နှိပ်စက်မှုသည် ပါလက်စတိုင်းတို့အတွက် အသစ်အဆန်းမဟုတ်ပါ- အစ္စရေးသည် ကိုလိုနီစနစ်မှ မည်သို့သင်ခန်းစာယူခဲ့သနည်း

သတိပေးချက် - ဤဆောင်းပါးတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖော်ပြချက်များ ပါဝင်သဖြင့် စာဖတ်သူအချို့အတွက် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။

အယ်လ်ဂျာဇီးယား၏ Bodies of Evidence: Israel’s Darkest Weapon (သက်သေအထောက်အထားများ - အစ္စရေး၏ အမှောင်မိုက်ဆုံးလက်နက်) မှ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်အတွက် တွဲဖက်ရေးသားထားသည့် ဆောင်းပါး။ ဤရုပ်ရှင်ကို Awad Joumaa က ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးပြီး အမှုဆောင်ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။

သူသည် အခန်းဘေးတွင် ရှိနေသည်။ နံရံများမှာ ပါးလွှာသည်။ အခန်းနှစ်ခန်းကြားရှိ တံခါးမှာ ပွင့်နေသည်။ သူသည် အရာအားလုံးကို ကြားနေရသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပါလက်စတိုင်း အကျဉ်းသားများ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် Addameer ၏ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်လာမည့် Abdel Latif Ghaith သည် ဂျေရုဆလင်ရှိ အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရစဉ်၊ အနီးရှိ အခန်းတစ်ခုတွင် အစ္စရေး စစ်ဆေးမေးမြန်းသူများက ပါလက်စတိုင်း လူငယ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို အရှုံးပေးလာစေရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။ သူမ၏အမည်မှာ Rasmea Odeh ဖြစ်သည်။

"ကျွန်တော် Rasmea ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းတဲ့အခန်းထဲမှာ တွေ့လိုက်ရတယ်" ဟု Ghaith က ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ "သူမမှာ အဝတ်အစား တစ်စုံတစ်ရာ မရှိခဲ့ဘူး။"

သူသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းငါးဆယ်ကျော်က ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် မှတ်ဉာဏ်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရင်း သူ၏အသံမှာ နှေးကွေးပြီး တိကျနေသည်။

Rasmea ၏ ဖခင်ကို အခန်းထဲသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ကြောင်း Ghaith က ပြောသည်။ သမီးဖြစ်သူ၏ အခြေအနေကို မြင်လိုက်ရသောအခါ ဖခင်ဖြစ်သူက သူမကို "မင်းမှာ တစ်ခုခုရှိရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မရှိရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သူတို့ ဒီအခြေအနေကနေ ထွက်သွားနိုင်အောင် တစ်ခုခုပြောလိုက်စမ်းပါ" ဟု ပြောကာ ငိုကြွေးခဲ့သည်။ Rasmea က "ကျွန်မမှာ ဘာမှမရှိဘူး၊ ကျွန်မ ဘာမှမလုပ်ခဲ့ဘူး" ဟု ပြန်ပြောခဲ့သည်။

ဖခင်ဖြစ်သူ ထွက်ခွာသွားသော်လည်း Rasmea ၏ ဒုက္ခမှာ မပြီးဆုံးခဲ့ပေ။ "သူမကို စစ်ဆေးမေးမြန်းနေစဉ်အတွင်းမှာပဲ သူမကို အလွန်အမင်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်နေတာကို ကျွန်တော် ထပ်တွေ့ခဲ့ရတယ်" ဟု Ghaith က ပြန်လည်ပြောပြသည်။

ဆယ်နှစ်အကြာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းသားလဲလှယ်မှုအပြီး၌ Rasmea Odeh သည် ဂျီနီဗာရှိ ကုလသမဂ္ဂ ကော်မတီတစ်ခုရှေ့တွင် ရပ်တည်ကာ ဂျေရုဆလင်အကျဉ်းခန်းအတွင်း သူမ၏ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် မည်သို့ပြုလုပ်ခဲ့သည်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ တုတ်ဖြင့် အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း၊ ပါးစပ်နှင့် လိင်အင်္ဂါများကို လျှပ်စစ်ရှော့ခ်တိုက်ခြင်း၊ ဖခင်ဖြစ်သူကို သူမအား အဓမ္မပြုကျင့်ခိုင်းမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ထွက်ဆိုချက်သည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဆန့်ကျင်ရေး သဘောတူစာချုပ် (Convention Against Torture) မပေါ်ပေါက်မီ နှစ်များစွာကပင် ကုလသမဂ္ဂ မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။

