅.၄ – ၇.၂ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းမှာ အကောင်းဆုံးထား၍ ပြောရလျှင်ပင် အလွန်အမင်း တင်းကျပ်နေပုံရသည်။