သို့သော် Ghaith ပြောသည့်အတိုင်း Rasmea သည် "ပထမဆုံး" သူတော့ မဟုတ်ပေ။

"ပါလက်စတိုင်းမှာ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးတွေကို ကျွန်တော်တို့ အများကြီး မြင်တွေ့ခဲ့ရတယ်" ဟု သူက ဆိုသည်။ Rasmea သည် နောက်ဆုံးသူလည်း ဖြစ်လာမည်မဟုတ်ပေ။

"ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဆိုတာ ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးတွေကို ဖိနှိပ်ခဲ့တဲ့ ဒီနောက်ဆုံးနှစ်နှစ်တာကာလရဲ့ အမှတ်အသားတစ်ခုပါပဲ" ဟု ပါလက်စတိုင်း နယ်မြေများဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးကိုယ်စားလှယ် Francesca Albanese က Bodies of Evidence ရုပ်ရှင်တွင် အယ်လ်ဂျာဇီးယားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် ၎င်းသည် အသစ်အဆန်းမဟုတ်ကြောင်း သူမက အခိုင်အမာ ပြောသည်။ "ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဆိုတာ ပါလက်စတိုင်းတွေအတွက် အသစ်အဆန်း မဟုတ်ပါဘူး။ အစ္စရေးဟာ သူတို့တည်ရှိလာတဲ့ အစောပိုင်းကာလကတည်းက ပါလက်စတိုင်းတွေကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတွေ ကျင့်သုံးခဲ့တာပါ။"

ထို့နောက် သူမသည် နိုင်ငံတကာ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ရည်ညွှန်းရန် ရှောင်ရှားလေ့ရှိသည့် မျိုးဆက်စဉ်ဆက်ကို ဖော်ပြလိုက်သည်။

"ဗြိတိသျှတို့ ပါလက်စတိုင်းကို အုပ်ချုပ်စဉ်ကာလက ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးဟာ အိုင်ယာလန် သူပုန်ထမှုကို နှိမ်နင်းရာမှာ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု သို့မဟုတ် ဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာ ကျင့်စဉ်တွေကို ပါလက်စတိုင်းမှာလည်း အသုံးပြုခဲ့တယ်ဆိုတာ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးသားပါ။ ဒီကျင့်စဉ်တွေကို ပါလက်စတိုင်းမှာ (ကျင့်သုံးခဲ့တယ်)။ ဗြိတိသျှတို့ရဲ့ အရေးပေါ် စည်းမျဉ်းတွေကို (အစ္စရေး ဥပဒေစနစ်ထဲသို့) ထည့်သွင်းခဲ့တယ်ဆိုတာလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။"

၎င်းတို့ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ဘာသာပြန်ခြင်းလည်း မရှိခဲ့ပါ။ ခေတ်မီအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းလည်း မရှိခဲ့ပါ။ Albanese ၏ စကားအတိုင်းဆိုရလျှင် ၎င်းတို့ကို "ချက်ချင်းလက်ခံပြီး အစ္စရေးစနစ်ထဲသို့ အမြစ်တွယ်စေခဲ့ခြင်း" ဖြစ်သည်။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရလျှင် ယနေ့ခေတ် အစ္စရေးအကျဉ်းစခန်းများအတွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုသည် မတော်တဆ ဖြစ်ရပ်မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ဗြိတိန်တို့ အိုင်ယာလန်တွင် စမ်းသပ်ခဲ့ပြီး၊ ပါလက်စတိုင်းသို့ တင်ပို့ကာ၊ ကင်ညာတွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် နယ်ချဲ့ဝါဒ၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်တို့က အယ်လ်ဂျီးရီးယားတွင် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ တောင်အာဖရိက၏ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုစနစ် (Apartheid) က လူမည်းများအပေါ် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးခဲ့သည့် အရာဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်ကိုယ်တိုင် မွေးဖွားပေးခဲ့သည့် ဥရောပ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ စီမံကိန်းဖြစ်သော အစ္စရေးက ၎င်းကို ဆက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အကျဉ်းခန်းများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ယူနီဖောင်းများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ သို့သော် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။

"ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဆိုတာ ကိုလိုနီစနစ်တွေ ဒါမှမဟုတ် လူမျိုးရေးအခြေခံ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွေမှာ အလွန်အဖြစ်များပါတယ်" ဟု Albanese က ထပ်လောင်းပြောသည်။ "ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အရှက်ခွဲခြင်းနဲ့ ဖျက်ဆီးခြင်းဟာ ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် ကျင့်သုံးတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုလို့ မြင်ကြလို့ပါပဲ။"

ကုလသမဂ္ဂ၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဆန့်ကျင်ရေး သဘောတူစာချုပ်၊ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး၏ ရောမစာချုပ်၊ ယခင် ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ရဝမ်ဒါဆိုင်ရာ ခုံရုံးများ၏ စီရင်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေများအပါအဝင် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ ထိန်းသိမ်းခံထားရစဉ်အတွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုတွင် အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ ထည့်သွင်းခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ အတင်းအကျပ် အဝတ်ချွတ်ခိုင်းခြင်း၊ အရှက်ခွဲရန်အတွက် ခန္ဓာကိုယ်ရှာဖွေခြင်း၊ အကျဉ်းသားများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ဆွေမျိုးများကို အဓမ္မပြုကျင့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရိုက်နှက်ခြင်း၊ လိင်အင်္ဂါများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ခွေးများကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် ရင်းနှီးသော ပုံရိပ်များကို ရိုက်ကူးဖြန့်ဝေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ မိသားစုဝင်များရှေ့တွင် ဤနှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြင့်ဖြစ်စေ အနိုင်ကျင့်မှုမျိုး ပြုလုပ်ပါက ၎င်းကိုလည်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

ဤအရာအားလုံးကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ စစ်ရာဇဝတ်မှု၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် တရားစွဲဆိုနိုင်သည်။ ICC ၏ ယခင် အီတလီတရားသူကြီး Cuno Tarfusser က Bodies of Evidence တွင် ဤသို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောကြားထားသည် - "လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုဆိုတာ ရာဇဝတ်မှုထက် ပိုပါတယ်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတွေဟာ စစ်ပွဲကို တိုက်ခိုက်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။"

ရမ်မာလာအခြေစိုက် အမျိုးသမီးများအတွက် ဥပဒေအကူအညီနှင့် အကြံပေးစင်တာ (WCLAC) မှ နိုင်ငံတကာ ထောက်ခံအားပေးရေး ညှိနှိုင်းရေးမှူး Kifaya Khraim က အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့ဘာလုပ်နေသည်ကို ကောင်းစွာသိရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။ အမျိုးသမီးများစွာသည် ၎င်းတို့ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများထံတွင် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ ပစ္စည်းများ ထည့်သွင်းခံရသည့်အကြောင်း ပြောပြကြသော်လည်း "၎င်းကို အဓမ္မပြုကျင့်မှု သို့မဟုတ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုဟု မခေါ်ဆိုနိုင်ကြပါ" ဟု သူမက ဆိုသည်။

"အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့တွေက (လူမှုရေးအရ အရှက်ရစရာဖြစ်မှုကို) သိရှိကြပြီး အဲဒါကို အသုံးချကာ အမြတ်ထုတ်ကြပါတယ်။"

ဗြိတိန်တို့ ပါလက်စတိုင်းတွင် ဘာလုပ်ခဲ့သည်ကို နားလည်ရန်အတွက် အိုင်ယာလန်တွင် သူတို့ဘာလုပ်ခဲ့သည်ကို နားလည်ရန် လိုအပ်သည်။

၁၉၂၀ နှင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်ကြား အိုင်ယာလန် လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဗြိတိန်သည် အိုင်ယာလန်တွင် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ အကြမ်းဖက်မှု၏ သင်္ကေတဖြစ်လာသည့် Black and Tans နှင့် ၎င်းတို့၏ အရာရှိများဖြစ်သော Auxiliaries ဟုခေါ်သည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကို ဖြန့်ကျက်ခဲ့သည်။ အိုင်ယာလန်စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးချိန်တွင် အင်ပါယာသည် ၎င်းတို့၏ Black and Tans တပ်ဖွဲ့ကို အနားမပေးခဲ့ပါ။ ၎င်းတို့ကို ပြန်လည်နေရာချထားခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် Black and Tans တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်း ၆၅၀ ခန့်ကို ဗြိတိသျှ ပါလက်စတိုင်း ရဲတပ်ဖွဲ့သစ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ပါလက်စတိုင်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ Richard A Cahill ၏ Going Berserk: “Black and Tans” in Palestine လေ့လာချက်အရ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ထိုတပ်ဖွဲ့၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိမှာ Black and Tans တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။

သူတို့သည် ၎င်းတို့၏ နည်းလမ်းများကို ပါလက်စတိုင်းသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ "duffing up" (ရိုက်နှက်ခြင်း) ဟူသော စကားလုံးနှင့် ဆက်စပ်နေသူ Douglas V Duff သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လက်အောက်ငယ်သား အရာရှိတစ်ဦးကို အကျဉ်းသားတစ်ဦးအား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ရန်နှင့် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ဒုက္ခပေးရန် ညွှန်ကြားခဲ့မှုဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

ဤသည်မှာ Albanese ထောက်ပြသည့် ကွင်းဆက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံဆောင်စကား မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ဝန်ထမ်းများဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လစာပေးထားသူများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တူညီသောလူများဖြစ်ပြီး၊ ကမ်းခြေတစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ၊ တူညီသော အရေးပေါ်ဥပဒေဖြင့် ကာကွယ်ထားလျက်၊ ကိုလိုနီပြုခံရသည့် လူမျိုးတစ်မျိုးအပေါ် တူညီသော လုပ်ရပ်များကို ကျူးလွန်နေခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဗြိတိန်သည် ပါလက်စတိုင်းတွင် စမ်းသပ်နေခြင်း မဟုတ်တော့ပါ။ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲထားသည့် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ စီမံကိန်းတစ်ခုအဖြစ် အုပ်ချုပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် Balfour ကြေညာချက်သည် ဗြိတိန်အား "ပါလက်စတိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးများအတွက် အမျိုးသားအိမ်တစ်ခု တည်ထောင်ရန်" ကတိကဝတ်ပြုစေခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခဲ့သော Mandate (အုပ်ချုပ်ခွင့်) သည် ဗြိတိန်ကို ဇီယွန်ဝါဒီ စီမံကိန်း၏ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ လက်သည်းခံအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။

၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပါလက်စတိုင်းတို့က ခြောက်လကြာ အထွေထွေသပိတ်မှောက်ခြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ၎င်းတို့တည်ဆောက်နေသည့် ဇီယွန်ဝါဒီ စီမံကိန်းကို ဆန့်ကျင်သည့် သုံးနှစ်ကြာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဖြစ်သည့် Great Arab Revolt ဖြစ်လာခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော် အကြမ်းဖက်မှု လှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည် - ဗြိတိန်သည် ပါလက်စတိုင်းသို့ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀,၀၀၀ ကျော်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး၊ ညမထွက်ရအမိန့်နှင့် စုပေါင်းဒဏ်ငွေများ ချမှတ်ခြင်း၊ အိမ်များကို ဗုံးခွဲဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဂျာဖာမြို့ဟောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းအများအပြားကို ဖြိုဖျက်ခြင်းနှင့် ပါလက်စတိုင်း အရပ်သားများကို လူသားဒိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Matthew Hughes သည် အာရပ်တော်လှန်ရေးကို ဗြိတိန်တို့ နှိမ်နင်းခဲ့ပုံကို လေ့လာရာတွင် "ဥပဒေနှင့် စည်းကမ်းမှ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းခြင်းသို့" ပြောင်းလဲသွားပုံကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

Mandate ၏ ရဲလက်စွဲစာအုပ်များတွင် အဓမ္မပြုကျင့်ရန် အမိန့်ပေးရန် မလိုခဲ့ပါ။ ၎င်းတို့သည် ငြင်းဆိုနိုင်သည့် အခန်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည် - ဝရမ်းမပါဘဲ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ အတင်းအကျပ် ဝင်ရောက်ခြင်း၊ အတင်းအကျပ် ရှာဖွေခြင်း၊ ရဲနှင့်စစ်တပ် ပူးတွဲစီးနင်းခြင်းနှင့် "စေတနာအမှန်ဖြင့်" လုပ်ဆောင်သော အရာရှိများအတွက် လျော်ကြေးပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

အစ္စရေးတို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းခြင်း (Administrative Detention) ကျင့်စဉ်ကိုလည်း Mandate ထံမှ အမွေဆက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအောက်တွင် ပါလက်စတိုင်းများကို စွဲချက်တင်ခြင်းမရှိဘဲ အကျဉ်းထောင်တွင် အကန့်အသတ်မရှိ ဖမ်းဆီးထားနိုင်ကြောင်း အစ္စရေးရှေ့နေ Leah Tsemel က ထောက်ပြသည်။

တူညီသော ယုတ္တိဗေဒသည် Mandate ထက်ပင် ပိုမိုသက်တမ်းရှည်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် Nakba (ဘေးဒုက္ခ) နှင့် ထိုအချိန်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော Nakba အတွက် လက်စွဲစာအုပ်ကို ရေးသားရုံသာမက နယ်မြေကိုပါ ရှင်းလင်းပေးခဲ့သည်။

၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ပါလက်စတိုင်းကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် တူညီသော အင်ပါယာနိုင်ငံသည် ကင်ညာတွင် Mau Mau တော်လှန်ရေးကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် "Pipeline" ဟုခေါ်သော အကျဉ်းစခန်းကွန်ရက်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများက ဝှေးစေ့ဖြတ်ခြင်း၊ ပုလင်းများနှင့် မှန်ကွဲစများဖြင့် အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း၊ စအိုနှင့် မိန်းမကိုယ်အတွင်းသို့ ပစ္စည်းများ ထည့်သွင်းခြင်း၊ စစ်ဆေးမေးမြန်းစဉ် အတင်းအကျပ် အဝတ်ချွတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆန္ဒကို ချိုးဖျက်ရန်အတွက် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရှက်ခွဲခြင်းများကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဥပဒေကုမ္ပဏီ Leigh Day မှ ကိုယ်စားပြုသည့် Mau Mau အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ၏ နှစ်ပေါင်းများစွာ တရားရေးဆိုင်ရာ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် ဗြိတိန်အစိုးရသည် အမှုအား ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။

ဗြိတိန်က ဗိသုကာကို တည်ဆောက်ခဲ့လျှင် ပြင်သစ်က ဝါဒကို ရေးသားခဲ့သည်။

အယ်လ်ဂျီးရီးယားစစ်ပွဲအတွင်း ပြင်သစ်စစ်တပ်သည် အကျဉ်းစခန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်များတွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အမျိုးသမီးများကို အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့သည်။ အယ်လ်ဂျီးရီးယား အမျိုးသားများကို အဝတ်ချွတ်ခိုင်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့ခ်တိုက်ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆွေမျိုးများကို အဓမ္မပြုကျင့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ပြင်သစ်လေထီးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ပုလင်းဖြင့် အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် Djamila Boupacha ၏ အမှုသည် နိုင်ငံတကာ အရှုပ်တော်ပုံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ပြင်သစ်-တူနီးရှား ရှေ့နေနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Gisele Halimi နှင့် ပြင်သစ် ဒဿနပညာရှင်နှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Simone de Beauvoir တို့က ၎င်းကို တာဝန်ယူကာ ပျောက်ကွယ်သွားခွင့် မပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

အယ်လ်ဂျီးယားမြို့တော်မှ ၄၅ ကီလိုမီတာအကွာ Blida တွင် ပြင်သစ် စိတ်ရောဂါကုဆရာဝန်နှင့် ဒဿနပညာရှင် Frantz Fanon သည် ပြင်သစ်တို့၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ခံခဲ့ရသည့် အယ်လ်ဂျီးရီးယားသားများကို ကုသပေးခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ ကျူးလွန်သည့် ပြင်သစ်ဝန်ထမ်းများကိုလည်း တူညီသော ဆေးရုံတွင်ပင် ကုသပေးခဲ့သည်။

ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဆိုသည်မှာ စစ်ပွဲ၏ ပိုလျှံမှုမဟုတ်ဘဲ ကိုလိုနီဆက်ဆံရေး၏ အနှစ်သာရဖြစ်ကြောင်း Fanon နားလည်ခဲ့သည်။ Albanese ပြောသည့်အတိုင်း "Frantz Fanon ဟာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ခံရသူတွေနဲ့ ကျူးလွန်သူတွေကို ကုသပေးနေခဲ့တာပါ။"

အစ္စရေးသည် ဗြိတိသျှတို့၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဗိသုကာကိုသာ အမွေဆက်ခံခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီးနောက် ချက်ချင်းဆိုသလိုပင် ပြင်သစ်တို့၏ စနစ်နှင့်လည်း ချိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီဂျစ်ကို ကျူးကျော်ပြီး Gamal Abdel Nasser ကို ဖြုတ်ချရန် လျှို့ဝှက်ကြံစည်သည့် Protocol of Sevres ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

အစ္စရေးအား Dimona ရှိ နျူကလီးယားစက်ရုံ တည်ဆောက်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်မှာ ပြင်သစ်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် အင်ဂျင်နီယာများသည် အစ္စရေးအား ဗုံးရရှိစေသည့် ဓာတ်ပေါင်းဖိုနှင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံကို ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

သို့သော် ဗုံးသည် အစ္စရေးတို့ ပြင်သစ်ထံမှ သင်ယူခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော အရာမဟုတ်ပါ။ ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေး လူဦးရေကို ရန်သူအဖြစ် သဘောထားရန်နှင့် ကိုလိုနီပြုခံရသူ၏ ခန္ဓာကိုယ်၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ လိင်စိတ်၊ မိသားစုနှင့် အရှက်တရားတို့သည် စစ်ပွဲ၏ တရားဝင်နယ်မြေများ ဖြစ်ကြောင်း သင်ယူခဲ့သည်။ အစ္စရေးအစိုးရ၏ ၁၉၈၇ ခုနှစ် Landau ကော်မရှင်က ၎င်းကို "အသင့်အတင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားပေးခြင်း" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် အစ္စရေး တရားရုံးချုပ်က အချို့သော နည်းလမ်းများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သော်လည်း "လိုအပ်ချက်" ရှိလာပါက ထိုသို့သော ကျင့်စဉ်များကို အသုံးပြုရန် တံခါးဖွင့်ထားခဲ့သည်။

"လိုအပ်သည်" ဟု မည်သူက ဆုံးဖြတ်သနည်း။ တရားရုံးချုပ်၏ အမိန့်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် တူညီသော အစ္စရေး လုံခြုံရေးအဖွဲ့အစည်းကပင် ဖြစ်သည်။

ဤအရာများထဲမှ တစ်ခုမျှ အံ့အားသင့်စရာ မဟုတ်ပါ။

"လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုဆိုတာ အစ္စရေး စတင်တည်ထောင်ချိန်ကတည်းက ပါလက်စတိုင်းအားလုံးအပေါ် အစ္စရေးက သမိုင်းကြောင်းအရ ကျူးလွန်နေခဲ့တာပါ" ဟု WLAC မှ Khraim က ဆိုသည်။ "၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးရေး (သန့်စင်မှု) ကာလအတွင်း ပါလက်စတိုင်းတွေကို လူမျိုးရေးအရ သန့်စင်ဖို့အတွက် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုကို နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့တယ်ဆိုတာ ကောင်းကောင်းသိထားပြီးသားပါ။"

အစ္စရေး သမိုင်းပညာရှင် Benny Morris သည် လျှို့ဝှက်ချက်ဖွင့်ထားသော မှတ်တမ်းများကို ကိုးကား၍ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက အဓမ္မပြုကျင့်မှု အနည်းဆုံး တစ်ဒါဇင်ခန့် ရှိကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို "ရေခဲတောင်၏ ထိပ်ဖျားမျှသာ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အစ္စရေးအတွင်းလူများပင် စစ်ဆေးမေးမြန်းရာတွင် အင်အားသုံးခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။ Human Rights Watch က ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ထိုနည်းလမ်းများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။

ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အမည်များ ပြောင်းလဲသွားသည် - ၁၉၆၉ တွင် Rasmea Odeh၊ ၂၀၂၄ တွင် Mohammed Zaki Al-Bakri၊ သို့သော် နည်းလမ်းများမှာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။

အဝတ်မပါသော ခန္ဓာကိုယ်။ ချည်နှောင်ထားသော ခန္ဓာကိုယ်။ အခန်းထဲသို့ ခေါ်လာသော ဖခင်။ အခန်းထဲသို့ ခေါ်လာသော ခွေး။ ကင်မရာ။ ရယ်မောသံ။ နံပါတ်တပ်ထားသော ဖိုင်တွဲ။

သမိုင်းမှတ်တမ်းများသည် အရေးကြီးသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် လက်ရှိကာလနှင့် ဆင်တူနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Bodies of Evidence: Israel’s Darkest Weapon တွင် ဂျီနင်မှ အကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦးက ခန္ဓာကိုယ်ရှာဖွေစဉ်အတွင်း အမျိုးသမီးအစောင့်တစ်ဦးက သူ၏ညီမနှင့် ပတ်သက်၍ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ "အဲဒီအချိန်ကို ကျွန်တော် ဘယ်တော့မှ မေ့မှာမဟုတ်ဘူး" ဟု သူက ဆိုသည်။ "ကျွန်တော့်မျက်ရည်တွေ ကျခဲ့တယ်။ ကျွန်တော် ၁၈ နှစ်ပဲ ရှိသေးတာ။"

Mohammed Zaki Al-Bakri က အကြမ်းဖက်ခံနေရသော ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုမိုရိုးရှင်းစွာ ဖော်ပြသည် - "မင်းဟာ လူသားတစ်ယောက် မဟုတ်တော့ဘူး။ မင်းဟာ သူတို့ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုပဲ။" ၎င်းသည် Kifaya Khraim ဖော်ပြသည့် ယန္တရားဖြစ်သည် - မိသားစု၊ အရှက်တရားနှင့် အရှက်ရစရာတို့ကို လက်နက်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်း။

ကိုလိုနီကွင်းဆက်သည် လက်ရှိတွင် မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်ရှိနေသည်ကို သိလိုပါက Sde Teiman ကို ကြည့်ပါ။ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နောက်ပိုင်း ဂါဇာမှ ပါလက်စတိုင်းများကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် Negev သဲကန္တာရရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုကို ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ Sde Teiman သည် လွတ်မြောက်လာသော အကျဉ်းသားများ၊ အစ္စရေး သတင်းပေးသူများ၊ B’Tselem၊ အစ္စရေးအတွင်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ကော်မတီနှင့် ပေါက်ကြားလာသော ဗီဒီယိုဖိုင်များမှတစ်ဆင့် အစ္စရေး၏ ထိန်းသိမ်းရေးစနစ်သည် ၎င်း၏ တရားဝင် ကန့်သတ်ချက်များ ပျက်ပြားသွားပြီးနောက် မည်သို့ဖြစ်လာသည်ကို သင်္ကေတဖြစ်လာခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်၏ အဖွင့်သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း - "၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Sde Teiman စစ်အကျဉ်းထောင်၌ ပါလက်စတိုင်း အကျဉ်းသားတစ်ဦးကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော စစ်သားငါးဦးအပေါ် စွဲချက်အားလုံးကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။" အကျဉ်းသားများသည် ရက်သတ္တပတ်များစွာ လက်ထိတ်ခတ်ပြီး မျက်လုံးစည်းထားခံရခြင်း၊ ဆေးကုသမှု ငြင်းပယ်ခံရခြင်း၊ ရိုက်နှက်ခံရခြင်း၊ အငတ်ထားခံရခြင်း၊ အနှီးများ ဝတ်ဆင်ထားရခြင်းနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်ခံရခြင်းတို့ကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် အစ္စရေးစစ်တပ်၏ ထိပ်တန်းဥပဒေအရာရှိက အဓိက လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်မှုအမှုတွင် စွဲချက်များကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ Amnesty International က ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို "ရှက်ဖွယ်ကောင်းသည်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

အရှုပ်တော်ပုံ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ထူးခြားသော လူသိရှင်ကြား ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုက ၎င်းအောက်ရှိ ဝါဒကို ပေါ်လွင်စေခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ Knesset (ပါလီမန်) ဆွေးနွေးပွဲတွင် ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံရေးသမား Ahmad Tibi က "လူတစ်ယောက်ရဲ့ စအိုထဲကို တုတ်ထည့်တာဟာ တရားဝင်ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား" ဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu ၏ Likud ပါတီမှ Knesset အမတ် Hanoch Milwidsky က "သူက Nukhba (ဟားမတ်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမား) ဖြစ်ရင် အရာအားလုံး လုပ်ဖို့ တရားဝင်ပါတယ်။ အရာအားလုံးပါပဲ" ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အခိုက်အတန့်တစ်ခုဖြစ်သည် - အနိုင်ကျင့်မှုကို ငြင်းဆိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ လိုအပ်ချက်ဟူသော ဘာသာစကားဖြင့် ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုဝါကျတွင် ခြွင်းချက်၏ ယုတ္တိဗေဒကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားသည် - အကျဉ်းသားတစ်ဦးကို ရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်နှင့် ဥပဒေကို ဆိုင်းငံ့ထားနိုင်ပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို ချိုးဖောက်နိုင်ကာ ရက်စက်မှုကို လုံခြုံရေးအဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်နိုင်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ပဋိပက္ခနှင့် ဆက်စပ်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာတွင် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက ပါလက်စတိုင်း အကျဉ်းသားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပုံစံများကို ကိုးကား၍ အစ္စရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံတို့ကို စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေများတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။

Albanese က ၎င်းကို "ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်" ဟု ခေါ်ဆိုသည် - နာကျင်မှုကို တမင်သက်သက်နှင့် အမြဲတစေ ပေးနေသည့် နေရာဖြစ်သည်။ ထိုဖိနှိပ်မှုသည် ၎င်းကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသူများအထိ ကျယ်ပြန့်လာသည်။ ပါလက်စတိုင်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Al-Haq မှ Tahseen Elayyan က သူ၏အဖွဲ့အစည်းသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ပစ်မှတ်ထားခံခဲ့ရကြောင်း ပြောသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Benny Gantz ၏ လက်အောက်တွင် Al-Haq နှင့် အခြား ပါလက်စတိုင်း အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း ငါးခုကို "အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများ" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်သူများက ပါလက်စတိုင်း လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်သူများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့သည်။

အစ္စရေးရှေ့နေ Leah Tsemel က အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နောက်ပိုင်း အခြေအနေကို "စစ်စစ်ပေါက်ပေါက် နှောင့်ယှက်မှု" ဟု ဖော်ပြသည်။

"ပါလက်စတိုင်းတွေကို အရှက်ခွဲတာနဲ့ သူတို့ကို လူသားမဟုတ်သူတွေအဖြစ် သဘောထားတာက ဘယ်သူ့ကိုမှ စိတ်အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေပါဘူး။"

လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုသည် ထိုရှုခင်းအတွင်း အရင်းနှီးဆုံးသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိတ်ဆိတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် အလုပ်ဖြစ်နေသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် Rasmea Odeh ၏ ဖခင်ကို သူမ၏ အကျဉ်းခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာစဉ် Ghaith မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်မှာ ၎င်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် စစ်သားများက အနိုင်ကျင့်မှုကို ရိုက်ကူးပြီး မိသားစုများထံ ပေးပို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်သည့်အခါ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ ဖော်ပြသည်မှာ ၎င်းဖြစ်သည်။ တိတ်ဆိတ်ခြင်းသည် လက်နက်ဖြစ်သည်။ တိတ်ဆိတ်မှုကို ချိုးဖျက်ခြင်းသည် ခုခံခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး စစ်ဆေးမေးမြန်းသူတစ်ဦးက ဂျေရုဆလင်ရှိ စင်္ကြံတစ်ခုတွင် Rasmea Odeh ၏ ဖခင်ကို ငိုကြွေးစေခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် Rasmea သည် ဂျီနီဗာရှိ ကုလသမဂ္ဂ ကော်မတီတစ်ခုရှေ့တွင် ရပ်တည်ကာ သူမ၏ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် မည်သို့ပြုလုပ်ခဲ့သည်ကို ကမ္ဘာကို ပြောပြခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးက သူမကို ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အလွန်နည်းပါးစွာသာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် Bodies of Evidence: Israel’s Darkest Weapon တွင် သက်သေခံချက်များ မျှဝေနေသည့် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် တူညီသော စနစ်အတွင်း၊ တူညီသော စရိတ်ဖြင့်၊ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုမှုကို မဖြစ်နိုင်အောင် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် စနစ်အတွင်းတွင် တူညီသောအရာကို လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ ပါလက်စတိုင်း လူ့အခွင့်အရေးစင်တာ၏ တည်ထောင်သူနှင့် ဒါရိုက်တာ Raji Sourani က ရိုးရှင်းစွာ ပြောကြားသည် - "ကျွန်တော်တို့ ဂါဇာကို နိုင်ငံတကာဥပဒေရဲ့ သင်္ချိုင်းဖြစ်မသွားစေချင်ဘူး၊ ဂါဇာသားတွေ တရားမျှတမှုနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ ရရှိစေချင်ပါတယ်။"

အီတလီ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရှေ့နေ၊ မီလန်တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပါမောက္ခနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥရောပစင်တာမှ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုများနှင့် တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ အကြီးတန်း ဥပဒေအကြံပေး Chantal Meloni က ဤအခိုက်အတန့်ကို "ကြာရှည်စွာ အပြစ်ပေးခံရခြင်းမရှိသည့် နံရံတွင် ပထမဆုံးသော ခိုင်မာသည့် အက်ကြောင်းများ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

ထိုအပြစ်ပေးခံရခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေသည် ၎င်းကာကွယ်ပေးထားသည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုကဲ့သို့ပင် အိုင်ယာလန်မှ ပါလက်စတိုင်းသို့၊ ပါလက်စတိုင်းမှ ကင်ညာသို့၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားမှ ပရီတိုးရီးယားသို့၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဟီဘရွန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အလံကို ချလိုက်သည့်အခါ အင်ပါယာများသည် ၎င်းတို့၏ အနိုင်ကျင့်မှု ဗိသုကာကို အသုံးပြုလိုသည့် နောက်တစ်ဦးသော အုပ်ချုပ်ရေးထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် ဘယ်သောအခါမှ မဖြစ်ခဲ့ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုကြသည်။

ယနေ့ ပြောဆိုနေကြသည့် ပါလက်စတိုင်း အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် ကမ္ဘာကြီးကို မကြုံစဖူးသော ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာကို ယုံကြည်စေရန် တောင်းဆိုနေခြင်း မဟုတ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာကြီးကို ရှေးဟောင်းတစ်ခုကို အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ယခုတစ်ကြိမ်တွင် လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ယူနီဖောင်းများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဥပဒေဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေကို အမည်ပြောင်းလိုက်သည်။ သို့သော် ခန္ဓာကိုယ်က မှတ်တမ်းကို သိမ်းဆည်းထားသည်။

Bodies of Evidence ကို အယ်လ်ဂျာဇီးယား အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား YouTube ချန်နယ်တွင် ကြည့်ရှုပါ။